ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜೇಬು ಖಾಲಿಯಾದಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತವೆ. ಏನು ಮಾಡಲಿ, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ, ಯಾರನ್ನು ಕೇಳಲಿ.
ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡುವ ಬದಲು ತನ್ನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಕ್ವ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಕಮುಪೈಮಿ ದುರಾತ್ಮನಾ
ದುರ್ಭರೇಣೋದರೇಣಾಹಂ ಪ್ರಾಣೈರಪಿ ವಿಡಂಬಿತಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
किं करोमि क्व गच्छामि कमुपैमि दुरात्मना
दुर्भरेणोदरेणाहं प्राणैरपि विडम्बितः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kiṃ karomi kva gacchāmi kamupaimi durātmanā
durbhareṇodareṇāhaṃ prāṇairapi viḍambitaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನನ್ನು (what)
- ಕರೋಮಿ (करोमि, karomi) = ಮಾಡಲಿ (shall I do)
- ಕ್ವ (क्व, kva) = ಎಲ್ಲಿಗೆ (where)
- ಗಚ್ಛಾಮಿ (गच्छामि, gacchāmi) = ಹೋಗಲಿ (shall I go)
- ಕಮುಪೈಮಿ (कमुपैमि, kamupaimi) = ಯಾರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಲಿ (ಕಂ ಉಪೈಮಿ) (whom shall I approach)
- ದುರಾತ್ಮನಾ (दुरात्मना, durātmanā) = ದುರ್ಭಾಗ್ಯದ ಜೀವಿಯಾದ ನನ್ನಿಂದ (by me, wretch that I am)
- ದುರ್ಭರೇಣೋದರೇಣಾಹಂ (दुर्भरेणोदरेणाहं, durbhareṇodareṇāhaṃ) = ತುಂಬಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ನಾನು (ದುರ್ಭರೇಣ ಉದರೇಣ ಅಹಂ) (I, by this belly hard to fill)
- ಪ್ರಾಣೈರಪಿ (प्राणैरपि, prāṇairapi) = ಪ್ರಾಣಗಳಿಂದಲೂ (ಪ್ರಾಣೈಃ ಅಪಿ) (even by my life breaths)
- ವಿಡಂಬಿತಃ (विडम्बितः, viḍambitaḥ) = ಗೇಲಿಗೆ ಒಳಗಾದವನು (made a mockery of)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಏನು ಮಾಡಲಿ, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ, ಯಾರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಲಿ, ದುರ್ಭಾಗ್ಯದ ನಾನು. ತುಂಬಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಾಣಗಳಿಂದಲೂ ಗೇಲಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
What shall I do, where shall I go, whom shall I turn to, wretch that I am? Because of this belly that is so hard to fill, even my own life breaths make a mockery of me.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ದುರ್ಭರ ಎಂದರೆ ತುಂಬಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೊರಲು ಕಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುವ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಕವಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Durbhara means hard to fill or hard to bear. The poet pictures the belly almost as a separate power that rules over the man.
ವಿಡಂಬನ ಎಂದರೆ ಗೇಲಿ ಅಥವಾ ಪರಿಹಾಸ. ಪ್ರಾಣಗಳೇ ತನ್ನನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದರೆ, ಉಸಿರು ಇರುವವರೆಗೂ ಹಸಿವೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಬದುಕೇ ಹಿಂಸೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಎಂದು ನಾವು ಓದುತ್ತೇವೆ.
Vidambana means mockery or ridicule. We read the line to mean that as long as there is breath there is hunger, so life itself has become a torment.
ದುರಾತ್ಮನಾ ಎಂಬ ಪದ ಮೂರನೇ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಮಾತನಾಡುವವನೇ ತನ್ನನ್ನು ದುರ್ಭಾಗ್ಯದ ಜೀವಿ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಾತು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ವ್ಯಾಕರಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ.
The word duratmana is in the instrumental case. We take it as the speaker calling himself a wretch. The grammar is a little loose, so this reading is slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 66. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 66. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಹಸಿವು ಯಾರ ಮಾತನ್ನೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದವರು ಹಸಿದವರಿಗೆ ತತ್ವ ಹೇಳುವ ಮೊದಲು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಾಗಬೇಕು.
Hunger listens to no one. Those with full stomachs would do well to remember this verse before they preach principles to the hungry.
ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಾದರೂ ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಉತ್ತರ ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಂದು ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ಮಾತು, ಒಂದು ಪರಿಚಯ ಕೂಡ ಕೆಲವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ನೆರವಾಗಬಹುದು.
We can check whether we hold an answer to even one of the three questions of someone in trouble. A word that points the way, or a single introduction, may be a great help to some.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ