ಕಡಿಮೆ ಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಫಲ ಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇಣುಕುತ್ತದೆ. ಅದು ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜವೇ.
ಆದರೆ ಕೆಲವು ಫಲಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಒಂದೇ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹ ಐದು ಆಸೆಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಹಾಗೆ ಬಯಸುವವರು ಪಂಡಿತರಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಶಾಠ್ಯೇನ ಧರ್ಮಂ ಕಪಟೇನ ಮಿತ್ರಂ ಪರೋಪತಾಪೇನ ಸಮೃದ್ಧಿಭಾವಮ್
ಸುಖೇನ ವಿದ್ಯಾಂ ಪರುಷೇಣ ನಾರೀಂ ವಾಂಛಂತಿ ಯೇ ವ್ಯಕ್ತಮಪಂಡಿತಾಸ್ತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
शाठ्येन धर्मं कपटेन मित्रं परोपतापेन समृद्धिभावम्
सुखेन विद्यां परुषेण नारीं वाञ्छन्ति ये व्यक्तमपण्डितास्ते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
śāṭhyena dharmaṃ kapaṭena mitraṃ paropatāpena samṛddhibhāvam
sukhena vidyāṃ paruṣeṇa nārīṃ vāñchanti ye vyaktamapaṇḍitāste
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶಾಠ್ಯೇನ (शाठ्येन, śāṭhyena) = ವಂಚನೆಯಿಂದ, ಕುಟಿಲತೆಯಿಂದ (by trickery)
- ಧರ್ಮಂ (धर्मं, dharmaṃ) = ಧರ್ಮವನ್ನು (righteousness)
- ಕಪಟೇನ (कपटेन, kapaṭena) = ಕಪಟದಿಂದ (by deceit)
- ಮಿತ್ರಂ (मित्रं, mitraṃ) = ಗೆಳೆತನವನ್ನು (friendship)
- ಪರೋಪತಾಪೇನ (परोपतापेन, paropatāpena) = ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೋವು ಕೊಡುವುದರಿಂದ (ಪರ+ಉಪತಾಪೇನ) (by causing others pain (para + upatapena))
- ಸಮೃದ್ಧಿಭಾವಮ್ (समृद्धिभावम्, samṛddhibhāvam) = ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು (a state of prosperity)
- ಸುಖೇನ (सुखेन, sukhena) = ಸುಖದಿಂದ, ಆರಾಮದಿಂದ (through comfort)
- ವಿದ್ಯಾಂ (विद्यां, vidyāṃ) = ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು (learning)
- ಪರುಷೇಣ (परुषेण, paruṣeṇa) = ಒರಟುತನದಿಂದ (by harshness)
- ನಾರೀಂ (नारीं, nārīṃ) = ಹೆಣ್ಣನ್ನು (a woman)
- ವಾಂಛಂತಿ (वाञ्छन्ति, vāñchanti) = ಬಯಸುತ್ತಾರೆ (wish for)
- ಯೇ (ये, ye) = ಯಾರು (those who)
- ವ್ಯಕ್ತಮಪಂಡಿತಾಸ್ತೇ (व्यक्तमपण्डितास्ते, vyaktamapaṇḍitāste) = ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪಂಡಿತರಲ್ಲದವರು ಅವರು (ವ್ಯಕ್ತಂ+ಅಪಂಡಿತಾಃ+ತೇ) (plainly unlearned are they (vyaktam + apanditah + te))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ವಂಚನೆಯಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು, ಕಪಟದಿಂದ ಗೆಳೆತನವನ್ನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ನೋವು ಕೊಟ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು, ಆರಾಮದಿಂದ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು, ಒರಟುತನದಿಂದ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಯಾರು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪಂಡಿತರಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Those who hope to gain righteousness by trickery, friendship by deceit, prosperity by hurting others, learning through comfort, and a woman by harshness, are plainly not wise.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಶ್ಲೋಕದ ರಚನೆ ಸರಳ. ಐದು ಜೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಒಂದು ಗುರಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸಾಧನ ಇದೆ. ಧರ್ಮವನ್ನು ವಂಚನೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಆಗದು ಎಂಬುದು ಮೊದಲ ಜೋಡಿಯಲ್ಲೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
The build of the verse is simple. In each of the five pairs there is an aim and a means that works against it. The first pair already shows that righteousness cannot be had by trickery.
ಕೊನೆಯ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಒರಟುತನದಿಂದ ಹೆಣ್ಣಿನ ಒಲವು ಗೆಲ್ಲಬಹುದು ಎಂಬ ಆಸೆಯನ್ನು ಕವಿ ತಿದ್ದುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಮೂಲ ಪದ ಕೇವಲ ನಾರೀಂ ಎಂದು ಇರುವುದರಿಂದ ಒಲವು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಸೇರ್ಪಡೆ. ಉಳಿದ ಜೋಡಿಗಳಂತೆ ಇದೂ ಗುರಿ ಮತ್ತು ಸಾಧನದ ವಿರೋಧವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
In the last pair we read the poet as correcting the hope of winning a woman’s regard through harshness. The original word is only narim, so regard is our addition. Like the other pairs, it names a clash between aim and means.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 172. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 172. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಬಳಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕಲಿತದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅಡ್ಡದಾರಿಯ ಕಲಿಕೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ದಿನದವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
Seniors in medical teaching say that what is learnt with effort at the bedside lasts longer. A short cut in learning lasts only until the day of the exam.
ಸುಖವಾದ ಕಲಿಕೆ ಇರಬಾರದು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಸುಖವನ್ನೇ ಗುರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ವಿದ್ಯೆ ಸಿಗದು ಎಂಬುದು ಅದರ ಒತ್ತು. ಅದಲ್ಲದೆ ಗೆಳೆತನ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಧರ್ಮ ಇವುಗಳಿಗೂ ಅದೇ ಮಾತು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
The verse does not say learning must be joyless. Its stress is that if comfort is made the aim, learning will not come. The same holds for friendship, prosperity and righteousness.

