ಬೆಳಗಿನ ವಾಯುವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಕೆರೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತರೆ ಮೀನು ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ಈಜುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ದೂರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆ ಮೇಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅವಕ್ಕೆ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಜಗಳವಿಲ್ಲ.
ಆದರೂ ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊಂಚು ಹಾಕುವವರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಸಾಲಿಗೆ ಮೂರನೆಯವನನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಮೃಗಮೀನಸಜ್ಜನಾನಾಂ ತೃಣಜಲಸಂತೋಷವಿಹಿತವೃತ್ತೀನಾಮ್
ಲುಬ್ಧಕಧೀವರಪಿಶುನಾ ನಿಷ್ಕಾರಣವೈರಿಣೋ ಜಗತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
मृगमीनसज्जनानां तृणजलसंतोषविहितवृत्तीनाम्
लुब्धकधीवरपिशुना निष्कारणवैरिणो जगति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
mṛgamīnasajjanānāṃ tṛṇajalasaṃtoṣavihitavṛttīnām
lubdhakadhīvarapiśunā niṣkāraṇavairiṇo jagati
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮೃಗಮೀನಸಜ್ಜನಾನಾಂ (मृगमीनसज्जनानां, mṛgamīnasajjanānāṃ) = ಜಿಂಕೆ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರ (of deer, fish and good people)
- ತೃಣಜಲಸಂತೋಷವಿಹಿತವೃತ್ತೀನಾಮ್ (तृणजलसंतोषविहितवृत्तीनाम्, tṛṇajalasaṃtoṣavihitavṛttīnām) = ಹುಲ್ಲು ನೀರುಗಳ ಸಂತೋಷದಿಂದಲೇ ಬದುಕನ್ನು ನಡೆಸುವವರ (whose living is arranged on contentment with grass and water)
- ಲುಬ್ಧಕ (लुब्धक, lubdhaka) = ಬೇಟೆಗಾರ (the hunter)
- ಧೀವರ (धीवर, dhīvara) = ಬೆಸ್ತ (the fisherman)
- ಪಿಶುನಾ (पिशुना, piśunā) = ಚಾಡಿಕೋರ (the slanderer)
- ನಿಷ್ಕಾರಣವೈರಿಣೋ (निष्कारणवैरिणो, niṣkāraṇavairiṇo) = ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಹಗೆಗಳಾಗುವವರು (enemies without cause)
- ಜಗತಿ (जगति, jagati) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ (in the world)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂತೋಷದಲ್ಲೇ ಬದುಕುವ ಜಿಂಕೆ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಹಗೆಗಳಾಗುವವರು ಬೇಟೆಗಾರ, ಬೆಸ್ತ ಮತ್ತು ಚಾಡಿಕೋರ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
For the deer, the fish and the good, who live content on grass and water, the enemies in this world, with no cause at all, are the hunter, the fisherman and the slanderer.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಲುಬ್ಧಕ ಎಂದರೆ ಆಸೆಯುಳ್ಳವನು, ಬೇಟೆಗಾರ. ಧೀವರ ಎಂದರೆ ಬೆಸ್ತ. ಇಲ್ಲಿ ಆ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೆಟ್ಟವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಸೆಯಿಂದ ಹೊಂಚು ಹಾಕುವ ಸ್ವಭಾವದ ಚಿತ್ರವಿದು.
Lubdhaka means one full of greed, the hunter. Dhivara is the fisherman. The verse is not condemning those trades. It draws the picture of a greedy, lurking nature.
ಪಿಶುನ ಎಂದರೆ ಚಾಡಿ ಹೇಳುವವನು. ಮೊದಲಿಬ್ಬರು ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಾರೆ. ಚಾಡಿಕೋರನಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಲಾಭ ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ನಷ್ಟ ಮಾತ್ರ. ಅದಕ್ಕೇ ಅವನು ಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ.
Pishuna means the one who carries tales. The first two hunt for the belly. The slanderer’s only gain is another person’s loss, which is why he stands last in the line.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 57. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 57. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾರಿಗೂ ತೊಂದರೆ ಕೊಡದೆ ಸರಳವಾಗಿ ಬದುಕುವವರಿಗೆ ಹಗೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಬಾರದು. ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲದ ಟೀಕೆ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಕೂರುವ ಮೊದಲು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಹೊಂಚನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು.
One should not assume that a plain, harmless life has no enemies. When criticism comes with no cause, before we sit hunting for our own fault we can also look at the lurking behind it.
ಅದಲ್ಲದೆ ನಾವೇ ಯಾರ ಬಗ್ಗೆಯಾದರೂ ಚಾಡಿ ಹೇಳುವಾಗ, ಈ ಮೂವರ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ನಿಲ್ಲಬಹುದು.
And when we ourselves are about to carry a tale about someone, we can pause once and ask whether we are joining this line of three.