ಕ್ಲಿನಿಕ್ಕಿಗೆ ಬರುವ ಅನೇಕರು ಹೇಳುವುದು ಒಂದೇ ಮಾತು: ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಇಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಹುಡುಕಿದರೆ ಅದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಣದ ಚಿಂತೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಜಿಪುಣನ ಧನವನ್ನು ಧನ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಅದು ಕೊಡುವ ಹೆಸರು ರೋಗ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಯತ್ಕರೋತ್ಯರತಿಂ ಕ್ಲೇಶಂ ತೃಷ್ಣಾ ಮೋಹಂ ಪ್ರಜಾಗರಮ್
ನ ತದ್ಧನಂ ಕದರ್ಯಾಣಾ ಹೃದಯೇ ವ್ಯಾಧಿರೇವ ಸಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
यत्करोत्यरतिं क्लेशं तृष्णा मोहं प्रजागरम्
न तद्धनं कदर्याणा हृदये व्याधिरेव सः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
yatkarotyaratiṃ kleśaṃ tṛṣṇā mohaṃ prajāgaram
na taddhanaṃ kadaryāṇā hṛdaye vyādhireva saḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯತ್ಕರೋತ್ಯರತಿಂ (यत्करोत्यरतिं, yatkarotyaratiṃ) = ಯಾವುದು ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೋ (ಯತ್, ಕರೋತಿ, ಅರತಿಮ್ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು) (which makes discontent (split as yat, karoti, aratim))
- ಕ್ಲೇಶಂ (क्लेशं, kleśaṃ) = ಕ್ಲೇಶವನ್ನು (distress)
- ತೃಷ್ಣಾ (तृष्णा, tṛṣṇā) = ತೃಷ್ಣೆಯನ್ನು (ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಅನುಸ್ವಾರ ಇಲ್ಲ) (craving (no anusvara in the print))
- ಮೋಹಂ (मोहं, mohaṃ) = ಮೋಹವನ್ನು (delusion)
- ಪ್ರಜಾಗರಮ್ (प्रजागरम्, prajāgaram) = ನಿದ್ರೆಗೇಡನ್ನು (sleeplessness)
- ನ (न, na) = ಅಲ್ಲ (is not)
- ತದ್ಧನಂ (तद्धनं, taddhanaṃ) = ಆ ಧನ (that wealth)
- ಕದರ್ಯಾಣಾ (कदर्याणा, kadaryāṇā) = ಜಿಪುಣರ (ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಅನುಸ್ವಾರ ಇಲ್ಲ) (of the misers (no anusvara in the print))
- ಹೃದಯೇ (हृदये, hṛdaye) = ಹೃದಯದಲ್ಲಿ (in the heart)
- ವ್ಯಾಧಿರೇವ (व्याधिरेव, vyādhireva) = ರೋಗವೇ (ವ್ಯಾಧಿಃ ಮತ್ತು ಏವ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು) (a disease indeed (split as vyadhih and eva))
- ಸಃ (सः, saḥ) = ಅದು (it)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅಶಾಂತಿ, ಕ್ಲೇಶ, ತೃಷ್ಣೆ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಗೇಡನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಜಿಪುಣರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧನವಲ್ಲ. ಅದು ರೋಗವೇ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
What produces discontent, distress, craving, delusion and sleeplessness is not wealth in the hearts of misers. It is a disease.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪ್ರಜಾಗರ ಎಂದರೆ ನಿದ್ರೆ ಬಾರದೆ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುವುದು. ಐದು ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದು ಬಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಧಿ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಮಾತಿಗೆ ಇಳಿಯುವುದು ಶ್ಲೋಕದ ರಚನೆ.
Prajagara means staying awake without sleep. The verse builds a list of five words, one after another, and drops at the end onto the single word vyadhi, disease.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಕದರ್ಯಾಣಾ ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಅನುಸ್ವಾರ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದೆ. ನಾವು ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಪಾಠವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪಾಠ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.
In the printed text the final anusvara of trishna and kadaryana has dropped out. We have followed the printed book. The sense is not affected, but the reading may be slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 71. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 71. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಹಣದ ಚಿಂತೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಹೇರುವ ಭಾರ ನಿಜವಾದದ್ದು. ಉಳಿತಾಯವೇ ನಿದ್ರೆ ಕೆಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ.
The weight that worry about money puts on the mind is real. If saving itself is costing sleep, it helps to ask what it is for.
ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ. ನಿದ್ರೆ ಕೆಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕಾರಣಗಳು ಹಲವಾರು ಇರಬಹುದು. ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದು ಒಂದು ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ.
This is not medical advice. Sleeplessness can have many causes. The verse speaks of only one.

