ಒಲೆಯ ಬೂದಿ ಬಿಸಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಯಾರೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಮಕ್ಕಳೂ ಅದನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಒಬ್ಬ ರಾಜನಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ತೇಜೋಹೀನೇ ಮಹೀಪಾಲೇ ಸ್ವೇ ಪರೇ ಚ ವಿಕುರ್ವತೇ
ನಿಃಶಂಕೋ ಹಿ ಜನೋ ಧತ್ತೇ ಪದಂ ಭಸ್ಮನ್ಯನೂಷ್ಮಣಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
तेजोहीने महीपाले स्वे परे च विकुर्वते
निःशङ्को हि जनो धत्ते पदं भस्मन्यनूष्मणि
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
tejohīne mahīpāle sve pare ca vikurvate
niḥśaṅko hi jano dhatte padaṃ bhasmanyanūṣmaṇi
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತೇಜೋಹೀನೇ (तेजोहीने, tejohīne) = ತೇಜಸ್ಸು ಇಲ್ಲದ (who lacks radiance)
- ಮಹೀಪಾಲೇ (महीपाले, mahīpāle) = ರಾಜನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (in the king)
- ಸ್ವೇ (स्वे, sve) = ತನ್ನವರು (his own)
- ಪರೇ (परे, pare) = ಪರರು (and others)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ವಿಕುರ್ವತೇ (विकुर्वते, vikurvate) = ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ (turn against him)
- ನಿಃಶಂಕೋ (निःशङ्को, niḥśaṅko) = ಭಯವಿಲ್ಲದವನು (one without fear)
- ಹಿ (हि, hi) = ಅಲ್ಲವೇ (indeed)
- ಜನೋ (जनो, jano) = ಜನ (the man)
- ಧತ್ತೇ (धत्ते, dhatte) = ಇಡುತ್ತಾನೆ (sets)
- ಪದಂ (पदं, padaṃ) = ಪಾದವನ್ನು (the foot)
- ಭಸ್ಮನ್ಯನೂಷ್ಮಣಿ (भस्मन्यनूष्मणि, bhasmanyanūṣmaṇi) = ಬಿಸಿಯಿಲ್ಲದ ಬೂದಿಯ ಮೇಲೆ [ಭಸ್ಮನಿ ಅನೂಷ್ಮಣಿ] (on ash that has no warmth)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ರಾಜನಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತನ್ನವರೂ ಪರರೂ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಿಸಿ ಇಲ್ಲದ ಬೂದಿಯ ಮೇಲೆ ಜನ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಾರಲ್ಲವೇ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
When a king has lost his radiance, his own people and outsiders alike turn against him. After all, people set their foot without fear on ash that has no warmth left.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಬೂದಿ ಎಂದರೆ ಬೆಂಕಿ ಆರಿದ ನಂತರ ಉಳಿದದ್ದು. ಬೆಂಕಿಯ ಚಿತ್ರ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ, ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ರಾಜ ಬೂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ. ಇದು ಉಪಮೆ.
Ash is what remains once a fire has gone out. Fire stands for radiance, and the king who has lost it stands for ash. It is a comparison, an upama.
ಸ್ವೇ ಪರೇ ಚ ಎಂದರೆ ತನ್ನವರು ಮತ್ತು ಪರರು ಎರಡೂ. ಹೊರಗಿನ ಶತ್ರುವಿನ ಭಯವಲ್ಲದೆ ಒಳಗಿನವರ ಅಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನೂ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಚುಚ್ಚುತ್ತದೆ.
Sve pare cha means one’s own and others both. Beyond the foe outside, the verse names the neglect of those within, and that is what bites most here.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 79. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 79. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಾಯಕನ ಮಾತಿಗೆ ತೂಕ ಬರುವುದು ಅವನ ನಿಲುವಿನ ದೃಢತೆಯಿಂದ. ನಿಲುವು ಸಡಿಲವಾದರೆ ಒಳಗಿನವರೂ ಹೊರಗಿನವರೂ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳುವುದನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.
The weight of a leader’s word in any institution comes from the firmness of his stand. When the stand slackens, people inside and outside stop listening.
ಆದರೆ ತೇಜಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಗದರುವುದಲ್ಲ. ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾತಿಗೆ ತಕ್ಕ ನಡೆ ಇದ್ದರೆ ಬಿಸಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದಬಹುದು.
But radiance does not mean shouting. We may read it as clarity, courage and conduct that matches one’s word, which keep the warmth alive.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ