ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯ ಎಷ್ಟೇ ಪದವಿ ಪಡೆದಿರಲಿ, ರೋಗಿಯ ನಂಬಿಕೆ ಸಿಗುವುದು ಅವನ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ. ಇದು ಪದವಿ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ, ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಾತು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸಾವಿತ್ರೀಮಾತ್ರಸಾರೋಽಪಿ ವರಂ ವಿಪ್ರಃ ಸುಯಂತ್ರಿತಃ
ನಾಯಂತ್ರಿತಶ್ಚತುರ್ವೇದಃ ಸರ್ವಾಶೀ ಸರ್ವವಿಕ್ರಯೀ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सावित्रीमात्रसारोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः
नायन्त्रितश्चतुर्वेदः सर्वाशी सर्वविक्रयी
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
sāvitrīmātrasāro’pi varaṃ vipraḥ suyantritaḥ
nāyantritaścaturvedaḥ sarvāśī sarvavikrayī
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಾವಿತ್ರೀಮಾತ್ರಸಾರೋಽಪಿ (सावित्रीमात्रसारोऽपि, sāvitrīmātrasāro’pi) = ಸಾವಿತ್ರಿ ಮಂತ್ರವೊಂದೇ ಸಾರವಾಗಿ ಉಳ್ಳವನಾದರೂ (ಸಾವಿತ್ರೀಮಾತ್ರಸಾರಃ ಅಪಿ) (though he has only the Savitri as his substance (sāvitrīmātrasāraḥ api))
- ವರಂ (वरं, varaṃ) = ಮೇಲು (better)
- ವಿಪ್ರಃ (विप्रः, vipraḥ) = ವಿಪ್ರ, ವೇದ ಪರಂಪರೆಯ ವಿದ್ವಾಂಸ (the learned man of the Vedic tradition)
- ಸುಯಂತ್ರಿತಃ (सुयन्त्रितः, suyantritaḥ) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವವನು (well restrained)
- ನಾಯಂತ್ರಿತಶ್ಚತುರ್ವೇದಃ (नायन्त्रितश्चतुर्वेदः, nāyantritaścaturvedaḥ) = ಹತೋಟಿ ಇಲ್ಲದ, ನಾಲ್ಕು ವೇದ ತಿಳಿದವನು ಅಲ್ಲ (ನ ಅಯಂತ್ರಿತಃ ಚತುರ್ವೇದಃ) (not one unrestrained, though a master of four Vedas (na ayantritaḥ caturvedaḥ))
- ಸರ್ವಾಶೀ (सर्वाशी, sarvāśī) = ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿನ್ನುವವನು (one who eats anything)
- ಸರ್ವವಿಕ್ರಯೀ (सर्वविक्रयी, sarvavikrayī) = ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾರುವವನು (one who sells anything)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಾವಿತ್ರಿ ಮಂತ್ರವೊಂದೇ ಸಾರವಾಗಿ ಉಳ್ಳವನಾದರೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಿಪ್ರನೇ ಮೇಲು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿನ್ನುವ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾರುವ, ಹತೋಟಿ ಇಲ್ಲದ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮೇಲಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Better a well-restrained learned man whose whole substance is the Savitri alone. Not so the unrestrained master of the four Vedas who eats anything and sells anything.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸಾವಿತ್ರಿ ಎಂದರೆ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆ. ಒಂದೇ ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರದ ಹೋಲಿಕೆ.
It is commonly understood that Savitri means the Gayatri mantra. The contrast between one mantra and four Vedas is a comparison across a very wide gap.
ಸರ್ವಾಶೀ ಎಂದರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ತಿನ್ನುವವನು, ಸರ್ವವಿಕ್ರಯೀ ಎಂದರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಮಾರುವವನು. ಎರಡೂ ಯಾವುದರಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
Sarvashi means one who eats anything and sarvavikrayi one who sells anything. Both describe a nature that draws no line anywhere.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 167. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 167. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪದವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಶಿಸ್ತು ಮುಖ್ಯ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಹಿರಿಯರ ನಡೆ ನೋಡಿ ಕಿರಿಯರು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ.
We see again and again in hospital that discipline matters more than the number of degrees. Juniors learn by watching the conduct of seniors.
ಇದು ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಮಾತಲ್ಲ. ತಿಳಿವಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯಮವೂ ಸೇರಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣ ಬೆಲೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ.
This is not a dismissal of learning. We take the verse to say that knowledge has its full worth only when restraint joins it.

