ಮನೆಯಿಂದ ಕಳ್ಳತನವಾದರೆ ಏನು ಹೋಯಿತು ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಕದ್ದರು ಎಂದು ನಾವು ಯೋಚಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕಳ್ಳನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲೂ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಜರಾ ರೂಪಂ ಹರತಿ ಹಿ ಧೈರ್ಯಮಾಶಾ ಮೃತ್ಯುಃ ಪ್ರಾಣಾಂಧರ್ಮಚರ್ಯಾಮಸೂಯಾ
ಕಾಮೋ ಹ್ರಿಯಂ ವೃತ್ತಮನಾರ್ಯಸೇವಾ ಕ್ರೋಧಃ ಶ್ರಿಯಂ ಸರ್ವಮೇವಾಭಿಮಾನಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
जरा रूपं हरति हि धैर्यमाशा मृत्युः प्राणान्धर्मचर्यामसूया
कामो ह्रियं वृत्तमनार्यसेवा क्रोधः श्रियं सर्वमेवाभिमानः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
jarā rūpaṃ harati hi dhairyamāśā mṛtyuḥ prāṇāndharmacaryāmasūyā
kāmo hriyaṃ vṛttamanāryasevā krodhaḥ śriyaṃ sarvamevābhimānaḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಜರಾ (जरा, jarā) = ಮುಪ್ಪು (old age)
- ರೂಪಂ (रूपं, rūpaṃ) = ರೂಪವನ್ನು, ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು (beauty)
- ಹರತಿ (हरति, harati) = ಕಸಿಯುತ್ತದೆ (takes away)
- ಹಿ (हि, hi) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
- ಧೈರ್ಯಮಾಶಾ (धैर्यमाशा, dhairyamāśā) = ಧೈರ್ಯವನ್ನು, ಆಸೆ (ಧೈರ್ಯಮ್ + ಆಶಾ) (steadiness, hope (dhairyam + asha))
- ಮೃತ್ಯುಃ (मृत्युः, mṛtyuḥ) = ಸಾವು (death)
- ಪ್ರಾಣಾಂಧರ್ಮಚರ್ಯಾಮಸೂಯಾ (प्राणान्धर्मचर्यामसूया, prāṇāndharmacaryāmasūyā) = ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು, ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು, ಅಸೂಯೆ (ಪ್ರಾಣಾನ್ + ಧರ್ಮಚರ್ಯಾಮ್ + ಅಸೂಯಾ) (life, the practice of dharma, envy (pranan + dharmacaryam + asuya))
- ಕಾಮೋ (कामो, kāmo) = ಕಾಮ, ಬಯಕೆ (desire)
- ಹ್ರಿಯಂ (ह्रियं, hriyaṃ) = ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು (modesty)
- ವೃತ್ತಮನಾರ್ಯಸೇವಾ (वृत्तमनार्यसेवा, vṛttamanāryasevā) = ನಡತೆಯನ್ನು, ಕೀಳು ಜನರ ಸೇವೆ (ವೃತ್ತಮ್ + ಅನಾರ್ಯಸೇವಾ) (conduct, serving the ignoble (vrittam + anaryasevah))
- ಕ್ರೋಧಃ (क्रोधः, krodhaḥ) = ಕೋಪ (anger)
- ಶ್ರಿಯಂ (श्रियं, śriyaṃ) = ಸಿರಿಯನ್ನು (prosperity)
- ಸರ್ವಮೇವಾಭಿಮಾನಃ (सर्वमेवाभिमानः, sarvamevābhimānaḥ) = ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಅಭಿಮಾನ ಅಥವಾ ಅಹಂಕಾರ (ಸರ್ವಮ್ + ಏವ + ಅಭಿಮಾನಃ) (everything indeed, pride (sarvam + eva + abhimanah))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮುಪ್ಪು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿಯುತ್ತದೆ, ಆಸೆ ಧೈರ್ಯವನ್ನು, ಸಾವು ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು, ಅಸೂಯೆ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು. ಬಯಕೆ ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು, ಕೀಳು ಜನರ ಸೇವೆ ನಡತೆಯನ್ನು, ಕೋಪ ಸಿರಿಯನ್ನು ಕಸಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಭಿಮಾನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Old age takes away beauty, craving takes away steadiness, death takes life, and envy takes the practice of dharma. Desire takes modesty, serving the ignoble takes good conduct, anger takes prosperity. But pride takes everything.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಹರತಿ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಎಂಟು ಕರ್ತೃಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಓದುವಾಗ ಪ್ರತಿ ಜೋಡಿಯ ನಡುವೆ ಕಸಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
The single verb harati is shared by eight subjects. While reading we add takes away to each pair.
ಪಟ್ಟಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ತಿರುವು ಬರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಏಳು ಕಳ್ಳರು ಒಂದೊಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕದಿಯುತ್ತಾರೆ. ಎಂಟನೆಯದಾದ ಅಭಿಮಾನ ಇತರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನ ಎಂದರೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವಲ್ಲ, ಅಹಂಕಾರ.
The turn comes at the end of the list. The first seven thieves take one thing each. The eighth, pride, carries off everything else. Abhimana here means arrogance, not self-respect.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 175. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 175. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸಾವನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗದು. ಆದರೆ ಅಸೂಯೆ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವವು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
We cannot stop old age and death. But envy, anger and pride are within our hands, and the verse points that out quietly.
ಹಿರಿಯ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬ ತನಗೆ ಎಲ್ಲ ಗೊತ್ತು ಎಂಬ ಭಾವನೆಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಮಾತು.
If a senior doctor falls into feeling that he knows everything, the door to learning anything new closes. That is the last word of this verse.

