ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಹಳ ಜಾಣರಾದವರೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಅದು ಆಗ ಹೇಗೆ ಹೊಳೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹಳೆಯ ವಿವರಣೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ವಿನಾಶದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿ ಉಲ್ಟಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾತಿಗೆ ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಮಾತು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕೃತಾಂತಪಾಶಬದ್ಧಾನಾಂ ದೈವೋಪಹತಚೇತಸಾಮ್
ಬುದ್ಧಯಃ ಕುಬ್ಜಗಾಮಿನ್ಯೋ ಭವಂತಿ ಮಹತಾಮಪಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
कृतान्तपाशबद्धानां दैवोपहतचेतसाम्
बुद्धयः कुब्जगामिन्यो भवन्ति महतामपि
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kṛtāntapāśabaddhānāṃ daivopahatacetasām
buddhayaḥ kubjagāminyo bhavanti mahatāmapi
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕೃತಾಂತಪಾಶಬದ್ಧಾನಾಂ (कृतान्तपाशबद्धानां, kṛtāntapāśabaddhānāṃ) = ಯಮನ ಪಾಶದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವರ (ಕೃತಾಂತ + ಪಾಶ + ಬದ್ಧಾನಾಂ) (of those caught in the noose of Yama (kritanta + pasha + baddhanam))
- ದೈವೋಪಹತಚೇತಸಾಮ್ (दैवोपहतचेतसाम्, daivopahatacetasām) = ವಿಧಿಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಕದಡಿದವರ (ದೈವ + ಉಪಹತ + ಚೇತಸಾಂ) (of those whose minds fate has struck (daiva + upahata + cetasam))
- ಬುದ್ಧಯಃ (बुद्धयः, buddhayaḥ) = ಬುದ್ಧಿಗಳು (the understandings)
- ಕುಬ್ಜಗಾಮಿನ್ಯೋ (कुब्जगामिन्यो, kubjagāminyo) = ಓರೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಂಥವು (ಕುಬ್ಜಗಾಮಿನ್ಯಃ) (going by a crooked way (kubjagaminyah))
- ಭವಂತಿ (भवन्ति, bhavanti) = ಆಗುತ್ತವೆ (become)
- ಮಹತಾಮಪಿ (महतामपि, mahatāmapi) = ದೊಡ್ಡವರದಾದರೂ (ಮಹತಾಂ + ಅಪಿ) (even of the great (mahatam + api))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಮನ ಪಾಶದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವರ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಕದಡಿದವರ ಬುದ್ಧಿ, ಅವರು ದೊಡ್ಡವರಾಗಿದ್ದರೂ, ಓರೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The understanding of those caught in the noose of Yama, and whose minds fate has struck, goes by a crooked way, even when they are great people.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕೃತಾಂತ ಎಂದರೆ ಯಮ, ಅಂದರೆ ಕೊನೆಯನ್ನು ತರುವವನು. ಅವನ ಪಾಶ ಎಂದರೆ ಹಗ್ಗದ ಕುಣಿಕೆ. ವಿನಾಶ ಹತ್ತಿರ ಬಂದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
Kritanta is Yama, the one who brings the end. His pasha is a noose. The state of ruin drawing near is put in that image.
ಕುಬ್ಜಗಾಮಿನೀ ಎಂದರೆ ಬಾಗಿ, ಓರೆಯಾಗಿ ನಡೆಯುವವಳು. ನೇರವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಬುದ್ಧಿ ಓರೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾತಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದರೂ ಇದು ಬೇರೆಯದೇ ಶ್ಲೋಕ.
Kubjagamini means she who walks bent and crooked. The picture is of understanding, which should walk straight, taking a crooked path. Though close to the well known saying, this is a different verse.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 157. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 157. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವ ದಣಿದ ವೈದ್ಯನೂ ತಪ್ಪು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದು ನಾವು ಕಲಿಸುವ ಮಾತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇರುತ್ತವೆ.
That even a tired doctor under pressure can err is something we teach. That is why checklists and second opinions exist.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ವಿಧಿಯನ್ನು ದೂರುವ ನೆಪ ಆಗಬಾರದು. ಬುದ್ಧಿ ಓರೆಯಾಗುವ ಕಾಲ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿದವನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಇತರರ ಸಲಹೆಗೆ ಕಿವಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
The verse should not become an excuse to blame fate. One who knows that a time may come when judgement goes crooked listens to others’ advice beforehand.

