ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದ ಬಳ್ಳಿ ಯಾವ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿ ಅದರ ಕಾಯಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮುನ್ನ ಹಿರಿಯರು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಾರ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತೇವೆಯೋ ಅವರ ಗುಣ ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ವಿಷದ ಮರದ ಬಳ್ಳಿಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಹಿ ಸಾಹಚರ್ಯಾದ್ಭವಂತಿ ಚೇತಾಂಸಿ ಭರ್ತೃಸದೃಶಾನಿ
ಮಧುರಾಪಿ ಹಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಯತೇ ವಿಷವಿಟಪಿಸಮಾಶ್ರಿತಾ ವಲ್ಲೀ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
स्त्रीणां हि साहचर्याद्भवन्ति चेतांसि भर्तृसदृशानि
मधुरापि हि मूर्च्छयते विषविटपिसमाश्रिता वल्ली
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
strīṇāṃ hi sāhacaryādbhavanti cetāṃsi bhartṛsadṛśāni
madhurāpi hi mūrcchayate viṣaviṭapisamāśritā vallī
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸ್ತ್ರೀಣಾಮ್ (स्त्रीणाम्, strīṇām) = ಹೆಂಗಸರ (of women)
- ಹಿ (हि, hi) = ಏಕೆಂದರೆ (for)
- ಸಾಹಚರ್ಯಾದ್ಭವಂತಿ (साहचर्याद्भवन्ति, sāhacaryādbhavanti) = ಸಹವಾಸದಿಂದ ಆಗುತ್ತವೆ (ಸಾಹಚರ್ಯಾತ್ + ಭವಂತಿ) (through companionship become)
- ಚೇತಾಂಸಿ (चेतांसि, cetāṃsi) = ಮನಸ್ಸುಗಳು (the minds)
- ಭರ್ತೃಸದೃಶಾನಿ (भर्तृसदृशानि, bhartṛsadṛśāni) = ಪತಿಗೆ ಸಮಾನವಾದವು (like the husband’s)
- ಮಧುರಾಪಿ (मधुरापि, madhurāpi) = ಸಿಹಿಯಾದದ್ದಾದರೂ (ಮಧುರಾ + ಅಪಿ) (sweet though it be)
- ಹಿ (हि, hi) = ಹೇಗೆಂದರೆ (just as)
- ಮೂರ್ಚ್ಛಯತೇ (मूर्च्छयते, mūrcchayate) = ಮೂರ್ಛೆ ಬರಿಸುತ್ತದೆ (it stupefies)
- ವಿಷವಿಟಪಿಸಮಾಶ್ರಿತಾ (विषविटपिसमाश्रिता, viṣaviṭapisamāśritā) = ವಿಷದ ಮರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ (clinging to a poisonous tree)
- ವಲ್ಲೀ (वल्ली, vallī) = ಬಳ್ಳಿ (the creeper)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಹವಾಸದಿಂದ ಹೆಂಗಸರ ಮನಸ್ಸು ಪತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ವಿಷದ ಮರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಬಳ್ಳಿ ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಮೂರ್ಛೆ ಬರಿಸುವ ಹಾಗೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Through companionship the minds of women come to resemble their husband’s. Just as a creeper clinging to a poisonous tree, sweet though it be, stupefies.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದೊಂದು ಉಪಮೆಯ ಶ್ಲೋಕ. ಬಳ್ಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಸಿಹಿ ಇದೆ. ಆದರೂ ಅದು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಮರದ ವಿಷ ಅದರ ಫಲಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕವಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ.
This is a verse of comparison. The creeper has a sweetness of its own, yet the poet uses the belief that the poison of the host tree passes into its fruit.
ಶ್ಲೋಕದ ಚೌಕಟ್ಟು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟರೂ ಸಹವಾಸ ಗುಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
The verse’s frame carries the social outlook of an older age. Set that aside and the general point remains, that company shapes character.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 171. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 171. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾರ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನಾವೇ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಅವರ ಮಾತು, ಸಿಟ್ಟು, ಆಲಸ್ಯ, ಉತ್ಸಾಹ ನಮ್ಮ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ ಹಲವು ಸಲ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
We can list, once, the people we spend most time with. Seeing how much of their speech, temper, laziness or enthusiasm has crept into ours is often a surprise.
ಕಲಿಯುವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಯಾವ ತಂಡದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಕೆಲಸದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಜೊತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಕೆಟ್ಟವರನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುವುದಲ್ಲ.
For a young doctor in training, the team they train in shapes their style of work. Seeking good company is sense. It is not about pushing others away.

