ವಯಸ್ಸಾದ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರು ಕ್ಲಿನಿಕ್ಕಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹಲ್ಲು ಹೋಗಿದೆ, ಕಣ್ಣು ಮಂಜಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೃಷ್ಣೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದೇಹ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ತೃಷ್ಣೆ ಮಾತ್ರ ಪತಿವ್ರತೆಯಂತೆ ಜೊತೆಗೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಚ್ಯುತಾ ದಂತಾಃ ಸಿತಾಃ ಕೇಶಾ ದೃಙ್ನಿರೋಧಃ ಪದೇ ಪದೇ
ಪಾತಸಜ್ಜಮಿಮಂ ದೇಹಂ ತೃಷ್ಣಾ ಸಾಧ್ವೀ ನ ಮುಂಚತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
च्युता दन्ताः सिताः केशा दृङ्निरोधः पदे पदे
पातसज्जमिमं देहं तृष्णा साध्वी न मुञ्चति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
cyutā dantāḥ sitāḥ keśā dṛṅnirodhaḥ pade pade
pātasajjamimaṃ dehaṃ tṛṣṇā sādhvī na muñcati
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಚ್ಯುತಾ (च्युता, cyutā) = ಉದುರಿದ (fallen out)
- ದಂತಾಃ (दन्ताः, dantāḥ) = ಹಲ್ಲುಗಳು (the teeth)
- ಸಿತಾಃ (सिताः, sitāḥ) = ಬೆಳ್ಳಗಾದ (turned white)
- ಕೇಶಾ (केशा, keśā) = ಕೂದಲುಗಳು (the hairs)
- ದೃಙ್ನಿರೋಧಃ (दृङ्निरोधः, dṛṅnirodhaḥ) = ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡ್ಡಿ (obstruction of sight)
- ಪದೇ ಪದೇ (पदे पदे, pade pade) = ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ (at every step)
- ಪಾತಸಜ್ಜಮಿಮಂ (पातसज्जमिमं, pātasajjamimaṃ) = ಬೀಳಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ (ಪಾತಸಜ್ಜಂ + ಇಮಂ) (ready to fall, this (patasajjam + imam))
- ದೇಹಂ (देहं, dehaṃ) = ದೇಹವನ್ನು (body)
- ತೃಷ್ಣಾ (तृष्णा, tṛṣṇā) = ತೃಷ್ಣೆ (craving)
- ಸಾಧ್ವೀ (साध्वी, sādhvī) = ಪತಿವ್ರತೆ, ನಿಷ್ಠಳಾದ ಹೆಂಡತಿ (the faithful wife)
- ನ ಮುಂಚತಿ (न मुञ्चति, na muñcati) = ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ (does not let go)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹಲ್ಲುಗಳು ಉದುರಿವೆ, ಕೂದಲು ಬೆಳ್ಳಗಾಗಿದೆ, ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಬೀಳಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ ದೇಹವನ್ನು ತೃಷ್ಣೆ ಎಂಬ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಹೆಂಡತಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The teeth have fallen out, the hair has turned white, and at every step the sight is clouded. Yet craving, that faithful wife, does not leave this body that is ready to fall.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸಾಧ್ವೀ ಎಂದರೆ ಗಂಡ ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಅವನನ್ನು ಬಿಡದ ನಿಷ್ಠಳಾದ ಹೆಂಡತಿ. ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಹೊಗಳಿಕೆಯಲ್ಲ, ವ್ಯಂಗ್ಯ. ಶಿಥಿಲವಾಗುತ್ತಿರುವ ದೇಹಕ್ಕೆ ತೃಷ್ಣೆಯೊಂದೇ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಸಂಗಾತಿ ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ಚುಚ್ಚು.
Sadhvi means a faithful wife who stays by her husband whatever his state. Here it is not praise but irony. The sting is that craving is the only loyal companion of a failing body.
ದೃಙ್ನಿರೋಧ ಎಂದರೆ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬರುವ ತಡೆ. ಪಾತಸಜ್ಜ ಎಂದರೆ ಬೀಳಲು ಸಿದ್ಧವಾದ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಮೂರು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಲ್ಲು, ಕೂದಲು, ಕಣ್ಣು ಎಂಬ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಪ್ಪನ್ನು ಬರೆದಿವೆ.
Drignirodha means an obstruction of sight, and patasajja means ready to fall. Teeth, hair and eyes are three pictures that draw old age.
ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಕ್ಷರಗಳ ಅಂಚು ಸವೆದಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಗದ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮಾಯವಾಗಿವೆ. ಪಾಠ ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.
On this page of the printed book some letters are worn and the visarga dots have dropped out. The reading follows the printed book and may be slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 76. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 76. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವಯಸ್ಸು ಏರಿದಂತೆ ಶರೀರದ ಇತಿಮಿತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಆಸೆ ಅದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಅದು ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು.
As the years pass the body’s limits grow. If desire does not ease at the same pace, it can stand in the way of peace.
ಹಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಇದು ನೆನಪಾಗಬಹುದು. ಅವರ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸದೆ, ಶರೀರ ಈಗ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.
A doctor talking with elderly patients may recall this. One can say gently what the body can do now, without dampening their spirit.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ