ಕತ್ತಲೆಂದರೆ ಭಯ ಎಂದು ನಾವು ಕಲಿತಿದ್ದೇವೆ. ಋಗ್ವೇದದ ಈ ಋಷಿ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ದೇವಿಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ: ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡುವವಳು, ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನೂ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನೂ ಮಲಗಿಸುವವಳು, ತೋಳ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳರಿಂದ ಕಾಪಾಡುವವಳು.
ಗೂಡಿಗೆ ಮರಳುವ ಹಕ್ಕಿಗಳಂತೆ ನಾವು ನೀನು ಬಂದಾಗ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಂತ್ರ ಈ ಸೂಕ್ತದ ಹೃದಯ. ದುರ್ಗಾ ಸಪ್ತಶತಿಯ ಪಾರಾಯಣಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ.
ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ
ವಿನಿಯೋಗ
ಅಸ್ಯ ಶ್ರೀ ರಾತ್ರೀತಿ ಸೂಕ್ತಸ್ಯ ಕುಶಿಕ ಋಷಿಃ ಗಾಯತ್ರೀಚ್ಛಂದಃ, ರಾತ್ರಿರ್ದೇವತಾ,
ಶ್ರೀಜಗದಂಬಾ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥೇ ಸಪ್ತಶತೀಪಾಠಾದೌ ಜಪೇ ವಿನಿಯೋಗಃ ।
ಸೂಕ್ತ
ರಾತ್ರೀ॒ ವ್ಯ॑ಖ್ಯದಾಯ॒ತೀ ಪು॑ರು॒ತ್ರಾ ದೇ॒ವ್ಯ॒॑ಕ್ಷಭಿಃ॑ ।
ವಿಶ್ವಾ॒ ಅಧಿ॒ ಶ್ರಿಯೋ᳚ಽಧಿತ ॥ 1 ॥
ಓರ್ವ॑ಪ್ರಾ॒ ಅಮ॑ರ್ತ್ಯಾ ನಿ॒ವತೋ᳚ ದೇ॒ವ್ಯು॒॑ದ್ವತಃ॑ ।
ಜ್ಯೋತಿ॑ಷಾ ಬಾಧತೇ॒ ತಮಃ॑ ॥ 2 ॥
ನಿರು॒ ಸ್ವಸಾ᳚ರಮಸ್ಕೃತೋ॒ಷಸಂ᳚ ದೇ॒ವ್ಯಾ᳚ಯ॒ತೀ ।
ಅಪೇದು॑ ಹಾಸತೇ॒ ತಮಃ॑ ॥ 3 ॥
ಸಾ ನೋ᳚ ಅ॒ದ್ಯ ಯಸ್ಯಾ᳚ ವ॒ಯಂ ನಿ ತೇ॒ ಯಾಮ॒ನ್ನವಿ॑ಕ್ಷ್ಮಹಿ ।
ವೃ॒ಕ್ಷೇ ನ ವ॑ಸ॒ತಿಂ-ವಁಯಃ॑ ॥ 4 ॥
ನಿ ಗ್ರಾಮಾ᳚ಸೋ ಅವಿಕ್ಷತ॒ ನಿ ಪ॒ದ್ವಂತೋ॒ ನಿ ಪ॒ಕ್ಷಿಣಃ॑ ।
ನಿ ಶ್ಯೇ॒ನಾಸ॑ಶ್ಚಿದ॒ರ್ಥಿನಃ॑ ॥ 5 ॥
ಯಾ॒ವಯಾ᳚ ವೃ॒ಕ್ಯಂ॒॑ ವೃಕಂ॑-ಯಁ॒ವಯ॑ ಸ್ತೇ॒ನಮೂ॑ರ್ಮ್ಯೇ ।
ಅಥಾ॑ ನಃ ಸು॒ತರಾ᳚ ಭವ ॥ 6 ॥
ಉಪ॑ ಮಾ॒ ಪೇಪಿ॑ಶ॒ತ್ತಮಃ॑ ಕೃ॒ಷ್ಣಂ-ವ್ಯಁ॑ಕ್ತಮಸ್ಥಿತ ।
ಉಷ॑ ಋ॒ಣೇವ॑ ಯಾತಯ ॥ 7 ॥
ಉಪ॑ ತೇ॒ ಗಾ ಇ॒ವಾಕ॑ರಂ-ವೃಁಣೀ॒ಷ್ವ ದು॑ಹಿತರ್ದಿವಃ ।
ರಾತ್ರಿ॒ ಸ್ತೋಮಂ॒ ನ ಜಿ॒ಗ್ಯುಷೇ᳚ ॥ 8 ॥
ಓಂ ಶಾಂತಿಃ॒ ಶಾಂತಿಃ॒ ಶಾಂತಿಃ॑ ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
अस्य श्री रात्रीति सूक्तस्य कुशिक ऋषिः गायत्रीच्छंदः, रात्रिर्देवता,
श्रीजगदंबा प्रीत्यर्थे सप्तशतीपाठादौ जपे विनियोगः ।
ಸೂಕ್ತ
रात्री॒ व्य॑ख्यदाय॒ती पु॑रु॒त्रा दे॒व्य॒॑क्षभिः॑ ।
विश्वा॒ अधि॒ श्रियो᳚ऽधित ॥ 1 ॥
ओर्व॑प्रा॒ अम॑र्त्या नि॒वतो᳚ दे॒व्यु॒॑द्वतः॑ ।
ज्योति॑षा बाधते॒ तमः॑ ॥ 2 ॥
निरु॒ स्वसा᳚रमस्कृतो॒षसं᳚ दे॒व्या᳚य॒ती ।
अपेदु॑ हासते॒ तमः॑ ॥ 3 ॥
सा नो᳚ अ॒द्य यस्या᳚ व॒यं नि ते॒ याम॒न्नवि॑क्ष्महि ।
वृ॒क्षे न व॑स॒तिं-वँयः॑ ॥ 4 ॥
नि ग्रामा᳚सो अविक्षत॒ नि प॒द्वंतो॒ नि प॒क्षिणः॑ ।
नि श्ये॒नास॑श्चिद॒र्थिनः॑ ॥ 5 ॥
या॒वया᳚ वृ॒क्यं॒॑ वृकं॑-यँ॒वय॑ स्ते॒नमू॑र्म्ये ।
अथा॑ नः सु॒तरा᳚ भव ॥ 6 ॥
उप॑ मा॒ पेपि॑श॒त्तमः॑ कृ॒ष्णं-व्यँ॑क्तमस्थित ।
उष॑ ऋ॒णेव॑ यातय ॥ 7 ॥
उप॑ ते॒ गा इ॒वाक॑रं-वृँणी॒ष्व दु॑हितर्दिवः ।
रात्रि॒ स्तोमं॒ न जि॒ग्युषे᳚ ॥ 8 ॥
ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥
English IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in English IAST transliteration
asya śrī rātrīti sūktasya kuśika ṛṣiḥ gāyatrīcchaṃdaḥ, rātrirdevatā,
śrījagadaṃbā prītyarthe saptaśatīpāṭhādau jape viniyogaḥ |
ಸೂಕ್ತ
rātrī̱ vyákhyadāya̱tī púru̱trā de̱vyá̱kṣabhíḥ |
viśvā̱ adhi̱ śriyő’dhita || 1 ||
orváprā̱ amártyā ni̱vatő de̱vyú̱dvatáḥ |
jyotíṣā bādhate̱ tamáḥ || 2 ||
niru̱ svasā̋ramaskṛto̱ṣasa̋ṃ de̱vyā̋ya̱tī |
apedú hāsate̱ tamáḥ || 3 ||
sā nő a̱dya yasyā̋ va̱yaṃ ni te̱ yāma̱nnavíkṣmahi |
vṛ̱kṣe na vása̱tiṃ-va~yáḥ || 4 ||
ni grāmā̋so avikṣata̱ ni pa̱dvaṃto̱ ni pa̱kṣiṇáḥ |
ni śye̱nāsáścida̱rthináḥ || 5 ||
yā̱vayā̋ vṛ̱kyá̱ṃ vṛkáṃ-ya̱~vayá ste̱namū́rmye |
athā́ naḥ su̱tarā̋ bhava || 6 ||
upá mā̱ pepíśa̱ttamáḥ kṛ̱ṣṇaṃ-vyá~ktamasthita |
uṣá ṛ̱ṇevá yātaya || 7 ||
upá te̱ gā i̱vākáraṃ-vṛ~ṇī̱ṣva dúhitardivaḥ |
rātri̱ stoma̱ṃ na ji̱gyuṣe̋ || 8 ||
oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||
ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳು: ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗೆ ಗೆರೆ (a̱), ಸ್ವರಿತಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ ಗೆರೆ (á), ಕಂಪಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗೆರೆ (a̋). ಉದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಚಿಹ್ನೆ ಇಲ್ಲ. · Accents: macron below for anudātta, acute for svarita, double acute for the kampa; udātta is unmarked.
ಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥ
- ವಿನಿಯೋಗ ಈ ರಾತ್ರಿ ಸೂಕ್ತಕ್ಕೆ ಕುಶಿಕ ಋಷಿ, ಗಾಯತ್ರೀ ಛಂದಸ್ಸು, ರಾತ್ರಿ ದೇವತೆ. ಜಗನ್ಮಾತೆಯ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಸಪ್ತಶತೀ ಪಾರಾಯಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಲು ಇದರ ವಿನಿಯೋಗ.
For this hymn to Night the seer is Kushika, the metre gayatri and the deity Ratri. It is used for chanting at the start of the Saptashati recitation, for the pleasure of the Mother of the world. - 1 ಬರುತ್ತಿರುವ ರಾತ್ರಿದೇವಿ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಹಲವೆಡೆ ನೋಡಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ಎಲ್ಲ ಶೋಭೆಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ.
Night the goddess, as she comes, has looked out in many places with her eyes. She has put on all her glories. - 2 ಅಮರಳಾದ ದೇವಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಆಕಾಶವನ್ನೂ ತಗ್ಗುಗಳನ್ನೂ ಎತ್ತರಗಳನ್ನೂ ತುಂಬಿದ್ದಾಳೆ. ತನ್ನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಾಳೆ.
The immortal goddess has filled the wide space, the depths and the heights. With her light she drives back the darkness. - 3 ಬರುತ್ತಿರುವ ದೇವಿ ತನ್ನ ತಂಗಿ ಉಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕತ್ತಲೆಯೂ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ.
The goddess, as she comes, has made ready her sister Dawn. The darkness too will go away. - 4 ಮರದ ಮೇಲಿನ ಗೂಡಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮರಳುವಂತೆ, ಯಾರು ಬಂದಾಗ ನಾವು ವಿಶ್ರಮಿಸಿದ್ದೇವೋ, ಆ ದೇವಿ ಇಂದು ನಮಗೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಲಿ.
May she be kind to us today, she at whose coming we have gone to rest, as birds to their nest in a tree. - 5 ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಕಾಲುಳ್ಳವು, ರೆಕ್ಕೆಯುಳ್ಳವು, ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಗಿಡುಗಗಳು ಕೂಡ ವಿಶ್ರಮಿಸಿವೆ.
The villages have gone to rest, and all that walks, all that flies, even the hawks that hunt for prey. - 6 ಅಲೆಅಲೆಯಾಗಿ ಹರಡುವ ಓ ರಾತ್ರಿ, ಹೆಣ್ಣುತೋಳ ಮತ್ತು ತೋಳವನ್ನು ದೂರವಿಡು, ಕಳ್ಳನನ್ನು ದೂರವಿಡು. ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟುವಂತಾಗಲಿ.
Keep away the she-wolf and the wolf, keep away the thief, O Night of rolling waves. Be easy for us to pass through. - 7 ಅಲಂಕರಿಸುವ, ಗಾಢವಾದ ಕಪ್ಪು ಕತ್ತಲೆ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಿದೆ. ಓ ಉಷೆ, ಸಾಲಗಳನ್ನು ತೀರಿಸುವಂತೆ ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸು.
The darkness that paints all things, black and palpable, has come close to me. O Dawn, clear it away as one clears debts. - 8 ಓ ಆಕಾಶದ ಮಗಳೇ, ಹಸುಗಳನ್ನು ತರುವಂತೆ ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ತಂದಿದ್ದೇನೆ. ಓ ರಾತ್ರಿ, ಗೆದ್ದವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸ್ತೋತ್ರದಂತೆ ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
O daughter of heaven, I have brought this to you as one brings cows. Accept it, O Night, like a hymn offered to a victor.
ಈ ಸೂಕ್ತದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಷೆಗೆ ಹಲವು ಸೂಕ್ತಗಳಿವೆ, ರಾತ್ರಿಗೆ ಇದೊಂದೇ ಪೂರ್ಣ ಸೂಕ್ತ. ಇಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲ. ಅವಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಕತ್ತಲನ್ನು ಓಡಿಸುವವಳು, ಉಷೆಯ ಅಕ್ಕ.
The Rig Veda has many hymns to Dawn, and this is its only full hymn to Night. Here Night is not darkness. She drives darkness back with starlight, and she is Dawn’s elder sister.
ಈ ಸೂಕ್ತದ ಋಷಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಗಳು ಕುಶಿಕ ಸೌಭರ ಎಂದೂ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ರಾತ್ರಿ ಭಾರದ್ವಾಜೀ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಏಳನೆಯ ಮಂತ್ರದ ಪೇಪಿಶತ್ ಪದ ಬಹಳ ಅಸ್ಪಷ್ಟ. ಅದನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಎಂದೂ ಆವರಿಸುವ ಎಂದೂ ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ. ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಬಳಸಿರುವ 1 ಎಂಬ ಅಂಕೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Some indexes name the seer Kushika Saubhara and others Ratri Bharadvaji. The word pepishat in the seventh mantra is very obscure and is read both as adorning and as enveloping. The digit 1 used as a kampa sign in the source text has been left out here.
ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ ಉಡುಪಿಯ ಅಪ್ರಮೇಯ 2026ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವೇದಸೂಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಕ್ರಮ: ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗಿನ ಅಡ್ಡಗೆರೆ ಅನುದಾತ್ತ, ಮೇಲಿನ ಲಂಬಗೆರೆ ಸ್ವರಿತ, ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಗೆರೆ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಿತ. ಗುರುಮುಖದಿಂದ ಕಲಿಯುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ.
The accented text follows the 2026 collection of Vedic hymns prepared by Aprameya of Udupi. How to read the marks: a line below a syllable is anudatta, a vertical stroke above is svarita, a double stroke above is the long svarita. Learning from a teacher remains the right way.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಐದನೆಯ ಮಂತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ರಾತ್ರಿ ಎಂದರೆ ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಗಿಡುಗವೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲವೂ ವಿಶ್ರಮಿಸುವ ಹೊತ್ತು. ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೀನ್ಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವು ಆ ಲಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
The fifth mantra calls night the time when the whole village, animals, birds and even the hunting hawk all rest. In the age of electric light and screens we have lost that rhythm.
ಇಂದು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆಯ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಪಾಳಿಯ ದಣಿವೂ ಸೇರಿವೆ. ಇಂದು ಈ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಹೀಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು: ಕತ್ತಲಾದ ಮೇಲೆ ದೀಪಗಳನ್ನು ಮಂದಗೊಳಿಸಿ, ಗೂಡಿಗೆ ಮರಳುವ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದು.
Poor sleep and the fatigue of night shifts are among the commonest health problems today. Today the hymn can be read this way: dim the lights after dark and welcome night as a bird returns to its nest.