ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗಿ ಕಷ್ಟದ ಪ್ರಕರಣದ ಮುಂದೆ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಹಿರಿಯರು ಬೆರಗಾಗುವುದುಂಟು. ಆಗ ವಯಸ್ಸಿನ ಲೆಕ್ಕ ಯಾರಿಗೂ ನೆನಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಆರ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಸಿಂಹದ ಮರಿಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕೊನೆಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಸಾರ ಅಡಗಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸಿಂಹಃ ಶಿಶುರಪಿ ನಿಪತತಿ ಮದಮಲಿನಕಪೋಲಭಿತ್ತಿಷು ಗಜೇಷು
ಪ್ರಕೃತಿರಿಯಂ ಸತ್ತ್ವವತಾಂ ನ ಖಲು ವಯಸ್ತೇಜಸೋ ಹೇತುಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सिंहः शिशुरपि निपतति मदमलिनकपोलभित्तिषु गजेषु
प्रकृतिरियं सत्त्ववतां न खलु वयस्तेजसो हेतुः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
siṃhaḥ śiśurapi nipatati madamalinakapolabhittiṣu gajeṣu
prakṛtiriyaṃ sattvavatāṃ na khalu vayastejaso hetuḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸಿಂಹಃ (सिंहः, siṃhaḥ) = ಸಿಂಹ (the lion)
- ಶಿಶುರಪಿ (शिशुरपि, śiśurapi) = ಶಿಶುಃ ಅಪಿ: ಮರಿಯಾದರೂ (even a cub)
- ನಿಪತತಿ (निपतति, nipatati) = ಎರಗುತ್ತದೆ (pounces)
- ಮದಮಲಿನಕಪೋಲಭಿತ್ತಿಷು (मदमलिनकपोलभित्तिषु, madamalinakapolabhittiṣu) = ಮದಜಲದಿಂದ ಕಪ್ಪಾದ, ಗೋಡೆಯಂತಹ ಕಪೋಲಗಳುಳ್ಳವುಗಳ ಮೇಲೆ (on those with wall-like temples darkened by rut-juice)
- ಗಜೇಷು (गजेषु, gajeṣu) = ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ (upon elephants)
- ಪ್ರಕೃತಿರಿಯಂ (प्रकृतिरियं, prakṛtiriyaṃ) = ಪ್ರಕೃತಿಃ ಇಯಂ: ಈ ಸ್ವಭಾವ (this nature)
- ಸತ್ತ್ವವತಾಂ (सत्त्ववतां, sattvavatāṃ) = ಸತ್ತ್ವವುಳ್ಳವರ (of the strong of spirit)
- ನ ಖಲು (न खलु, na khalu) = ಖಂಡಿತ ಅಲ್ಲ (certainly not)
- ವಯಸ್ತೇಜಸೋ (वयस्तेजसो, vayastejaso) = ವಯಃ ತೇಜಸಃ: ವಯಸ್ಸು, ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ (age, for brilliance)
- ಹೇತುಃ (हेतुः, hetuḥ) = ಕಾರಣ (the cause)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಸಿಂಹದ ಮರಿಯಾದರೂ ಮದಜಲದಿಂದ ಕಪ್ಪಾದ ಕಪೋಲಗಳ ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸತ್ತ್ವವುಳ್ಳವರ ಸ್ವಭಾವ. ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ವಯಸ್ಸು ಕಾರಣವಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even a lion cub pounces on elephants whose temples are darkened with rut-juice. This is the nature of those with spirit. Age is certainly not the cause of brilliance.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕಪೋಲ ಎಂದರೆ ಆನೆಯ ಕೆನ್ನೆ ಮತ್ತು ಗಂಡಸ್ಥಳ. ಮದ ಬಂದ ಆನೆಯ ಈ ಭಾಗದಿಂದ ಕಪ್ಪು ದ್ರವ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಾವ್ಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಪೋಲಭಿತ್ತಿ ಎಂದರೆ ಗೋಡೆಯಂತಹ ವಿಶಾಲ ಕಪೋಲ.
Kapola means the cheek and temple of the elephant. Poetry says a dark fluid flows from this part when the elephant is in rut. Kapola-bhitti means a broad, wall-like temple.
ಇದು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆಯ ಚಿತ್ರ. ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಆನೆ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ.
This is a comparison that shows courage. The pair of lion and elephant appears again and again in Sanskrit poetry.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 79. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 79. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮುಂದೆ ಬರುವವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿರಿಯರೇ ಆಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ. ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಡೀ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ.
The first to step forward for a hard task need not always be the oldest. A new student in class sometimes turns a whole discussion with one question.
ಆದರೆ ಧೈರ್ಯ ಬೇರೆ, ಅವಿವೇಕ ಬೇರೆ. ಶ್ಲೋಕ ಸಿಂಹದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲ ಎಳೆಯರಿಗೂ ಹೊಂದುವ ನಿಯಮವನ್ನಲ್ಲ.
But courage is one thing and recklessness another. The verse describes the nature of a lion, not a rule that fits every young person.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ