ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚಿನವರ ತಪ್ಪನ್ನು ಹೇಳಲು ಮನಸ್ಸು ಬಾರದು. ನಮಗೆ ಆಗದವರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೊಗಳಲೂ ಮನಸ್ಸು ಬಾರದು. ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ದೌರ್ಬಲ್ಯ.
ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ದೌರ್ಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಮಗನನ್ನು ಶಿಷ್ಯನಂತೆ ಕಾಣುವ ಮಾತೂ ಅದರಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಶತ್ರೋರಪಿ ಗುಣಾ ವಾಚ್ಯಾ ದೋಷಾ ವಾಚ್ಯಾ ಗುರೋರಪಿ
ಸರ್ವದಾ ಸರ್ವಯತ್ನೇನ ಪುತ್ರೇ ಶಿಷ್ಯವದಾಚರೇತ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
शत्रोरपि गुणा वाच्या दोषा वाच्या गुरोरपि
सर्वदा सर्वयत्नेन पुत्रे शिष्यवदाचरेत्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
śatrorapi guṇā vācyā doṣā vācyā gurorapi
sarvadā sarvayatnena putre śiṣyavadācaret
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶತ್ರೋರಪಿ (शत्रोरपि, śatrorapi) = ಶತ್ರುವಿನದಾದರೂ [ಶತ್ರೋಃ + ಅಪಿ] (even of an enemy)
- ಗುಣಾ (गुणा, guṇā) = ಗುಣಗಳು [ಗುಣಾಃ] (the merits)
- ವಾಚ್ಯಾ (वाच्या, vācyā) = ಹೇಳಬೇಕು [ವಾಚ್ಯಾಃ] (are to be told)
- ದೋಷಾ (दोषा, doṣā) = ದೋಷಗಳು [ದೋಷಾಃ] (the faults)
- ವಾಚ್ಯಾ (वाच्या, vācyā) = ಹೇಳಬೇಕು [ವಾಚ್ಯಾಃ] (are to be told)
- ಗುರೋರಪಿ (गुरोरपि, gurorapi) = ಗುರುವಿನದಾದರೂ [ಗುರೋಃ + ಅಪಿ] (even of a teacher)
- ಸರ್ವದಾ (सर्वदा, sarvadā) = ಯಾವಾಗಲೂ (always)
- ಸರ್ವಯತ್ನೇನ (सर्वयत्नेन, sarvayatnena) = ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ (with every effort)
- ಪುತ್ರೇ (पुत्रे, putre) = ಮಗನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (toward a son)
- ಶಿಷ್ಯವದಾಚರೇತ್ (शिष्यवदाचरेत्, śiṣyavadācaret) = ಶಿಷ್ಯನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು [ಶಿಷ್ಯವತ್ + ಆಚರೇತ್] (one should behave as toward a pupil)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಶತ್ರುವಿನ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಬೇಕು. ಗುರುವಿನ ದೋಷಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಬೇಕು. ಮಗನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಶಿಷ್ಯನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One should speak of the merits even of an enemy, and of the faults even of a teacher. Toward a son one should always, with every effort, behave as toward a pupil.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಎರಡೂ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಿ ಎಂಬ ಪದ ಬಂದಿದೆ. ಅದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವನ್ನು. ಶತ್ರುವನ್ನು ಹೊಗಳುವುದು ಮತ್ತು ಗುರುವಿನ ತಪ್ಪನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಇಬ್ಬರ ಕಡೆಗೂ ಮನಸ್ಸು ಒಪ್ಪದ ಕೆಲಸ.
The word api appears in both lines and points to the hard part. Praising an enemy and naming a teacher’s fault are both things the heart resists.
ವಾಚ್ಯ ಎಂದರೆ ಹೇಳಬೇಕಾದದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ದೋಷ ಹೇಳುವುದು ಎಂದರೆ ಅವಮಾನಿಸುವುದು ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
Vachya means what is to be said. Naming a fault here does not mean insulting. The verse does not say how or where it should be said.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 160. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 160. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಲಿಸುವ ವೈದ್ಯರು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಕಲಿತಿರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಹಿರಿಯರ ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಹೇಳುವುದೂ ಕಲಿಕೆಯ ಭಾಗ. ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಕೂಡ ಅದೇ ನಿಷ್ಠೆ.
Teaching doctors have learnt from their seniors. If an old practice of those seniors is wrong, saying so with respect is part of learning. Acknowledging a rival colleague’s good work comes from the same honesty.
ಮಗನನ್ನು ಶಿಷ್ಯನಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಎಂದರೆ ಕಲಿಸುವುದು, ತಿದ್ದುವುದು, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೊಡುವುದು ಎಂದು ಓದಬಹುದು. ಅದು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬಿಡುವುದಲ್ಲ.
Treating a son as a pupil can be read as teaching, correcting and giving responsibility. It does not mean giving up affection.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ