ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕಾಯುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರೆ ಒಂದು ಸಂಗತಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊರತೆ ಹೆಚ್ಚಿದಷ್ಟೂ ಬಯಕೆಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನೇ ಸಂಬೋಧಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಎಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ತೃಷ್ಣೇ ತ್ವಮಪಿ ತೃಷ್ಣಾರ್ತಾ ತ್ರಿಷು ಸ್ಥಾನೇಷು ರಜ್ಯಸಿ
ವ್ಯಾಧಿತೇಷ್ವನಪತ್ಯೇಷು ಜರಾಪರಿಣತೇಷು ಚ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
तृष्णे त्वमपि तृष्णार्ता त्रिषु स्थानेषु रज्यसि
व्याधितेष्वनपत्येषु जरापरिणतेषु च
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
tṛṣṇe tvamapi tṛṣṇārtā triṣu sthāneṣu rajyasi
vyādhiteṣvanapatyeṣu jarāpariṇateṣu ca
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತೃಷ್ಣೇ (तृष्णे, tṛṣṇe) = ಎಲೈ ತೃಷ್ಣೆಯೇ (O craving)
- ತ್ವಮಪಿ (त्वमपि, tvamapi) = ನೀನೂ ಸಹ (ತ್ವಂ + ಅಪಿ) (you too (tvam + api))
- ತೃಷ್ಣಾರ್ತಾ (तृष्णार्ता, tṛṣṇārtā) = ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದವಳು (tormented by thirst)
- ತ್ರಿಷು (त्रिषु, triṣu) = ಮೂರು (in three)
- ಸ್ಥಾನೇಷು (स्थानेषु, sthāneṣu) = ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ (places)
- ರಜ್ಯಸಿ (रज्यसि, rajyasi) = ಆಸಕ್ತಳಾಗುತ್ತೀಯೆ, ಮೆಚ್ಚಿ ನೆಲೆಸುತ್ತೀಯೆ (you take delight, you settle)
- ವ್ಯಾಧಿತೇಷ್ವನಪತ್ಯೇಷು (व्याधितेष्वनपत्येषु, vyādhiteṣvanapatyeṣu) = ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ (ವ್ಯಾಧಿತೇಷು + ಅನಪತ್ಯೇಷು) (among the sick, among the childless (vyadhiteshu + anapatyeshu))
- ಜರಾಪರಿಣತೇಷು (जरापरिणतेषु, jarāpariṇateṣu) = ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ಪಕ್ವರಾದವರಲ್ಲಿ (among those ripened by age)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಎಲೈ ತೃಷ್ಣೆಯೇ, ನೀನೂ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚಿ ನೆಲೆಸುತ್ತೀಯೆ. ಅವು ರೋಗಿಗಳು, ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ಪಕ್ವರಾದವರು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O craving, you too are tormented by thirst, and you take delight in three places: among the sick, among the childless, and among those ripened by age.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ತೃಷ್ಣೆಯೇ ತೃಷ್ಣಾರ್ತೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ತಿರುವು ಇದೆ. ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಾಯಾರಿಸುವ ತೃಷ್ಣೆಗೇ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಎನ್ನುವುದು ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಚುಚ್ಚುತ್ತದೆ.
The turn is that craving itself is said to be thirsty. Making the thing that parches everyone thirsty itself stings with a smile.
ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳು ಮೂರು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆರೋಗ್ಯದ ಕೊರತೆ, ಸಂತಾನದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಯೌವನದ ಕೊರತೆ. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಕವಿಯ ನೋಟ, ಇಂದಿನ ಎಲ್ಲರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವ ತೀರ್ಮಾನವಲ್ಲ.
The three places name three lacks: of health, of children and of youth. This is an old poet’s view and not a verdict on everyone today.
ರಜ್ಯಸಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದಂತೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಆಸಕ್ತಳಾಗುತ್ತೀಯೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಎರಡು ಪದಗಳಿದ್ದವು, ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಿಸಿದ್ದೇವೆ.
We kept the word rajyasi as the printed book has it and took it to mean you take delight, which may be slightly uncertain. The digital text had two different words and we changed them to match the print.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 76. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 76. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಏನಾದರೂ ಕೊರತೆಯಾದಾಗ ಆಸೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಸಹಜ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಯಕೆ ನಮ್ಮದೋ ಭಯದ್ದೋ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
When something is lacking, desire naturally swells. At that moment we may ask whether the wish is ours or our fear’s.
ದೀರ್ಘ ಕಾಯಿಲೆಯ ರೋಗಿಗಳ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಇದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಅತಿಯಾದ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಭಯ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಮಾತು ಮೃದುವಾಗುತ್ತದೆ.
This comes to mind when speaking to patients with long illness. If we understand that fear may lie behind their heavy demands, our words soften.