ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಹೆಸರು ಯಾರ ಬಾಯಲ್ಲೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಗುಣವಿದ್ದರೂ ಗೌರವ ಏಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ ಮಣಿಯ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಗುಣವಾನಪಿ ನೋಪಯಾತಿ ಪೂಜಾಂ ಪುರುಷಃ ಸತ್ಪುರುಷೈರಕಥ್ಯಮಾನಃ
ನ ಹಿ ಸೌರಮಣಿಃ ಸ್ವಭಾವಕಾಂತಿಂ ರವಿಪಾದೈರನಧಿಷ್ಠಿತಃ ಕರೋತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
गुणवानपि नोपयाति पूजां पुरुषः सत्पुरुषैरकथ्यमानः
न हि सौरमणिः स्वभावकान्तिं रविपादैरनधिष्ठितः करोति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
guṇavānapi nopayāti pūjāṃ puruṣaḥ satpuruṣairakathyamānaḥ
na hi sauramaṇiḥ svabhāvakāntiṃ ravipādairanadhiṣṭhitaḥ karoti
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗುಣವಾನಪಿ (गुणवानपि, guṇavānapi) = ಗುಣವಂತನಾದರೂ (ಗುಣವಾನ್ + ಅಪಿ) (even a man of merit (gunavan + api))
- ನೋಪಯಾತಿ (नोपयाति, nopayāti) = ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ (ನ + ಉಪಯಾತಿ) (does not attain (na + upayati))
- ಪೂಜಾಂ (पूजां, pūjāṃ) = ಗೌರವವನ್ನು (honour)
- ಪುರುಷಃ (पुरुषः, puruṣaḥ) = ವ್ಯಕ್ತಿ (a person)
- ಸತ್ಪುರುಷೈರಕಥ್ಯಮಾನಃ (सत्पुरुषैरकथ्यमानः, satpuruṣairakathyamānaḥ) = ಸಜ್ಜನರು ಹೇಳದಿದ್ದರೆ (ಸತ್ಪುರುಷೈಃ + ಅಕಥ್ಯಮಾನಃ) (if not spoken of by good men (satpurushaih + akathyamanah))
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಹಿ (हि, hi) = ಏಕೆಂದರೆ (for)
- ಸೌರಮಣಿಃ (सौरमणिः, sauramaṇiḥ) = ಸೂರ್ಯಕಾಂತ ಮಣಿ (the sun-gem)
- ಸ್ವಭಾವಕಾಂತಿಂ (स्वभावकान्तिं, svabhāvakāntiṃ) = ತನ್ನ ಸಹಜ ಕಾಂತಿಯನ್ನು (its natural brilliance)
- ರವಿಪಾದೈರನಧಿಷ್ಠಿತಃ (रविपादैरनधिष्ठितः, ravipādairanadhiṣṭhitaḥ) = ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು ತಾಗದಿರುವುದು (ರವಿಪಾದೈಃ + ಅನಧಿಷ್ಠಿತಃ) (untouched by the sun’s rays (ravipadaih + anadhishthitah))
- ಕರೋತಿ (करोति, karoti) = ತೋರಿಸುತ್ತದೆ (shows, makes)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗುಣವಂತನಾದರೂ ಸಜ್ಜನರು ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳದಿದ್ದರೆ ಗೌರವ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯಕಾಂತ ಮಣಿ ಸೂರ್ಯಕಿರಣ ತಾಗದೆ ತನ್ನ ಸಹಜ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೇ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even a man of merit gains no honour if good men do not speak of him. For the sun-gem does not show its natural brilliance unless the sun’s rays touch it.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸೂರ್ಯಕಾಂತ ಎಂದರೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬಿದ್ದಾಗ ಬೆಂಕಿ ಕಾರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕವಿಗಳು ನಂಬಿದ ಒಂದು ಕಲ್ಪಿತ ಮಣಿ. ಇದು ಕವಿ ಸಮಯ, ಅಂದರೆ ಕಾವ್ಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯ.
The sun-gem is an imagined stone which poets held to give out fire when sunlight falls on it. It is a poetic convention, a kavi samaya.
ಪಾದ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಿರಣ ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಸಜ್ಜನರ ಮಾತು ಸೂರ್ಯಕಿರಣಕ್ಕೆ ಸಮ, ಗುಣವಂತ ಮಣಿಗೆ ಸಮ. ಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂತಿ ಮೊದಲೇ ಇದೆ ಎಂದೂ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾತ್ರ ಬೇಕು.
The word pada here means ray. The speech of good men is the sunbeam and the man of merit is the gem. The verse also says the brilliance is already in the gem. Only an outside touch is needed.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 175. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 175. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಾವು ಯಾರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನಾದರೂ ಗಮನಿಸಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು. ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು ಯಾರದೋ ಕಾಂತಿಗೆ ಬೆಳಕಾದೀತು.
If we have noticed someone’s good work, we can say so. A kind word may be the light that brings out someone’s brilliance.
ಅದೇ ವೇಳೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸ್ವಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳಕು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರಬೇಕು ಎಂದೇ ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
At the same time the verse gives no licence for self-praise. It says the light must come from outside.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ