ಸಾಯಂಕಾಲ ಅರಳಿದ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜೇನಿದ್ದರೆ ದುಂಬಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಕರೆಯಬೇಕಿಲ್ಲ.
ಆ ಒಂದು ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಮಾತನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವಾಣೀ ಮಮೈವ ಸರಸಾ ಯದಿ ರಞ್ಜಯಿತ್ರೀ
ನ ಪ್ರಾರ್ಥಯೇ ರಸವಿದಾಮವಧಾನದಾನಮ್ ।
ಸಾಯನ್ತನೀಷು ಮಕರನ್ದವತೀಷು ಭೃಙ್ಗಾಃ
ಕಿಂ ಮಲ್ಲಿಕಾಸು ಪರಮನ್ತ್ರಣಮಾರಭನ್ತೇ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वाणी ममैव सरसा यदि रञ्जयित्री
न प्रार्थये रसविदामवधानदानम् ।
सायन्तनीषु मकरन्दवतीषु भृङ्गाः
किं मल्लिकासु परमन्त्रणमारभन्ते ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vāṇī mamaiva sarasā yadi rañjayitrī
na prārthaye rasavidāmavadhānadānam |
sāyantanīṣu makarandavatīṣu bhṛṅgāḥ
kiṃ mallikāsu paramantraṇamārabhante ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವಾಣೀ ಮಮ ಏವ (वाणी मम एव, vāṇī mama eva) = ನನ್ನ ಮಾತೇ (my own speech)
- ಸರಸಾ (सरसा, sarasā) = ರಸವುಳ್ಳದ್ದು (full of flavour)
- ಯದಿ ರಞ್ಜಯಿತ್ರೀ (यदि रञ्जयित्री, yadi rañjayitrī) = ಒಲಿಸುವಂಥದ್ದಾದರೆ (if it is such as to delight)
- ನ ಪ್ರಾರ್ಥಯೇ (न प्रार्थये, na prārthaye) = ನಾನು ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ (I do not beg)
- ರಸವಿದಾಮ್ (रसविदाम्, rasavidām) = ರಸಿಕರ (of the connoisseurs)
- ಅವಧಾನದಾನಮ್ (अवधानदानम्, avadhānadānam) = ಗಮನದ ದಾನವನ್ನು (the gift of their attention)
- ಸಾಯನ್ತನೀಷು (सायन्तनीषु, sāyantanīṣu) = ಸಾಯಂಕಾಲ ಅರಳಿದ (of the evening)
- ಮಕರನ್ದವತೀಷು (मकरन्दवतीषु, makarandavatīṣu) = ಜೇನಿರುವ (full of nectar)
- ಭೃಙ್ಗಾಃ (भृङ्गाः, bhṛṅgāḥ) = ದುಂಬಿಗಳು (the bees)
- ಕಿಮ್ ಮಲ್ಲಿಕಾಸು (किम् मल्लिकासु, kim mallikāsu) = ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಏನು (what, among the jasmines)
- ಪರಮನ್ತ್ರಣಮ್ ಆರಭನ್ತೇ (परमन्त्रणम् आरभन्ते, paramantraṇam ārabhante) = ಆಹ್ವಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತವೆಯೆ (do they wait for an invitation)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನನ್ನ ಮಾತೇ ರಸವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಲಿಸುವಂಥದ್ದಾದರೆ, ರಸಿಕರ ಗಮನವನ್ನು ನಾನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಸಾಯಂಕಾಲ ಅರಳಿದ, ಜೇನು ತುಂಬಿದ ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಹೂವುಗಳಿಗೆ ದುಂಬಿಗಳು ಆಹ್ವಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತವೆಯೆ?
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
If my own speech has flavour enough to delight, I need not beg the connoisseurs for the gift of their attention. Do bees wait for an invitation to the evening jasmines that are full of nectar?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪರಮಂತ್ರಣ ಎಂದರೆ ಬೇರೆಯವರಿಂದ ಬರುವ ಆಹ್ವಾನ. ದುಂಬಿಗೆ ಅದು ಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ಪ್ರಶ್ನೆ.
Paramantrana is an invitation from someone else. The verse asks whether a bee needs one.
ಸಾಯಂತನೀ ಎಂಬ ಪದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿಖರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲ್ಲಿಗೆ ಅರಳುವುದೇ ಸಂಜೆ. ಕವಿ ಗಮನಿಸಿದ ವಿವರ ಇದು.
The word sayantani makes the picture exact. Jasmine opens in the evening. That is a detail the poet had noticed.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 31. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 31. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇದನ್ನು ಅಹಂಕಾರದ ಮಾತಾಗಿ ಓದಬೇಕಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬ ನೆನಪು ಇದು.
This need not be read as arrogance. It is a reminder to trust the work and do it well.
ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಯಾರಿಗೂ ಕಾಣದೆ ಉಳಿಯುವುದೂ ಇದೆ. ಹೂವಿಗೆ ಜೇನಿರಬೇಕು, ಜೊತೆಗೆ ಅದು ದುಂಬಿ ಹಾರುವ ದಾರಿಯಲ್ಲೂ ಇರಬೇಕು.
But good work can also go unseen. The flower must have nectar, and it must also stand where the bees fly.