ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಕಾವ್ಯಪ್ರಶಂಸಾ ಎಂಬ ಹೊಸ ಭಾಗ ಇಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕವೇ ಒಂದು ಸೊಗಸಾದ ತೊಡಕನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ಕಾವ್ಯರಸ ಸಿಹಿಯೋ ಅಮೃತ ಸಿಹಿಯೋ ಎಂಬುದನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವವರು ಯಾರು?
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕಾನ್ಪೃಚ್ಛಾಮಃ ಸುರಾಃ ಸ್ವರ್ಗೇ ನಿವಸಾಮೋ ವಯಂ ಭುವಿ ।
ಕಿಂ ವಾ ಕಾವ್ಯರಸಃ ಸ್ವಾದುಃ ಕಿಂ ವಾ ಸ್ವಾದೀಯಸೀ ಸುಧಾ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
कान्पृच्छामः सुराः स्वर्गे निवसामो वयं भुवि ।
किं वा काव्यरसः स्वादुः किं वा स्वादीयसी सुधा ॥
ಸುಭಾಷಿತ (English IAST)
kānpṛcchāmaḥ surāḥ svarge nivasāmo vayaṃ bhuvi |
kiṃ vā kāvyarasaḥ svāduḥ kiṃ vā svādīyasī sudhā ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕಾನ್ ಪೃಚ್ಛಾಮಃ (कान् पृच्छामः, kān pṛcchāmaḥ) = ಯಾರನ್ನು ಕೇಳೋಣ (whom shall we ask)
- ಸುರಾಃ ಸ್ವರ್ಗೇ (सुराः स्वर्गे, surāḥ svarge) = ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ (the gods are in heaven)
- ನಿವಸಾಮಃ ವಯಮ್ ಭುವಿ (निवसामः वयम् भुवि, nivasāmaḥ vayam bhuvi) = ನಾವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ (we dwell on earth)
- ಕಿಮ್ ವಾ (किम् वा, kim vā) = ಅಥವಾ (or whether)
- ಕಾವ್ಯರಸಃ ಸ್ವಾದುಃ (काव्यरसः स्वादुः, kāvyarasaḥ svāduḥ) = ಕಾವ್ಯದ ರಸ ಸಿಹಿಯೋ (the flavour of poetry is sweet)
- ಕಿಮ್ ವಾ ಸ್ವಾದೀಯಸೀ ಸುಧಾ (किम् वा स्वादीयसी सुधा, kim vā svādīyasī sudhā) = ಅಥವಾ ಅಮೃತ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಿಹಿಯೋ (or nectar is sweeter)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಯಾರನ್ನು ಕೇಳೋಣ? ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ನಾವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಕಾವ್ಯರಸ ಸಿಹಿಯೋ, ಅಥವಾ ಅಮೃತ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಸಿಹಿಯೋ?
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Whom shall we ask? The gods live in heaven and we live on earth. Is the flavour of poetry the sweeter, or is nectar sweeter still?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ತರ್ಕ ಸರಳ. ಅಮೃತವನ್ನು ಸವಿದವರು ದೇವತೆಗಳು, ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಸವಿದವರು ಮನುಷ್ಯರು. ಎರಡನ್ನೂ ಸವಿದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೋಲಿಸಿ ಹೇಳುವವರೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ನಗು.
The logic is simple. The gods have tasted nectar and men have tasted poetry. No one has tasted both. So there is no one who can compare them. That is the smile of the verse.
ಇದು ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಚಾಣಾಕ್ಷ ರೂಪ. ಕಾವ್ಯ ಅಮೃತಕ್ಕಿಂತ ಸಿಹಿ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳದೆ, ಆ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿಗೇ ಬಿಡುತ್ತದೆ.
This is a clever form of praise. Rather than saying outright that poetry is sweeter than nectar, it leaves the verdict to the reader’s own mind.
ರಸ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರುಚಿ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ, ಕಾವ್ಯದ ಭಾವಾನುಭವ ಎಂದೂ ಅರ್ಥ. ಆ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಿಂತಿದೆ.
In Sanskrit the word rasa means both taste and the felt experience of poetry. The verse stands on both senses at once.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 30. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 30. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲಾಗದ ಎರಡು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ಜಗಳವಾಡುವುದು ನಮ್ಮ ದಿನದ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಜಗಳಕ್ಕೆ ನಗುತ್ತಾ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಹೋಲಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಅನುಭವ ನಮಗಿದೆಯೆ?
Arguing about which of two incomparable things is better happens in our daily conversation too. The verse smilingly puts one question to that argument. Do we have the experience needed to compare?
ಸ್ವರ್ಗದ ಅಮೃತ ಕೈಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆ ಇಂದೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕೈಗೆಟಕುವ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವುದು ವ್ಯರ್ಥ.
The nectar of heaven is out of reach. A good poem is available today. It is a waste to argue about what we do not have and leave aside the sweetness we can hold.