ಸೌಲಭ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ಹುಡುಗ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೂ ಕೆಲವರು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ರಥದ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಏಕಚಕ್ರೋ ರಥೋ ಯಂತಾ ವಿಕಲೋ ವಿಷಮಾ ಹಯಾಃ
ಆಕ್ರಮತ್ಯೇವ ತೇಜಸ್ವೀ ತಥಾಪ್ಯರ್ಕೋ ನಭಸ್ತಲಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
एकचक्रो रथो यन्ता विकलो विषमा हयाः
आक्रमत्येव तेजस्वी तथाप्यर्को नभस्तलम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
ekacakro ratho yantā vikalo viṣamā hayāḥ
ākramatyeva tejasvī tathāpyarko nabhastalam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಏಕಚಕ್ರೋ (एकचक्रो, ekacakro) = ಒಂದೇ ಚಕ್ರದ (having one wheel)
- ರಥೋ (रथो, ratho) = ರಥ (the chariot)
- ಯಂತಾ (यन्ता, yantā) = ಸಾರಥಿ (the charioteer)
- ವಿಕಲೋ (विकलो, vikalo) = ಅಂಗವಿಕಲ (crippled)
- ವಿಷಮಾ (विषमा, viṣamā) = ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆಯ, ಅಸಮ (odd in number, uneven)
- ಹಯಾಃ (हयाः, hayāḥ) = ಕುದುರೆಗಳು (the horses)
- ಆಕ್ರಮತ್ಯೇವ (आक्रमत्येव, ākramatyeva) = ಏರಿಯೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ [ಆಕ್ರಮತಿ ಏವ] (climbs all the same)
- ತೇಜಸ್ವೀ (तेजस्वी, tejasvī) = ತೇಜಸ್ವಿ (the radiant one)
- ತಥಾಪ್ಯರ್ಕೋ (तथाप्यर्को, tathāpyarko) = ಆದರೂ ಸೂರ್ಯ [ತಥಾಪಿ ಅರ್ಕಃ] (yet the sun)
- ನಭಸ್ತಲಮ್ (नभस्तलम्, nabhastalam) = ಆಕಾಶದ ತಲವನ್ನು (the surface of the sky)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ರಥಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಚಕ್ರ, ಸಾರಥಿ ಅಂಗವಿಕಲ, ಕುದುರೆಗಳು ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆಯವು. ಆದರೂ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಸೂರ್ಯ ಆಕಾಶದ ತಲವನ್ನು ಏರಿಯೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The chariot has a single wheel, the charioteer is crippled, the horses are odd in number. Yet the radiant sun climbs the vault of the sky all the same.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪುಟದ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರಥಿ ಅರುಣ ಎಂದು ಇದೆ. ಅನೂರು, ಅಂದರೆ ತೊಡೆ ಇಲ್ಲದವನು ಎಂದು ಅವನನ್ನು ಕರೆಯುವ ಕಥೆ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಸರಿಸಿ ವಿಕಲ ಎಂಬ ಪದ ಬಂದಿರಬಹುದು.
The book’s footnote names the charioteer as Aruna. There is a tradition that calls him anuru, one without thighs, and the word vikala may refer to that.
ವಿಷಮ ಎಂದರೆ ಅಸಮ ಅಥವಾ ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಸೂರ್ಯನ ಕುದುರೆ ಏಳು ಎಂದು ಹೇಳುವ ರೂಢಿ ಇದೆ, ಆ ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಡೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ನಮ್ಮ ಊಹೆ ಮಾತ್ರ.
Vishama means uneven or odd in number. Tradition gives the sun seven horses, and this may hint at that odd number, though that is only our guess.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 79. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 79. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಾಧನ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಕೆಲಸ ಬಿಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ಹೊರಡುವುದು ಮೇಲು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಶ್ಲೋಕ. ಹಳ್ಳಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಡಿಮೆ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡುವ ವೈದ್ಯರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
The verse says setting out with what one has beats giving up because the means are few. One may think of a doctor at a village health centre who gives good care with very little equipment.
ಆದರೂ ಇದು ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಗಳುವ ಮಾತಲ್ಲ. ರಥ ಸರಿ ಇದ್ದರೆ ಪ್ರಯಾಣ ಸುಲಭ. ಕೊರತೆ ಇದ್ದಾಗ ಕೈಬಿಡಬೇಡಿ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Still, this does not praise want. A sound chariot makes the journey easier. The verse says only that one should not give up when things are short.