ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನು ಒಂದೊಂದು ದಾರಿಗೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸ. ಯಾರಿಗೆ ಯಾವುದು ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಲೇ ಅವರ ಜೀವನ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ.
ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯೋಜಯೇತ್ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕ್ರಿಯಾಪದ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಶತ್ರುವಿನ ಸರದಿ ಬಂದಾಗ ಶ್ಲೋಕದ ಮೊನೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸುಕುಲೇ ಯೋಜಯೇತ್ಕನ್ಯಾಂ ಪುತ್ರಂ ವಿದ್ಯಾಸು ಯೋಜಯೇತ್
ವ್ಯಸನೇ ಯೋಜಯೇಚ್ಛತ್ರುಮಿಷ್ಟಂ ಧರ್ಮೇಣ ಯೋಜಯೇತ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सुकुले योजयेत्कन्यां पुत्रं विद्यासु योजयेत्
व्यसने योजयेच्छत्रुमिष्टं धर्मेण योजयेत्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
sukule yojayetkanyāṃ putraṃ vidyāsu yojayet
vyasane yojayecchatrumiṣṭaṃ dharmeṇa yojayet
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸುಕುಲೇ (सुकुले, sukule) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಲದಲ್ಲಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ (in a good family)
- ಯೋಜಯೇತ್ಕನ್ಯಾಂ (योजयेत्कन्यां, yojayetkanyāṃ) = ಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು [ಯೋಜಯೇತ್ + ಕನ್ಯಾಂ] (one should place a daughter)
- ಪುತ್ರಂ (पुत्रं, putraṃ) = ಮಗನನ್ನು (a son)
- ವಿದ್ಯಾಸು (विद्यासु, vidyāsu) = ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ (in the branches of learning)
- ಯೋಜಯೇತ್ (योजयेत्, yojayet) = ತೊಡಗಿಸಬೇಕು (one should engage)
- ವ್ಯಸನೇ (व्यसने, vyasane) = ವ್ಯಸನದಲ್ಲಿ, ಸಂಕಟ ಅಥವಾ ದುರಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ (in vice or misfortune)
- ಯೋಜಯೇಚ್ಛತ್ರುಮಿಷ್ಟಂ (योजयेच्छत्रुमिष्टं, yojayecchatrumiṣṭaṃ) = ಶತ್ರುವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಬೇಕು, ಪ್ರಿಯನನ್ನು [ಯೋಜಯೇತ್ + ಶತ್ರುಂ + ಇಷ್ಟಂ] (one should engage the enemy, and the dear one)
- ಧರ್ಮೇಣ (धर्मेण, dharmeṇa) = ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮದಿಂದ (in dharma)
- ಯೋಜಯೇತ್ (योजयेत्, yojayet) = ತೊಡಗಿಸಬೇಕು (one should engage)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮಗಳನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಮಗನನ್ನು ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬೇಕು. ಶತ್ರುವನ್ನು ವ್ಯಸನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One should place a daughter in a good family and engage a son in learning. One should engage an enemy in vice, and one’s dear ones in dharma.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ವ್ಯಸನ ಎಂದರೆ ಸಂಕಟ ಎಂದೂ ದುರಭ್ಯಾಸ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ದುರಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಿದರೆ ಅವನ ಪತನ ತಾನಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದು. ಇದು ಶತ್ರುವಿನ ಬಗೆಗಿನ ಚುರುಕಾದ ಮಾತು.
Vyasana can mean misfortune and also a ruinous habit. The usual reading here is that an enemy caught in a ruinous habit falls by himself. This is the sharp remark about the enemy.
ಒಂದೇ ಕ್ರಿಯಾಪದ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಡಲು ಸುಲಭ. ಮೊದಲ ಎರಡು ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ, ಮೂರನೆಯದು ಶತ್ರುವಿನ ಬಗ್ಗೆ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಪ್ರಿಯರ ಬಗ್ಗೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತಿನಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಶ್ಲೋಕ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
Because one verb is repeated four times, the verse is easy to remember. The first and the last speak of those close to us, and the third of the enemy. The verse ends by returning to a kind word.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 160. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 160. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವ್ಯಸನ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕುಸಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವೈದ್ಯರು ದಿನವೂ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ಅನುಭವದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂರನೆಯ ಸಾಲು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ, ವ್ಯಸನದ ಬಲದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
Doctors see every day how a ruinous habit brings a person down. Seen from that experience, the third line reads less as advice to harm another and more as a warning of how strong such a habit is.
ಇಂದು ಮಗಳನ್ನೂ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವುದು ಸಹಜ ಎಂದು ಅನೇಕ ಓದುಗರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ಲೋಕದ ಮೊದಲ ಸಾಲು ಅಂದಿನ ಕುಟುಂಬ ರಚನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ.
Many readers today think it natural to engage a daughter in learning too. The first line shows the family order of its time, and we have given it as it stands.

