ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವರ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. ಕೆಲವರ ಮುಖ ಅರಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಗದವನ್ನು ಸುಮ್ಮನೆ ಮಡಚುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಆ ಎರಡನೆಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಹೊಗಳುವ ಇಡೀ ವಿಭಾಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನೇ ಎಣಿಸದವನ ಮಾತು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯೇವ ಲಯಂ ಯಾತಿ ತಾದೃಶೋ ಗುಣಿನಾಂ ಗುಣಃ ।
ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಖ್ಯಾಪ್ಯಮಾನೋಽಪಿ ಯಸ್ತೃಣಾಯ ನ ಮನ್ಯತೇ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
स्वात्मन्येव लयं याति तादृशो गुणिनां गुणः ।
स्वयं प्रख्याप्यमानोऽपि यस्तृणाय न मन्यते ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
svātmanyeva layaṃ yāti tādṛśo guṇināṃ guṇaḥ |
svayaṃ prakhyāpyamāno’pi yastṛṇāya na manyate ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸ್ವಾತ್ಮನಿ (स्वात्मनि, svātmani) = ತನ್ನೊಳಗೇ (in its own self)
- ಏವ (एव, eva) = ಮಾತ್ರ (alone)
- ಲಯಮ್ (लयम्, layam) = ಇಂಗುವುದನ್ನು (dissolution)
- ಯಾತಿ (याति, yāti) = ಹೊಂದುತ್ತದೆ (goes to)
- ತಾದೃಶಃ (तादृशः, tādṛśaḥ) = ಅಂಥ (of such a kind)
- ಗುಣಿನಾಮ್ (गुणिनाम्, guṇinām) = ಗುಣಿಗಳ (of those who have merit)
- ಗುಣಃ (गुणः, guṇaḥ) = ಗುಣ (is the merit)
- ಸ್ವಯಮ್ (स्वयम्, svayam) = ತಾನು (itself)
- ಪ್ರಖ್ಯಾಪ್ಯಮಾನಃ (प्रख्याप्यमानः, prakhyāpyamānaḥ) = ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ (being proclaimed abroad)
- ಅಪಿ (अपि, api) = ಆದರೂ (even so)
- ಯಃ (यः, yaḥ) = ಯಾವುದು (which)
- ತೃಣಾಯ (तृणाय, tṛṇāya) = ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಯಷ್ಟು ಎಂದು (as worth a blade of grass)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಮನ್ಯತೇ (मन्यते, manyate) = ಎಣಿಸುವುದು (reckon)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗುಣಿಗಳ ಗುಣ ಅಂಥದ್ದು. ಅದು ತನ್ನೊಳಗೇ ಇಂಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಹೊಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದು ತನ್ನನ್ನು ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಯಷ್ಟು ಎಂದೂ ಎಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Such is the merit of those who have it: it dissolves back into its own self. Even while it is being proclaimed abroad, it does not reckon itself worth a blade of grass.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಲಯಂ ಯಾತಿ ಎಂಬುದು ತೂಕದ ಮಾತು. ಲಯ ಎಂದರೆ ಕರಗಿ ಒಂದಾಗುವುದು. ಸದ್ದು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಇಂಗುವುದನ್ನೂ, ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಗೆ ಜಗತ್ತು ಅಡಗುವುದನ್ನೂ ಹೇಳುವ ಪದವೇ ಇದು. ಗುಣ ಹೊರಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ತನ್ನವನೊಳಗೇ ಕುಳಿತುಬಿಡುತ್ತದೆ.
Layam yati is a weighty phrase. Laya is melting back into something. It is the word used both for a sound dying away and for the world subsiding at the end of a kalpa. The merit is not spent outwards; it settles back inside the one who has it.
ಪ್ರಖ್ಯಾಪ್ಯಮಾನ ಎಂಬುದು ಪ್ರಯೋಜಕ ರೂಪ. ಹೇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಅಂದರೆ ಹೊಗಳುತ್ತಿರುವವನು ಬೇರೆಯವನು. ಗುಣಿ ತಾನೇ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ.
Prakhyapyamana is a causative form: being caused to be made known. That is, the one doing the proclaiming is somebody else. The man of merit is not speaking about himself.
ತೃಣಾಯ ನ ಮನ್ಯತೇ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಹಳೆಯ ನುಡಿಗಟ್ಟು. ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಯಷ್ಟೂ ಬೆಲೆ ಕೊಡದಿರುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಎಣಿಸದಿರುವುದು ತನ್ನನ್ನೇ ಎಂದೂ, ಆ ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಎಂದೂ ಓದಬಹುದು. ಎರಡೂ ಓದುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ತಿರುಳು ಒಂದೇ.
Trinaya na manyate is an old idiom for giving a thing not even the worth of a straw. What is not reckoned here can be read as the self or as the praise. The point of the verse is the same on either reading.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 46. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 46. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕೆಲವರಿಗೆ ಹೊಗಳಿಕೆ ಬೇಕಾಗಿಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕೆಲಸ ಹೊಗಳಿಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರಿಂದ ಬೆಳೆಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
Some people who work well have no need of praise at all. Their work did not begin in praise, so it does not grow on praise either.
ಸಿಕ್ಕ ಗೌರವವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಬೇಕು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೊಗಳಿಕೆ ಇದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೆಲಸ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
The verse does not ask anyone to push away the honour they are given. It asks only whether the work stays at one level whether the praise comes or not.