ಕವಿ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕವಿಯ ಕವಿತೆಗೆ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಜೋರಾಗಿ ಬಿದ್ದರೆ ಹಿಂದಿನ ಸಾಲಿನ ಮುಖಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಾಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಕಂಡವರಿಗೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಗು ತರಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ನಾಲ್ಕು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವೆಲ್ಲ ಸ್ವಭಾವತಃ ಸಿಗುವುದೇ ಕಷ್ಟ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕವಿಹೃದಯೇಷ್ವನಸೂಯಾ ಕಸ್ತೂರೀಕರ್ದಮೇಷ್ವಮಾಲಿನ್ಯಮ್
ಅಕ್ಷಾರತಾ ಪಯೋಧಾವವನೀಪಾಲೇಷು ಪಾಂಡಿತ್ಯಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
कविहृदयेष्वनसूया कस्तूरीकर्दमेष्वमालिन्यम्
अक्षारता पयोधाववनीपालेषु पाण्डित्यम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kavihṛdayeṣvanasūyā kastūrīkardameṣvamālinyam
akṣāratā payodhāvavanīpāleṣu pāṇḍityam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕವಿಹೃದಯೇಷ್ವನಸೂಯಾ (कविहृदयेष्वनसूया, kavihṛdayeṣvanasūyā) = ಕವಿಗಳ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು (ಕವಿಹೃದಯೇಷು + ಅನಸೂಯಾ) (freedom from envy in the hearts of poets)
- ಕಸ್ತೂರೀಕರ್ದಮೇಷ್ವಮಾಲಿನ್ಯಮ್ (कस्तूरीकर्दमेष्वमालिन्यम्, kastūrīkardameṣvamālinyam) = ಕಸ್ತೂರಿಯ ಲೇಪದಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು (ಕಸ್ತೂರೀಕರ್ದಮೇಷು + ಅಮಾಲಿನ್ಯಮ್) (absence of dirtiness in musk paste)
- ಅಕ್ಷಾರತಾ (अक्षारता, akṣāratā) = ಉಪ್ಪಿಲ್ಲದಿರುವುದು (absence of saltiness)
- ಪಯೋಧೌ (पयोधौ, payodhau) = ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ (in the ocean)
- ಅವನೀಪಾಲೇಷು (अवनीपालेषु, avanīpāleṣu) = ರಾಜರಲ್ಲಿ (in kings)
- ಪಾಂಡಿತ್ಯಮ್ (पाण्डित्यम्, pāṇḍityam) = ಪಾಂಡಿತ್ಯ (scholarship)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಕಸ್ತೂರಿಯ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ. ಇವು ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂಬ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Freedom from envy in the hearts of poets, absence of dirt in the paste of musk, absence of salt in the ocean, scholarship in kings. The feeling is that such things are hard to find.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದವೇ ಇಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಅವು ವಿರಳ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಾವೇ ತುಂಬಿ ಓದುತ್ತೇವೆ. ಈ ಓದಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಇದೆ.
The verse has no verb at all. It sets four nouns in a row, and we supply the sense that they are rare. This reading carries a little uncertainty.
ಇದೊಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋಲಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ. ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪು, ಕಸ್ತೂರಿ ಎಂಬ ಕಪ್ಪು ಲೇಪದ ಮಲಿನತೆ, ಕವಿಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಅಸೂಯೆ, ಅರಸರ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕವಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
This is a list of expectations turned around. The poet keeps in the background the common sayings about the salt of the sea, the darkness of the musk paste, the jealousy among poets and the lack of learning in rulers.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 171. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 171. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾದವರಲ್ಲಿ ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಮನಃಪೂರ್ವಕ ಅಭಿನಂದನೆ ಹೇಳುವುದು ಅಪರೂಪದ ಗುಣ.
When we meet someone well known in a field who is free of envy, a particular respect arises. Congratulating a colleague’s success wholeheartedly is a rare quality.
ಕಲಿಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ನಮಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮುಂದೆ ಎಷ್ಟು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ನೋಡಬಹುದು.
In a place of teaching this is a question for us. We can ask how freely we praise another person’s good work before our students.

