ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಕೆಲವರ ಮುಖ ಅರಳುತ್ತದೆ, ಕೆಲವರ ಮುಖ ಬಾಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಕಾವ್ಯರಸಕ್ಕೇ ನಮಸ್ಕಾರ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನಮೋ ನಮಃ ಕಾವ್ಯರಸಾಯ ತಸ್ಮೈ
ನಿಷಿಕ್ತಮನ್ತಃ ಪೃಷತಾಪಿ ಯಸ್ಯ ।
ಸುವರ್ಣತಾಂ ವಕ್ತ್ರಮುಪೈತಿ ಸಾಧೋ-
ರ್ದುರ್ವರ್ಣತಾಂ ಯಾತಿ ಚ ದುರ್ಜನಸ್ಯ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
नमो नमः काव्यरसाय तस्मै
निषिक्तमन्तः पृषतापि यस्य ।
सुवर्णतां वक्त्रमुपैति साधो-
र्दुर्वर्णतां याति च दुर्जनस्य ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
namo namaḥ kāvyarasāya tasmai
niṣiktamantaḥ pṛṣatāpi yasya |
suvarṇatāṃ vaktramupaiti sādho-
rdurvarṇatāṃ yāti ca durjanasya ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಮಃ ನಮಃ (नमः नमः, namaḥ namaḥ) = ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ (homage again and again)
- ಕಾವ್ಯರಸಾಯ ತಸ್ಮೈ (काव्यरसाय तस्मै, kāvyarasāya tasmai) = ಆ ಕಾವ್ಯರಸಕ್ಕೆ (to that flavour of poetry)
- ನಿಷಿಕ್ತಮ್ ಅನ್ತಃ (निषिक्तम् अन्तः, niṣiktam antaḥ) = ಒಳಗೆ ಚಿಮುಕಿಸಿದ (sprinkled within)
- ಪೃಷತಾ ಅಪಿ (पृषता अपि, pṛṣatā api) = ಒಂದು ಹನಿಯಷ್ಟಾದರೂ (even a single drop)
- ಯಸ್ಯ (यस्य, yasya) = ಯಾವುದರ (of which)
- ಸುವರ್ಣತಾಮ್ ಉಪೈತಿ (सुवर्णताम् उपैति, suvarṇatām upaiti) = ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ (takes on the colour of gold)
- ವಕ್ತ್ರಮ್ ಸಾಧೋಃ (वक्त्रम् साधोः, vaktram sādhoḥ) = ಸಜ್ಜನನ ಮುಖ (the face of the good man)
- ದುರ್ವರ್ಣತಾಮ್ ಯಾತಿ (दुर्वर्णताम् याति, durvarṇatām yāti) = ಕೆಟ್ಟ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ (goes to a bad colour)
- ಚ ದುರ್ಜನಸ್ಯ (च दुर्जनस्य, ca durjanasya) = ದುರ್ಜನನದು (and that of the wicked)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆ ಕಾವ್ಯರಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅದರ ಒಂದು ಹನಿ ಒಳಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ಸಾಕು, ಸಜ್ಜನನ ಮುಖ ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ, ದುರ್ಜನನ ಮುಖ ಬಾಡಿ ಕೆಟ್ಟ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Homage again and again to that flavour of poetry: let but one drop of it be sprinkled within, and the good man’s face takes the colour of gold, while the wicked man’s turns sallow.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸುವರ್ಣ ಮತ್ತು ದುರ್ವರ್ಣ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಬಣ್ಣ, ಇನ್ನೊಂದು ಅಕ್ಷರ. ಒಳ್ಳೆಯ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟ ಅಕ್ಷರ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿದೆ.
The words suvarna and durvarna do two jobs here. One is colour, the other is the syllable: they also mean a fine syllable and a poor one.
ಪೃಷತ್ ಎಂದರೆ ಚಿಮುಕಿಸಿದ ಹನಿ. ಒಂದು ಹನಿ ಸಾಕು ಎಂಬ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ಬಲವೂ ಇದೆ.
Prishat is a sprinkled drop. All the force of the verse lies in the claim that a single drop is enough.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 31. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 31. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಬ್ಬರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದಾಗ ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ಸಂತೋಷವೋ, ಇರಿಸುಮುರಿಸೋ.
It is a good habit to notice one’s own first reaction to news of someone else’s good work. Gladness, or a small discomfort.
ಆ ಇರಿಸುಮುರಿಸು ಸಹಜ. ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರೆ ಅದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರುತಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ನಿಂದನೆಯಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.
That discomfort is natural. Noticed, it grows smaller. Unnoticed, it comes out as criticism.