ಬೇರೊಬ್ಬರ ವರದಿಗಾಗಿ ಕಾದು ಕುಳಿತಾಗ ಸಮಯ ಸರಿಯುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಕದಡುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿದಾಗಲೇ ಸಮಾಧಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲಸದ ಈ ಎರಡು ಬಗೆಗಳನ್ನು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದೇ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರೆದುರಾಗಿ ಇಡುತ್ತದೆ: ಪರವಶ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಶ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಯದ್ಯತ್ಪರವಶಂ ಕರ್ಮ ತತ್ತದ್ಯತ್ನೇನ ವರ್ಜಯೇತ್
ಯದ್ಯದಾತ್ಮವಶಂ ತು ಸ್ಯಾತ್ತತ್ತತ್ಸೇವೇತ ಯತ್ನತಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
यद्यत्परवशं कर्म तत्तद्यत्नेन वर्जयेत्
यद्यदात्मवशं तु स्यात्तत्तत्सेवेत यत्नतः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
yadyatparavaśaṃ karma tattadyatnena varjayet
yadyadātmavaśaṃ tu syāttattatseveta yatnataḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯದ್ಯತ್ಪರವಶಂ (यद्यत्परवशं, yadyatparavaśaṃ) = ಯಾವ ಯಾವುದು ಇತರರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆಯೋ [ಯತ್ + ಯತ್ + ಪರವಶಂ] (whatever lies in the control of others)
- ಕರ್ಮ (कर्म, karma) = ಕೆಲಸ (work)
- ತತ್ತದ್ಯತ್ನೇನ (तत्तद्यत्नेन, tattadyatnena) = ಅಂತಹದನ್ನೆಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ [ತತ್ + ತತ್ + ಯತ್ನೇನ] (each such thing, with effort)
- ವರ್ಜಯೇತ್ (वर्जयेत्, varjayet) = ಬಿಡಬೇಕು (one should avoid)
- ಯದ್ಯದಾತ್ಮವಶಂ (यद्यदात्मवशं, yadyadātmavaśaṃ) = ಯಾವ ಯಾವುದು ತನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆಯೋ [ಯತ್ + ಯತ್ + ಆತ್ಮವಶಂ] (whatever lies in one’s own control)
- ತು (तु, tu) = ಆದರೆ (but)
- ಸ್ಯಾತ್ (स्यात्, syāt) = ಇರುತ್ತದೆಯೋ (there be)
- ತತ್ತತ್ಸೇವೇತ (तत्तत्सेवेत, tattatseveta) = ಅಂತಹದನ್ನೆಲ್ಲ ಆಚರಿಸಬೇಕು [ತತ್ + ತತ್ + ಸೇವೇತ] (each such thing one should pursue)
- ಯತ್ನತಃ (यत्नतः, yatnataḥ) = ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ (with effort)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಇತರರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವ ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಬಿಡಬೇಕು. ತನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವ ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Whatever work lies in the hands of others, one should take care to avoid. Whatever work lies in one’s own hands, one should pursue with effort.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪರವಶ ಎಂದರೆ ಇತರರ ಅಧೀನ, ಆತ್ಮವಶ ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಅಧೀನ. ಶ್ಲೋಕ ಯದ್ಯತ್ ಮತ್ತು ತತ್ತತ್ ಎಂದು ಪದಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ತೂಗಿ ನೋಡಬೇಕು ಎಂಬ ಒತ್ತು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
Paravasha means under the control of others, atmavasha means under one’s own. The verse repeats yad-yat and tat-tat, which puts the stress on weighing each piece of work one by one.
ಇಲ್ಲಿ ಬಿಡಬೇಕು ಎಂದರೆ ಸಹಕಾರವನ್ನೇ ತೊರೆಯಬೇಕು ಎಂದಲ್ಲ. ಇತರರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡಿ ಎನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಹಜವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ.
To avoid here need not mean giving up all cooperation. The more natural reading is to keep away from work that leaves one at others’ mercy and costs one’s freedom.
ಮುದ್ರಣದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೊನೆಯ ವಿಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಅನುಸ್ವಾರಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಓದಿದ್ದೇವೆ.
On the printed page some final visargas and anusvaras are faint. We have read them as grammar requires.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 167. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 167. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಲಿಸುವ ವೇಳೆ ವೈದ್ಯರು ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಾತೂ ಇದೇ: ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಮೊದಲು ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿ. ಬೇರೆಯವರ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಾಯಬೇಕಾದುದನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ.
This is also what a physician tells juniors while teaching: finish first what is in your own hands. Follow up at the right time what depends on another person’s answer.
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಆದ್ಯತೆಯ ಸೂಚನೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು, ಕಠಿಣ ನಿಯಮ ಎಂದಲ್ಲ.
No one can bring everything under their own control. So it is better to take the verse as a pointer on priorities, not as a hard rule.

