ಯೋಚಿಸಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತಿಗೆ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡಬೇಕಾಗುವುದು ಅಪರೂಪ. ಆತುರದ ಮಾತು ಮಾತ್ರ ಬಹುಕಾಲ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೀಗೆ ಆರು ಸಂಗತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಇರುವ ಸೂತ್ರ ಸು ಎಂಬ ಉಪಸರ್ಗ, ಅಂದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸುಜೀರ್ಣಮನ್ನಂ ಸುವಿಚಕ್ಷಣಃ ಸುತಃ ಸುಶಾಸಿತಾ ಸ್ತ್ರೀ ನೃಪತಿಃ ಸುಸೇವಿತಃ
ಸುಚಿಂತ್ಯ ಚೋಕ್ತಂ ಸುವಿಚಾರ್ಯ ಯತ್ಕೃತಂ ಸುದೀರ್ಘಕಾಲೇಽಪಿ ನ ಯಾತಿ ವಿಕ್ರಿಯಾಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सुजीर्णमन्नं सुविचक्षणः सुतः सुशासिता स्त्री नृपतिः सुसेवितः
सुचिन्त्य चोक्तं सुविचार्य यत्कृतं सुदीर्घकालेऽपि न याति विक्रियाम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
sujīrṇamannaṃ suvicakṣaṇaḥ sutaḥ suśāsitā strī nṛpatiḥ susevitaḥ
sucintya coktaṃ suvicārya yatkṛtaṃ sudīrghakāle’pi na yāti vikriyām
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸುಜೀರ್ಣಮನ್ನಂ (सुजीर्णमन्नं, sujīrṇamannaṃ) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾದ ಅನ್ನ (ಸುಜೀರ್ಣಂ ಅನ್ನಂ) (well-digested food)
- ಸುವಿಚಕ್ಷಣಃ (सुविचक्षणः, suvicakṣaṇaḥ) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿವೇಚಿಸುವ (very discerning)
- ಸುತಃ (सुतः, sutaḥ) = ಮಗ (a son)
- ಸುಶಾಸಿತಾ (सुशासिता, suśāsitā) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ (well disciplined)
- ಸ್ತ್ರೀ (स्त्री, strī) = ಹೆಂಡತಿ (a wife)
- ನೃಪತಿಃ (नृपतिः, nṛpatiḥ) = ರಾಜ (a king)
- ಸುಸೇವಿತಃ (सुसेवितः, susevitaḥ) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ (well served)
- ಸುಚಿಂತ್ಯ (सुचिन्त्य, sucintya) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ (after good thought)
- ಚೋಕ್ತಂ (चोक्तं, coktaṃ) = ಮತ್ತು ಹೇಳಿದ್ದು (ಚ ಉಕ್ತಂ) (and what is said)
- ಸುವಿಚಾರ್ಯ (सुविचार्य, suvicārya) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ (after good deliberation)
- ಯತ್ಕೃತಂ (यत्कृतं, yatkṛtaṃ) = ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೋ ಅದು (ಯತ್ ಕೃತಂ) (what is done)
- ಸುದೀರ್ಘಕಾಲೇಽಪಿ (सुदीर्घकालेऽपि, sudīrghakāle’pi) = ಬಹಳ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಲ್ಲೂ (ಸುದೀರ್ಘಕಾಲೇ ಅಪಿ) (even in a very long time)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಯಾತಿ (याति, yāti) = ಹೋಗುತ್ತದೆ (goes)
- ವಿಕ್ರಿಯಾಮ್ (विक्रियाम्, vikriyām) = ವಿಕಾರಕ್ಕೆ, ಕೆಡುವಿಕೆಗೆ (to change for the worse)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾದ ಅನ್ನ, ವಿವೇಚನೆಯುಳ್ಳ ಮಗ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಂಡತಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದ ರಾಜ, ಯೋಚಿಸಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತು, ವಿಚಾರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ. ಇವು ಬಹಳ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಕಳೆದರೂ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Well-digested food, a discerning son, a well-disciplined wife, a king well served, a word spoken after thought, a deed done after deliberation: even after a very long time, these do not go bad.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ವಿಕ್ರಿಯಾ ಎಂದರೆ ವಿಕಾರ, ಅಂದರೆ ಕೆಡುವುದು ಅಥವಾ ಹುಳಿಯಾಗುವುದು. ಒಂದೇ ಪದ ಊಟಕ್ಕೂ ಮಾತಿಗೂ ಹೊಂದುವುದು ಶ್ಲೋಕದ ಜಾಣ್ಮೆ.
Vikriya means a spoiling or souring. That one word fits food and speech alike is the verse’s cleverness.
ಸುಶಾಸಿತಾ ಎಂದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದವಳು. ಇದು ಶ್ಲೋಕ ರಚಿತವಾದ ಕಾಲದ ಮನೆಯ ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಓದುಗರು ಅದನ್ನು ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
Sushasita means one kept in good order. It shows the household manners of the time the verse was composed. A reader today need not accept it in that form.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 174. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 174. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ರೋಗಿಗೆ ವಿಷಯ ವಿವರಿಸುವಾಗ ಯೋಚಿಸಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತು, ವಿಚಾರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುಲಭ.
When explaining something to a patient, a word spoken after thought and a deed done after deliberation are easy to stand behind years later.
ಈ ಪಟ್ಟಿ ಅನುಭವದ ಸೂಚನೆ, ಖಾತರಿಯಲ್ಲ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವೂ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಕೇಳಬಹುದು.
The list is a hint from experience, not a guarantee. Even well-done work may ask for revision in time.

