ವಿದ್ಯಾ ನಾಮ ನರಸ್ಯ ಕೀರ್ತಿರತುಲಾ: ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಹಿಡಿ

ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ವಿದ್ಯೆಯ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೇರಿಸಿ, ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಿಗಿಟ್ಟು ವಿದ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಸಾಧಿಸು ಎಂಬುದೇ ಆ ಅಪ್ಪಣೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ವಿದ್ಯಾಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 16 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Learning, verse 16

ವಿಷಯ: ವಿದ್ಯೆಯನ್ನೇ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಇಡುವುದು · Making learning the first priority

ಛಂದಸ್ಸು: ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ · Shardulavikridita

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವಿದ್ಯಾ ನಾಮ ನರಸ್ಯ ಕೀರ್ತಿರತುಲಾ ಭಾಗ್ಯಕ್ಷಯೇ ಚಾಶ್ರಯೋ
ಧೇನುಃ ಕಾಮದುಘಾ ರತಿಶ್ಚ ವಿರಹೇ ನೇತ್ರಂ ತೃತೀಯಂ ಚ ಸಾ ।
ಸತ್ಕಾರಾಯತನಂ ಕುಲಸ್ಯ ಮಹಿಮಾ ರತ್ನೈರ್ವಿನಾ ಭೂಷಣಂ
ತಸ್ಮಾದನ್ಯಮುಪೇಕ್ಷ್ಯ ಸರ್ವವಿಷಯಂ ವಿದ್ಯಾಧಿಕಾರಂ ಕುರು ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

विद्या नाम नरस्य कीर्तिरतुला भाग्यक्षये चाश्रयो
धेनुः कामदुघा रतिश्च विरहे नेत्रं तृतीयं च सा ।
सत्कारायतनं कुलस्य महिमा रत्नैर्विना भूषणं
तस्मादन्यमुपेक्ष्य सर्वविषयं विद्याधिकारं कुरु ॥

ಸುಭಾಷಿತ (English IAST)

vidyā nāma narasya kīrtiratulā bhāgyakṣaye cāśrayo
dhenuḥ kāmadughā ratiśca virahe netraṃ tṛtīyaṃ ca sā |
satkārāyatanaṃ kulasya mahimā ratnairvinā bhūṣaṇaṃ
tasmādanyamupekṣya sarvaviṣayaṃ vidyādhikāraṃ kuru ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕೀರ್ತಿಃ ಅತುಲಾ (कीर्तिः अतुला, kīrtiḥ atulā) = ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಕೀರ್ತಿ (fame beyond compare)
ಭಾಗ್ಯಕ್ಷಯೇ ಚ ಆಶ್ರಯಃ (भाग्यक्षये च आश्रयः, bhāgyakṣaye ca āśrayaḥ) = ಅದೃಷ್ಟ ತೀರಿದಾಗ ಆಸರೆ (a refuge when fortune runs out)
ಧೇನುಃ ಕಾಮದುಘಾ (धेनुः कामदुघा, dhenuḥ kāmadughā) = ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ಹಿಂಡಿಕೊಡುವ ಹಸು (the cow that milks out every wish)
ರತಿಃ ಚ ವಿರಹೇ (रतिः च विरहे, ratiḥ ca virahe) = ಅಗಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ (delight in separation)
ನೇತ್ರಮ್ ತೃತೀಯಮ್ ಚ ಸಾ (नेत्रम् तृतीयम् च सा, netram tṛtīyam ca sā) = ಅದೇ ಮೂರನೆಯ ಕಣ್ಣು (and it is the third eye)
ಸತ್ಕಾರಾಯತನಮ್ (सत्कारायतनम्, satkārāyatanam) = ಗೌರವದ ನೆಲೆ (the seat of honour)
ಕುಲಸ್ಯ ಮಹಿಮಾ (कुलस्य महिमा, kulasya mahimā) = ಕುಲದ ಹಿರಿಮೆ (the greatness of a family)
ರತ್ನೈಃ ವಿನಾ ಭೂಷಣಮ್ (रत्नैः विना भूषणम्, ratnaiḥ vinā bhūṣaṇam) = ರತ್ನಗಳಿಲ್ಲದ ಆಭರಣ (an ornament without jewels)
ತಸ್ಮಾತ್ ಅನ್ಯಮ್ ಉಪೇಕ್ಷ್ಯ (तस्मात् अन्यम् उपेक्ष्य, tasmāt anyam upekṣya) = ಆದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು (therefore setting all else aside)
ಸರ್ವವಿಷಯಮ್ (सर्वविषयम्, sarvaviṣayam) = ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ (every other matter)
ವಿದ್ಯಾಧಿಕಾರಮ್ ಕುರು (विद्याधिकारम् कुरु, vidyādhikāram kuru) = ವಿದ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಸಾಧಿಸು (take up the pursuit of learning)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ವಿದ್ಯೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಕೀರ್ತಿ, ಅದೃಷ್ಟ ತೀರಿದಾಗ ಆಸರೆ, ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುವ ಕಾಮಧೇನು, ಅಗಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ, ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಕಣ್ಣು. ಅದೇ ಗೌರವದ ನೆಲೆ, ಕುಲದ ಹಿರಿಮೆ, ರತ್ನಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊಳೆಯುವ ಆಭರಣ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಿಗಿಟ್ಟು ವಿದ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಸಾಧಿಸು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Learning is a man’s fame beyond compare, his refuge when fortune fails, the cow that milks out every wish, his delight in separation, and his third eye. It is the seat of honour, the greatness of a family, an ornament that shines without jewels. Therefore set every other matter aside and make learning your own.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮೂರನೆಯ ಕಣ್ಣು ಎಂಬುದು ಶಿವನ ಜ್ಞಾನದ ಕಣ್ಣಿನ ಚಿತ್ರ. ಕಾಣುವುದನ್ನು ಮೀರಿ ನೋಡುವ ಶಕ್ತಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು.

The third eye is the image of Shiva’s eye of knowledge, the name given to the power of seeing beyond what is visible.

ಅಗಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಎಂಬ ಸಾಲು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೂ ನೇರವಾಗಿ ತಟ್ಟುವಂಥದ್ದು. ಮನೆಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದಾಗ ಜೊತೆಗಿರುವುದು ಕಲಿತದ್ದು ಮಾತ್ರ.

The line about delight in separation would have struck students and traders on the road directly. Away from home, only what one has learnt stays with one.

ವಿದ್ಯಾಧಿಕಾರಂ ಕುರು ಎಂಬ ಕೊನೆಯ ಮಾತು ಆಜ್ಞೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇಡೀ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಶಂಸಾ ಭಾಗ ಈ ಆಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

The closing words vidyadhikaram kuru stand in the form of a command. The whole section in praise of learning ends with this command.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 30. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 30. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಿಗಿಡಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ದಿನದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯನ್ನು ಕಲಿಕೆಗೆ ಕಾಯ್ದಿಡುವುದು ಕೂಡ ಈ ಆಜ್ಞೆಯ ಪಾಲನೆಯೇ.

Set everything aside need not be taken literally. Keeping one hour of the day for learning is also a way of obeying this command.

ಅದೃಷ್ಟ ತೀರಿದಾಗ ಆಸರೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಮುಖ್ಯ. ಕೆಲಸ ಹೋದಾಗ, ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಸಿದಾಗ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಲು ಬೇಕಾಗುವುದು ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಕೌಶಲ.

The phrase a refuge when fortune fails matters. When a job is lost or a business collapses, what allows one to stand up again is the skill in hand.