ಕೈಚಳಕದಿಂದ ಬದುಕುವ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯರೂ ಹಾಡುಗಾರರೂ ದಿನವೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಒಂದು ದಿನ ಬಿಟ್ಟರೂ ಕೈ ಮತ್ತು ಕಂಠ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಂದವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ಸಾಕುವ ಮತ್ತು ಜನರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ತಂದುಕೊಡುವ ಗುಣವೇ ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಜೋಪಾನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸೊತ್ತು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಮಾತು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕಲ್ಪಯತಿ ಯೇನ ವೃತ್ತಿಂ ಯೇನ ಚ ಲೋಕೇ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿಃ
ಸ ಗುಣಸ್ತೇನ ಚ ಗುಣಿನಾ ರಕ್ಷ್ಯಃ ಸಮ್ವರ್ಧನೀಯಶ್ಚ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
कल्पयति येन वृत्तिं येन च लोके प्रशस्यते सद्भिः
स गुणस्तेन च गुणिना रक्ष्यः सम्वर्धनीयश्च
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kalpayati yena vṛttiṃ yena ca loke praśasyate sadbhiḥ
sa guṇastena ca guṇinā rakṣyaḥ samvardhanīyaśca
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕಲ್ಪಯತಿ (कल्पयति, kalpayati) = ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ (provides)
- ಯೇನ (येन, yena) = ಯಾವ ಗುಣದಿಂದ (by which)
- ವೃತ್ತಿಂ (वृत्तिं, vṛttiṃ) = ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು (a livelihood)
- ಯೇನ (येन, yena) = ಯಾವುದರಿಂದ (by which)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಲೋಕೇ (लोके, loke) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ (in the world)
- ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ (प्रशस्यते, praśasyate) = ಹೊಗಳಿಕೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ (he earns praise)
- ಸದ್ಭಿಃ (सद्भिः, sadbhiḥ) = ಸಜ್ಜನರಿಂದ (from the good)
- ಸ (स, sa) = ಆ (that)
- ಗುಣಸ್ತೇನ (गुणस्तेन, guṇastena) = ಆ ಗುಣ, ಮತ್ತು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ (ಗುಣಃ ಮತ್ತು ತೇನ) (the quality, by that person)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಗುಣಿನಾ (गुणिना, guṇinā) = ಗುಣವಂತನಿಂದ (by the person of merit)
- ರಕ್ಷ್ಯಃ (रक्ष्यः, rakṣyaḥ) = ಕಾಪಾಡಬೇಕಾದದ್ದು (to be guarded)
- ಸಮ್ವರ್ಧನೀಯಶ್ಚ (सम्वर्धनीयश्च, samvardhanīyaśca) = ಬೆಳೆಸಬೇಕಾದದ್ದೂ (ಸಂವರ್ಧನೀಯಃ ಮತ್ತು ಚ) (and to be nurtured)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾವ ಗುಣದಿಂದ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯ ಒದಗುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ಯಾವುದರಿಂದ ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರ ಹೊಗಳಿಕೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಆ ಗುಣವನ್ನು ಆ ಗುಣವಂತನೇ ಕಾಪಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The quality by which a person earns a living, and by which the good praise him in the world, that quality ought to be guarded and nurtured by the person who has it.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಯೇನ ಬರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಗುಣ, ಇನ್ನೊಂದು ಮಾನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಗುಣ. ಕವಿ ಇವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಗುಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ.
The word yena appears twice. One is the quality that feeds a person, the other the quality that earns respect. The poet notes that both sit in the same quality.
ಸಂವರ್ಧನ ಎಂದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದು. ಕಾಪಾಡುವುದು ಅಂದರೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ಬೆಳೆಸುವುದು ಅಂದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿಸುವುದು. ಶ್ಲೋಕ ಎರಡನ್ನೂ ಕೇಳುತ್ತದೆ.
Samvardhana means nurturing well. To guard is not to lose it, to nurture is to make it better still. The verse asks for both. In the printed copy the dot on this word is faint, and we have read it as the grammar requires.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 170. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 170. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರು ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಕೌಶಲ್ಯ ಮಸುಕಾಗುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯರಿಗೆ, ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾತು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
When people grow in a profession and stop learning, the skill dims. This holds alike for doctors, teachers and craftspeople.
ಒಂದು ಗುಣದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಕುತ್ತಿರುವ ಗುಣ ಯಾವುದು ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
The verse does not ask us to rest on a single quality. Still, it is worth asking once which quality is truly sustaining us.

