ಹೊಸ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳು ಸಂಬಳದ ಪ್ರತಿ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಲೆಕ್ಕ ಇಟ್ಟವರು, ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದೇ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಚಿಲ್ಲರೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿರುತ್ತೇವೆ.
ಹಣ ಬಂದಾಗ ವಸ್ತುಗಳ ಅಳತೆಯೇ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಈ ಪದ್ಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಪರಿಕ್ಷೀಣಃ ಕಶ್ಚಿತ್ಸ್ಪೃಹಯತಿ ಯವಾನಾಂ ಪ್ರಸೃತಯೇ ಸ ಪಶ್ಚಾತ್ಸಂಪೂರ್ಣಃ ಕಲಯತಿ ಧರಿತ್ರೀಂ ತೃಣಸಮಾಮ್
ಅತಶ್ಚಾನೈಕಾಂತ್ಯಾದ್ಗುರುಲಘುತಯಾರ್ಥೇಷು ಧನಿನಾಮವಸ್ಥಾ ವಸ್ತೂನಿ ಪ್ರಥಯತಿ ಚ ಸಂಕೋಚಯತಿ ಚ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
परिक्षीणः कश्चित्स्पृहयति यवानां प्रसृतये स पश्चात्संपूर्णः कलयति धरित्रीं तृणसमाम्
अतश्चानैकान्त्याद्गुरुलघुतयार्थेषु धनिनामवस्था वस्तूनि प्रथयति च संकोचयति च
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
parikṣīṇaḥ kaścitspṛhayati yavānāṃ prasṛtaye sa paścātsaṃpūrṇaḥ kalayati dharitrīṃ tṛṇasamām
ataścānaikāntyādgurulaghutayārtheṣu dhanināmavasthā vastūni prathayati ca saṃkocayati ca
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪರಿಕ್ಷೀಣಃ (परिक्षीणः, parikṣīṇaḥ) = ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವನು, ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಬಡವಾದವನು (one worn down to nothing)
- ಕಶ್ಚಿತ್ಸ್ಪೃಹಯತಿ (कश्चित्स्पृहयति, kaścitspṛhayati) = ಒಬ್ಬ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ (ಕಶ್ಚಿತ್, ಸ್ಪೃಹಯತಿ) (someone longs (kashchit, sprihayati))
- ಯವಾನಾಂ (यवानां, yavānāṃ) = ಜವೆಗೋಧಿಯ ಕಾಳುಗಳ (of barley grains)
- ಪ್ರಸೃತಯೇ (प्रसृतये, prasṛtaye) = ಒಂದು ಬೊಗಸೆಗಾಗಿ (for a cupped handful)
- ಸ (स, sa) = ಅವನೇ (that same man)
- ಪಶ್ಚಾತ್ಸಂಪೂರ್ಣಃ (पश्चात्संपूर्णः, paścātsaṃpūrṇaḥ) = ನಂತರ ತುಂಬಿದವನಾಗಿ, ಸಿರಿವಂತನಾಗಿ (ಪಶ್ಚಾತ್, ಸಂಪೂರ್ಣಃ) (afterwards, when full and prosperous (paschat, sampurnah))
- ಕಲಯತಿ (कलयति, kalayati) = ಎಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ (reckons)
- ಧರಿತ್ರೀಂ (धरित्रीं, dharitrīṃ) = ಭೂಮಿಯನ್ನು (the earth)
- ತೃಣಸಮಾಮ್ (तृणसमाम्, tṛṇasamām) = ಹುಲ್ಲಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ (as equal to straw)
- ಅತಶ್ಚಾನೈಕಾಂತ್ಯಾದ್ಗುರುಲಘುತಯಾರ್ಥೇಷು (अतश्चानैकान्त्याद्गुरुलघुतयार्थेषु, ataścānaikāntyādgurulaghutayārtheṣu) = ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಶ್ಚಿತವಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಭಾರ ಮತ್ತು ಹಗುರ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (ಅತಃ, ಚ, ಅನೈಕಾಂತ್ಯಾತ್, ಗುರುಲಘುತಯಾ, ಅರ್ಥೇಷು) (therefore, because nothing is fixed, in the matter of things seen as heavy or light (atah, cha, anaikantyat, gurulaghutaya, artheshu))
- ಧನಿನಾಮವಸ್ಥಾ (धनिनामवस्था, dhanināmavasthā) = ಧನಿಕರ ಸ್ಥಿತಿ (ಧನಿನಾಂ, ಅವಸ್ಥಾ) (the condition of the wealthy (dhaninam, avastha))
- ವಸ್ತೂನಿ (वस्तूनि, vastūni) = ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (things)
- ಪ್ರಥಯತಿ (प्रथयति, prathayati) = ಹಿಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ (enlarges)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಸಂಕೋಚಯತಿ (संकोचयति, saṃkocayati) = ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ (shrinks)
- ಚ (च, ca) = ಕೂಡ (too)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದಾರಿದ್ರ್ಯದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಒಬ್ಬನು ಒಂದು ಬೊಗಸೆ ಜವೆಗೋಧಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನೇ ನಂತರ ಸಿರಿವಂತನಾದಾಗ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಎಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಯಾವುದೂ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಧನಿಕರ ಸ್ಥಿತಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭಾರವೆಂದು ಹಿಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಗುರವೆಂದು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A man worn down by want longs for a single cupped handful of barley. Later, grown prosperous, that same man reckons the whole earth no better than straw. Since nothing here stays fixed, the state of the wealthy swells things up as weighty and shrinks them as light.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪ್ರಸೃತಿ ಎಂದರೆ ಎರಡೂ ಅಂಗೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಹಿಡಿಯುವ ಒಂದು ಬೊಗಸೆ ಅಳತೆ. ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಆಸೆಯ ಅಳತೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಭೂಮಿ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಅಳತೆ. ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಅಂತರವೇ ಪದ್ಯದ ಚುರುಕು.
Prasriti is the measure of two hands cupped together. It stands for the smallest possible wish, set against the whole earth at the other end. The gap between the two is the verse’s edge.
ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕವಿ ಒಂದು ತೀರ್ಮಾನ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಿರಿವಂತನ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಭಾರ ಮತ್ತು ಹಗುರದ ಅಳತೆಗೋಲನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ವಸ್ತು ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ, ನೋಡುವವನ ಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.
In the second line the poet draws his conclusion. The rich man’s condition itself shifts the scale of heavy and light. The thing has not changed, the one looking at it has.
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಬಡವನನ್ನು ಅಥವಾ ಧನಿಕನನ್ನು ಬೈಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಇಟ್ಟು ತೋರಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅದರ ಕೆಲಸ.
The verse does not scold either the poor man or the rich one. It simply sets the two conditions side by side.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮ್ಮ ಆಸೆ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿ ಎರಡೂ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೆ ಕನಸಾಗಿದ್ದ ವಿಷಯ ಇಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎನಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಮುಂದೆ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
Our wants and our contentment both shift with where we stand. If something that was once a dream now feels ordinary, remembering that keeps gratitude alive.
ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ವೈದ್ಯ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರಿ ತಾನು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಸೆಪಟ್ಟ ಸಣ್ಣ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮರೆಯದಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಇದನ್ನು ನಾವು ಸಲಹೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಪದ್ಯದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಒಂದು ಯೋಚನೆಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
It would be good for a newly settled doctor or officer not to forget the small help once longed for. We offer this not as advice but as a thought the verse brings to mind.