ಹೊಸ ಊರಿಗೆ ವರ್ಗವಾದಾಗ ಮೊದಲು ಕೇಳುವುದು ಏನು. ಶಾಲೆ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಎಲ್ಲಿದೆ, ನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು.
ಅಂತಹ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ತತ್ರ ಮಿತ್ರ ನ ವಸ್ತವ್ಯಂ ಯತ್ರ ನಾಸ್ತಿ ಚತುಷ್ಟಯಮ್
ಋಣದಾತಾ ಚ ವೈದ್ಯಶ್ಚ ಶ್ರೋತ್ರಿಯಃ ಸಜಲಾ ನದೀ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
तत्र मित्र न वस्तव्यं यत्र नास्ति चतुष्टयम्
ऋणदाता च वैद्यश्च श्रोत्रियः सजला नदी
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
tatra mitra na vastavyaṃ yatra nāsti catuṣṭayam
ṛṇadātā ca vaidyaśca śrotriyaḥ sajalā nadī
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತತ್ರ (तत्र, tatra) = ಅಲ್ಲಿ (there)
- ಮಿತ್ರ (मित्र, mitra) = ಗೆಳೆಯನೇ (friend)
- ನ (न, na) = ಬಾರದು (not)
- ವಸ್ತವ್ಯಂ (वस्तव्यं, vastavyaṃ) = ವಾಸಿಸಬೇಕಾದುದು (to be lived in)
- ಯತ್ರ (यत्र, yatra) = ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ (where)
- ನಾಸ್ತಿ (नास्ति, nāsti) = ಇಲ್ಲವೋ (ನ ಅಸ್ತಿ) (there is not)
- ಚತುಷ್ಟಯಮ್ (चतुष्टयम्, catuṣṭayam) = ನಾಲ್ಕರ ಗುಂಪು (the set of four)
- ಋಣದಾತಾ (ऋणदाता, ṛṇadātā) = ಸಾಲ ಕೊಡುವವನು (the lender)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ವೈದ್ಯಶ್ಚ (वैद्यश्च, vaidyaśca) = ವೈದ್ಯನೂ (ವೈದ್ಯಃ ಚ) (and the physician)
- ಶ್ರೋತ್ರಿಯಃ (श्रोत्रियः, śrotriyaḥ) = ವೇದ ಕಲಿತ ವಿದ್ವಾಂಸ (the Vedic scholar)
- ಸಜಲಾ (सजला, sajalā) = ನೀರಿರುವ (with water)
- ನದೀ (नदी, nadī) = ನದಿ (river)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗೆಳೆಯನೇ, ಈ ನಾಲ್ಕು ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡಬಾರದು: ಸಾಲ ಕೊಡುವವನು, ವೈದ್ಯ, ವೇದ ಕಲಿತ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ನೀರಿರುವ ನದಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Friend, one should not live where these four are missing: a lender, a physician, a Vedic scholar and a river with water.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಋಣದಾತ ಎಂದರೆ ಸಾಲ ಕೊಡುವವನು. ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಸಹಾಯ ಸಿಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೆಸರಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
Rinadata means one who lends. It seems to name a way of getting money help in hard times.
ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಎಂದರೆ ವೇದ ಕಲಿತ ವಿದ್ವಾಂಸ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ. ಸಜಲಾ ನದೀ ಎಂದರೆ ನೀರಿರುವ ನದಿ, ಅಂದರೆ ನೀರಿನ ಖಚಿತ ಮೂಲ.
A shrotriya is a scholar learned in the Veda. In older times he was a guide in learning and in duty. Sajala nadi is a river with water, that is, a sure source of water.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 167. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 167. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವಾಸಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳ ಆರಿಸುವಾಗ ಬಾಡಿಗೆ, ದೂರ, ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡದೆ, ಕಷ್ಟಕಾಲಕ್ಕೆ ಯಾರು ಸಿಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದೂ ನೋಡಬೇಕು ಎಂದು ಈ ಪದ್ಯ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯರಿರುವ ಊರು ಎಂದರೆ ಒಂದು ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಇದೆ ಎಂದಲ್ಲ, ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಬಹುದಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇದೆ ಎಂದು.
When choosing a place to live, the verse reminds us to look beyond rent, distance and buildings and ask who will be there in hard times. A town with a doctor means not just that a clinic exists but that treatment can be reached when needed.
ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳು ಇಂದಿನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಆಸರೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ನೀರು ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟಿ ಅವರ ಕಾಲದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ನಮ್ಮ ಪಟ್ಟಿ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬಹುದು.
In today’s language the four read as financial support, health, learning and water. The list speaks of the needs of its own time, and ours may differ.

