ತಾಳಲಾಗದ ನೋವು ಯಾವುದು ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದೊಂದು ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ರೋಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಅಗಲಿಕೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಬಡತನವನ್ನು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ನರಕವನ್ನೂ ಅದರ ಮುಂದೆ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ತೋರಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಮಾತಿನ ಕುಟುಕು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದುಃಖಂ ದುಃಖಮಿತಿ ಬ್ರೂಯಾನ್ಮಾನವೋ ನರಕಂ ಪ್ರತಿ
ದಾರಿದ್ರ್ಯಾದಧಿಕಂ ದುಃಖಂ ನ ಭೂತಂ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
दुःखं दुःखमिति ब्रूयान्मानवो नरकं प्रति
दारिद्र्यादधिकं दुःखं न भूतं न भविष्यति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
duḥkhaṃ duḥkhamiti brūyānmānavo narakaṃ prati
dāridryādadhikaṃ duḥkhaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದುಃಖಂ (दुःखं, duḥkhaṃ) = ದುಃಖ (suffering)
- ದುಃಖಮಿತಿ (दुःखमिति, duḥkhamiti) = ದುಃಖ ಎಂದು (ದುಃಖಂ ಇತಿ) (“suffering”, so)
- ಬ್ರೂಯಾನ್ಮಾನವೋ (ब्रूयान्मानवो, brūyānmānavo) = ಮನುಷ್ಯ ಹೇಳಬಹುದು (ಬ್ರೂಯಾತ್ ಮಾನವಃ) (a man may say)
- ನರಕಂ (नरकं, narakaṃ) = ನರಕವನ್ನು (of hell)
- ಪ್ರತಿ (प्रति, prati) = ಕುರಿತು (concerning)
- ದಾರಿದ್ರ್ಯಾದಧಿಕಂ (दारिद्र्यादधिकं, dāridryādadhikaṃ) = ಬಡತನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ (ದಾರಿದ್ರ್ಯಾತ್ ಅಧಿಕಂ) (greater than poverty)
- ದುಃಖಂ (दुःखं, duḥkhaṃ) = ದುಃಖ (suffering)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಭೂತಂ (भूतं, bhūtaṃ) = ಇದ್ದಿಲ್ಲ (has been)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (nor)
- ಭವಿಷ್ಯತಿ (भविष्यति, bhaviṣyati) = ಇರುವುದಿಲ್ಲ (will be)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮನುಷ್ಯರು ನರಕವನ್ನು ಕುರಿತು ಅದೇ ದುಃಖ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಬಡತನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದುಃಖ ಹಿಂದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Let people say of hell that it is suffering. But a suffering greater than poverty has never been, and will never be.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ, ಅಂದರೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ಇದ್ದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಕಾಲವನ್ನೂ ಕವಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
This is atishayokti, deliberate exaggeration. By saying has not been and will not be, the poet takes in all time, past and future.
ಬ್ರೂಯಾತ್ ಎಂಬುದು ಹೇಳಬಹುದು ಎಂಬ ರೂಪ. ಜನ ನರಕವನ್ನು ದುಃಖ ಎನ್ನಲಿ, ಅದನ್ನು ಕವಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಬಡತನವನ್ನು ಇಡುವಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಕುಟುಕುತ್ತದೆ.
Bruyat is the form meaning may say. The poet grants that people may call hell suffering, and then puts poverty above it. That is where the verse stings.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 66. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 66. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತು ಅತಿಶಯ ಎಂದು ತಿಳಿದೇ ಓದಬೇಕು. ಆದರೂ ಬಡತನ ಕೇವಲ ಹಣದ ಕೊರತೆ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಓದು, ಗೌರವ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನೂ ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.
The verse should be read knowing it exaggerates. Yet poverty is not only a shortage of money. In the lives around us we see it shrink schooling, dignity and peace of mind as well.
ಯಾವುದು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖ ಎಂದು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಬೇರೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಅಳೆದು ಹೋಲಿಸುವ ಬದಲು ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳುವುದೇ ಮೊದಲ ಮರ್ಯಾದೆ.
Each person names a different greatest sorrow. Rather than weigh and compare them, listening to what they say is the first courtesy.