ಕೊಯ್ಲಿನ ನಂತರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೆಕ್ಕಿ ಬದುಕುವ ಋಷಿಗಳ ವ್ರತವೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತಪ್ರಶಂಸಾ ಭಾಗದ ಈ ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸುವ್ಯಾಹೃತಾನಿ ಸೂಕ್ತಾನಿ ಸುಕೃತಾನಿ ತತಸ್ತತಃ ।
ಸಂಚಿನ್ವನ್ಧೀರ ಆಸೀತ ಶಿಲಾಹಾರೀ ಶಿಲಂ ಯಥಾ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सुव्याहृतानि सूक्तानि सुकृतानि ततस्ततः ।
संचिन्वन्धीर आसीत शिलाहारी शिलं यथा ॥
ಸುಭಾಷಿತ (English IAST)
suvyāhṛtāni sūktāni sukṛtāni tatastataḥ |
saṃcinvandhīra āsīta śilāhārī śilaṃ yathā ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸುವ್ಯಾಹೃತಾನಿ (सुव्याहृतानि, suvyāhṛtāni) = ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು (well-spoken words)
- ಸೂಕ್ತಾನಿ (सूक्तानि, sūktāni) = ಸುಭಾಷಿತಗಳನ್ನು (fine sayings)
- ಸುಕೃತಾನಿ (सुकृतानि, sukṛtāni) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು (good deeds)
- ತತಃ ತತಃ (ततः ततः, tataḥ tataḥ) = ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಂದ (from here and there)
- ಸಂಚಿನ್ವನ್ (संचिन्वन्, saṃcinvan) = ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತ (gathering)
- ಧೀರಃ (धीरः, dhīraḥ) = ಧೀರನಾದವನು (the steady person)
- ಆಸೀತ (आसीत, āsīta) = ಇರಬೇಕು (should remain)
- ಶಿಲಾಹಾರೀ (शिलाहारी, śilāhārī) = ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ಬದುಕುವವನು (one who lives by gleaning)
- ಶಿಲಮ್ (शिलम्, śilam) = ಹೆಕ್ಕಿದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು (the gleaned grain)
- ಯಥಾ (यथा, yathā) = ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ (just as)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ಬದುಕುವವನು ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ, ಧೀರನಾದವನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಸುಭಾಷಿತಗಳನ್ನೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತ ಇರಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
As one who lives by gleaning gathers the grains left in the field one by one, a steady person should keep gathering well-spoken words, fine sayings and good deeds from here and there.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಶಿಲ ಎಂದರೆ ಕೊಯ್ಲಿನ ನಂತರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಕಾಳು. ಅದನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ಬದುಕುವುದು ಶಿಲೋಂಛವೃತ್ತಿ ಎಂಬ ಕಠಿಣ ವ್ರತ. ಯಾರಿಗೂ ಹೊರೆಯಾಗದೆ, ಬೇರೆಯವರು ಬಿಟ್ಟದ್ದರಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ ತ್ಯಾಗದ ಚಿತ್ರ ಅದರಲ್ಲಿದೆ.
Shila is the grain left in the field after harvest. Living by gleaning it is shilonchhavritti, an austere vow. It carries the picture of a life that burdens no one and lives on what others have left.
ಈ ಶ್ಲೋಕವೂ ಮಹಾಭಾರತದ ಉದ್ಯೋಗಪರ್ವದ ವಿದುರನೀತಿಯಲ್ಲಿ (5.34.31) ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಾಲು ಸುವ್ಯಾಹೃತಾನಿ ಸುಧಿಯಾಂ ಎಂದಿದೆ, ಶಿಲಾಹಾರೀ ಎಂಬ ಪಾಠ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ ಇದೂ ಧೀರ ಎಂಬ ಪದದ ಸುತ್ತ ಕಟ್ಟಿದ ನೀತಿಯ ಮಾತು. ಅಲ್ಲಿ ಮಾತನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವುದು, ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಕೂಡಿಸುವುದು.
This verse too occurs in Vidura’s counsel in the Udyoga Parva of the Mahabharata (5.34.31), where the first line reads suvyahritani sudhiyam and the same reading shilahari is found. Like the previous verse, this is a maxim built around the word dhira, the steady one: there the good word is put to work, here it is patiently gathered.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 29. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 29. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ರೋಗಿಯ ಒಂದು ಮಾತು, ಹಿರಿಯರ ಒಂದು ಅನುಭವ, ಮಗುವಿನ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೂಡ ಹೆಕ್ಕಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕಾಳುಗಳು.
Not only great books: a patient’s remark, an elder’s experience, a child’s question are also grains worth gleaning.
ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗುವ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ. ದಿನಕ್ಕೊಂದು ಕಾಳು ಹೆಕ್ಕಿದರೆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಗೆ ಮುನ್ನೂರ ಅರವತ್ತೈದು ಕಾಳುಗಳು ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ.
There is no way to become wise in a day. Glean one grain a day and by the year’s end three hundred and sixty-five have been gathered.