ಮದುವೆ ಮನೆಯ ಊಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದ ಸರ ಹಾಕಿದವರು ಬಹಳ ಮಂದಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು ಕೊನೆಗೆ ಸರಳ ಉಡುಪಿನ ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ಗುರುಗಳ ಕಡೆಗೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಸೆಳೆತವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮುಂದೆ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆಯೂ ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ತುಂಡಿನಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಯೇನ ಪಾಷಾಣಖಂಡಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಮಲ್ಪಂ ವಸುಂಧರಾ
ಅನಸ್ತಮಿತಸಾರಸ್ಯ ತೇಜಸಸ್ತದ್ವಿಜೃಂಭಿತಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
येन पाषाणखण्डस्य मूल्यमल्पं वसुंधरा
अनस्तमितसारस्य तेजसस्तद्विजृम्भितम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
yena pāṣāṇakhaṇḍasya mūlyamalpaṃ vasuṃdharā
anastamitasārasya tejasastadvijṛmbhitam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯೇನ (येन, yena) = ಯಾವುದರಿಂದ (by which)
- ಪಾಷಾಣಖಂಡಸ್ಯ (पाषाणखण्डस्य, pāṣāṇakhaṇḍasya) = ಕಲ್ಲಿನ ತುಂಡಿನ (of a piece of stone)
- ಮೂಲ್ಯಮಲ್ಪಂ (मूल्यमल्पं, mūlyamalpaṃ) = ಮೂಲ್ಯಂ ಅಲ್ಪಂ: ಅಲ್ಪವಾದ ಬೆಲೆ (a small value)
- ವಸುಂಧರಾ (वसुंधरा, vasuṃdharā) = ಭೂಮಿ (the earth)
- ಅನಸ್ತಮಿತಸಾರಸ್ಯ (अनस्तमितसारस्य, anastamitasārasya) = ಅಸ್ತವಾಗದ ಸಾರವುಳ್ಳ, ಅಂದರೆ ಕುಂದದ ಸತ್ತ್ವವುಳ್ಳ (of the one whose essence never sets)
- ತೇಜಸಸ್ತದ್ವಿಜೃಂಭಿತಮ್ (तेजसस्तद्विजृम्भितम्, tejasastadvijṛmbhitam) = ತೇಜಸಃ ತತ್ ವಿಜೃಂಭಿತಂ: ತೇಜಸ್ಸಿನ, ಅದು ಹರಡಿಕೊಂಡ ಪ್ರಭಾವ (of brilliance, that is its expansion)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾವುದರಿಂದ ಭೂಮಿಗೂ ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ತುಂಡಿನ ಅಲ್ಪ ಬೆಲೆಯಷ್ಟೇ ಎಂಬಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆಯೋ, ಅದು ಎಂದೂ ಕುಂದದ ಸತ್ತ್ವವುಳ್ಳ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಿಜೃಂಭಣೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
That by which even the earth comes to seem worth no more than a small piece of stone: that is the expansion of a brilliance whose essence never sets.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಅನಸ್ತಮಿತಸಾರ ಎಂದರೆ ಅಸ್ತಮಿಸದ, ಅಂದರೆ ಮುಳುಗದ ಸಾರ. ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಈ ತೇಜಸ್ಸು ಮುಳುಗದು ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. ವಸುಂಧರಾ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿ.
Anastamita-sara means an essence that does not set. The sun sets, but this brilliance does not, and that is the hint here. Vasundhara means the earth.
ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ವಾಕ್ಯರಚನೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿದ್ದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಬಿಡಿಸಬಹುದು. ನಾವು ಕೊಟ್ಟಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅರ್ಥ, ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು.
The grammar of the first line is compressed and can be unpacked in other ways. We have given the commonly taken sense, which may differ a little.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 79. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 79. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಿಜವಾದ ಕೌಶಲ ಇರುವವರಲ್ಲಿ ಹಣದ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗದ ಒಂದು ನಿರಾಳತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಂತಹ ಗುರುಗಳನ್ನು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ.
Real skill carries a calm that no sum of money measures. Students remember such teachers years afterwards.
ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಬೆಲೆ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ತೂಕದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿರುವ ಮಾತು ಇದು.
It does not mean wealth must be rejected. It speaks of which thing weighs more.