ದುರ್ಗಾ ಸಪ್ತಶತೀ, ಮೊದಲನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ: ಮಧುಕೈಟಭ ವಧೆ
ನೂರನಾಲ್ಕು ಮಂತ್ರಗಳು. ರಾಜ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ರಾಜ ಮತ್ತು ಮನೆಯವರೇ ಹೊರಗಟ್ಟಿದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಒಂದೇ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಸಪ್ತಶತೀ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಥಮ ಚರಿತ್ರೆಯ ವಿನಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾಳಿಯ ಧ್ಯಾನ ಇವೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥದ ಪುಟ ಸಿದ್ಧವಿರುವ ಮಂತ್ರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿದರೆ ಆ ಪುಟ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಥಮ ಚರಿತ್ರೆಯ ವಿನಿಯೋಗ
ಅಸ್ಯ ಶ್ರೀಪ್ರಥಮಚರಿತ್ರಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಋಷಿಃ । ಮಹಾಕಾಲೀ ದೇವತಾ । ಗಾಯತ್ರೀ ಛಂದಃ । ನಂದಾ ಶಕ್ತಿಃ । ರಕ್ತದಂತಿಕಾ ಬೀಜಮ್ । ಅಗ್ನಿಸ್ತತ್ತ್ವಮ್ । ಋಗ್ವೇದಃ ಸ್ವರೂಪಮ್ । ಶ್ರೀಮಹಾಕಾಲೀಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ಪ್ರಥಮಚರಿತ್ರಜಪೇ ವಿನಿಯೋಗಃ ।
ಪಠಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಹೇಳುವ ಈ ವಿನಿಯೋಗ, ಅಂದರೆ ಉದ್ದೇಶದ ಘೋಷಣೆ, ಪ್ರಥಮ ಚರಿತ್ರೆಯ ಋಷಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಛಂದಸ್ಸು ಗಾಯತ್ರೀ, ದೇವತೆ ಮಹಾಕಾಳಿ, ಶಕ್ತಿ ನಂದಾ, ಬೀಜ ರಕ್ತದಂತಿಕಾ, ತತ್ತ್ವ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ ಋಗ್ವೇದ ಎಂದು ನೆನೆದು, ಈ ಜಪ ಮಹಾಕಾಳಿಯ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಮಹಾಕಾಳಿಯ ಧ್ಯಾನ
ಓಂ ಖಡ್ಗಂ ಚಕ್ರಗದೇಷುಚಾಪಪರಿಘಾಂಛೂಲಂ ಭುಶುಂಡೀಂ ಶಿರಃ
ಶಂಖಂ ಸಂದಧತೀಂ ಕರೈಸ್ತ್ರಿನಯನಾಂ ಸರ್ವಾಂಗಭೂಷಾವೃತಾಮ್ ।
ನೀಲಾಶ್ಮದ್ಯುತಿಮಾಸ್ಯಪಾದದಶಕಾಂ ಸೇವೇ ಮಹಾಕಾಲಿಕಾಂ
ಯಾಮಸ್ತೌತ್ಸ್ವಪಿತೇ ಹರೌ ಕಮಲಜೋ ಹಂತುಂ ಮಧುಂ ಕೈಟಭಮ್ ॥
ಹತ್ತು ಮುಖ, ಹತ್ತು ಪಾದ ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ನೀಲಮಣಿಯ ಕಾಂತಿಯ ಮಹಾಕಾಳಿ ತನ್ನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ, ಬಾಣ, ಬಿಲ್ಲು, ಪರಿಘ ಎಂಬ ಕಬ್ಬಿಣದ ದೊಣ್ಣೆ, ಶೂಲ, ಭುಶುಂಡಿ ಎಂಬ ಎಸೆಯುವ ಆಯುಧ, ಒಂದು ತಲೆ ಮತ್ತು ಶಂಖವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ, ವಿಷ್ಣು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮಧುಕೈಟಭರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಸಲು ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದು ಇವಳನ್ನೇ ಎಂದು ಈ ಧ್ಯಾನ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಓಂ ನಮಶ್ಚಂಡಿಕಾಯೈ ॥
ನಿಶಾಮಯ ತದುತ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಸ್ತರಾದ್ಗದತೋ ಮಮ ॥ 2 ॥ಶ್ಲೋಕ 1.1 ಮತ್ತು 1.2ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →3ಮಹಾಮಾಯಾನುಭಾವೇನ ಯಥಾ ಮನ್ವಂತರಾಧಿಪಃ ।
ಸ ಬಭೂವ ಮಹಾಭಾಗಃ ಸಾವರ್ಣಿಸ್ತನಯೋ ರವೇಃ ॥ 3 ॥ಶ್ಲೋಕ 1.3ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →4ಸ್ವಾರೋಚಿಷೇಽಂತರೇ ಪೂರ್ವಂ ಚೈತ್ರವಂಶಸಮುದ್ಭವಃ ।
ಸುರಥೋ ನಾಮ ರಾಜಾಭೂತ್ಸಮಸ್ತೇ ಕ್ಷಿತಿಮಂಡಲೇ ॥ 4 ॥ಶ್ಲೋಕ 1.4ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →5ತಸ್ಯ ಪಾಲಯತಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಜಾಃ ಪುತ್ರಾನಿವೌರಸಾನ್ ।
ಬಭೂವುಃ ಶತ್ರವೋ ಭೂಪಾಃ ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿನಸ್ತದಾ ॥ 5 ॥ಶ್ಲೋಕ 1.5ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →6ತಸ್ಯ ತೈರಭವದ್ ಯುದ್ಧಮತಿಪ್ರಬಲದಂಡಿನಃ ।
ನ್ಯೂನೈರಪಿ ಸ ತೈರ್ಯುದ್ಧೇ ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿಭಿರ್ಜಿತಃ ॥ 6 ॥ಶ್ಲೋಕ 1.6ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →7ತತಃ ಸ್ವಪುರಮಾಯಾತೋ ನಿಜದೇಶಾಧಿಪೋಽಭವತ್ ।
ಆಕ್ರಾಂತಃ ಸ ಮಹಾಭಾಗಸ್ತೈಸ್ತದಾ ಪ್ರಬಲಾರಿಭಿಃ ॥ 7 ॥ಶ್ಲೋಕ 1.7ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →8ಅಮಾತ್ಯೈರ್ಬಲಿಭಿರ್ದುಷ್ಟೈರ್ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮಭಿಃ ।
ಕೋಶೋ ಬಲಂ ಚಾಪಹೃತಂ ತತ್ರಾಪಿ ಸ್ವಪುರೇ ತತಃ ॥ 8 ॥ಶ್ಲೋಕ 1.8ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →9ತತೋ ಮೃಗಯಾವ್ಯಾಜೇನ ಹೃತಸ್ವಾಮ್ಯಃ ಸ ಭೂಪತಿಃ ।
ಏಕಾಕೀ ಹಯಮಾರುಹ್ಯ ಜಗಾಮ ಗಹನಂ ವನಮ್ ॥ 9 ॥ಶ್ಲೋಕ 1.9ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →10ಸ ತತ್ರಾಶ್ರಮಮದ್ರಾಕ್ಷೀದ್ದ್ವಿಜವರ್ಯಸ್ಯ ಮೇಧಸಃ ।
ಪ್ರಶಾಂತಶ್ವಾಪದಾಕೀರ್ಣಂ ಮುನಿಶಿಷ್ಯೋಪಶೋಭಿತಮ್ ॥ 10 ॥ಶ್ಲೋಕ 1.10ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →11ತಸ್ಥೌ ಕಂಚಿತ್ಸ ಕಾಲಂ ಚ ಮುನಿನಾ ತೇನ ಸತ್ಕೃತಃ ।
ಇತಶ್ಚೇತಶ್ಚ ವಿಚರಂಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಮುನಿವರಾಶ್ರಮೇ ॥ 11 ॥ಶ್ಲೋಕ 1.11ರ ಅರ್ಥ ಓದಿ →
ಮತ್ಪೂರ್ವೈಃ ಪಾಲಿತಂ ಪೂರ್ವಂ ಮಯಾ ಹೀನಂ ಪುರಂ ಹಿ ತತ್ ॥ 12 ॥
ನ ಜಾನೇ ಸ ಪ್ರಧಾನೋ ಮೇ ಶೂರೋ ಹಸ್ತೀ ಸದಾಮದಃ ॥ 13 ॥
ಯೇ ಮಮಾನುಗತಾ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಸಾದಧನಭೋಜನೈಃ ॥ 14 ॥
ಅಸಮ್ಯಗ್ವ್ಯಯಶೀಲೈಸ್ತೈಃ ಕುರ್ವದ್ಭಿಃ ಸತತಂ ವ್ಯಯಮ್ ॥ 15 ॥
ಏತಚ್ಚಾನ್ಯಚ್ಚ ಸತತಂ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ ಪಾರ್ಥಿವಃ ॥ 16 ॥
ಸ ಪೃಷ್ಟಸ್ತೇನ ಕಸ್ತ್ವಂ ಭೋ ಹೇತುಶ್ಚಾಗಮನೇಽತ್ರ ಕಃ ॥ 17 ॥
ಇತ್ಯಾಕರ್ಣ್ಯ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಭೂಪತೇಃ ಪ್ರಣಯೋದಿತಮ್ ॥ 18 ॥
ವಿಹೀನಶ್ಚ ಧನೈರ್ದಾರೈಃ ಪುತ್ರೈರಾದಾಯ ಮೇ ಧನಮ್ ॥ 22 ॥
ಸೋಽಹಂ ನ ವೇದ್ಮಿ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಕುಶಲಾಕುಶಲಾತ್ಮಿಕಾಮ್ ॥ 23 ॥
ಕಿಂ ನು ತೇಷಾಂ ಗೃಹೇ ಕ್ಷೇಮಮಕ್ಷೇಮಂ ಕಿಂ ನು ಸಾಂಪ್ರತಮ್ ॥ 24 ॥
ಯೈಃ ಸಂತ್ಯಜ್ಯ ಪಿತೃಸ್ನೇಹಂ ಧನಲುಬ್ಧೈರ್ನಿರಾಕೃತಃ ॥ 31 ॥
ಕಿಮೇತನ್ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಜಾನನ್ನಪಿ ಮಹಾಮತೇ ॥ 32 ॥
ತೇಷಾಂ ಕೃತೇ ಮೇ ನಿಃಶ್ವಾಸೋ ದೌರ್ಮನಸ್ಯಂ ಚ ಜಾಯತೇ ॥ 33 ॥
ಕೃತ್ವಾ ತು ತೌ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಯಥಾರ್ಹಂ ತೇನ ಸಂವಿದಮ್ ॥ 37 ॥
ಮಮತ್ವಂ ಗತರಾಜ್ಯಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಾಂಗೇಷ್ವಖಿಲೇಷ್ವಪಿ ॥ 41 ॥
ಅಯಂ ಚ ನಿಕೃತಃ ಪುತ್ರೈರ್ದಾರೈರ್ಭೃತ್ಯೈಸ್ತಥೋಜ್ಝಿತಃ ॥ 42 ॥
ಏವಮೇಷ ತಥಾಹಂ ಚ ದ್ವಾವಪ್ಯತ್ಯಂತದುಃಖಿತೌ ॥ 43 ॥
ತತ್ಕಿಮೇತನ್ಮಹಾಭಾಗ ಯನ್ಮೋಹೋ ಜ್ಞಾನಿನೋರಪಿ ॥ 44 ॥
ದಿವಾಂಧಾಃ ಪ್ರಾಣಿನಃ ಕೇಚಿದ್ರಾತ್ರಾವಂಧಾಸ್ತಥಾಪರೇ ॥ 48 ॥
ಜ್ಞಾನಿನೋ ಮನುಜಾಃ ಸತ್ಯಂ ಕಿಂ ತು ತೇ ನ ಹಿ ಕೇವಲಮ್ ॥ 49 ॥
ಜ್ಞಾನಂ ಚ ತನ್ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಯತ್ತೇಷಾಂ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಾಮ್ ॥ 50 ॥
ಜ್ಞಾನೇಽಪಿ ಸತಿ ಪಶ್ಯೈತಾನ್ ಪತಂಗಾಂಛಾವಚಂಚುಷು ॥ 51 ॥
ಮಾನುಷಾ ಮನುಜವ್ಯಾಘ್ರ ಸಾಭಿಲಾಷಾಃ ಸುತಾನ್ ಪ್ರತಿ ॥ 52 ॥
ತಥಾಪಿ ಮಮತಾವರ್ತೇ ಮೋಹಗರ್ತೇ ನಿಪಾತಿತಾಃ ॥ 53 ॥
ತನ್ನಾತ್ರ ವಿಸ್ಮಯಃ ಕಾರ್ಯೋ ಯೋಗನಿದ್ರಾ ಜಗತ್ಪತೇಃ ॥ 54 ॥
ಜ್ಞಾನಿನಾಮಪಿ ಚೇತಾಂಸಿ ದೇವೀ ಭಗವತೀ ಹಿ ಸಾ ॥ 55 ॥
ತಯಾ ವಿಸೃಜ್ಯತೇ ವಿಶ್ವಂ ಜಗದೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್ ॥ 56 ॥
ಸಾ ವಿದ್ಯಾ ಪರಮಾ ಮುಕ್ತೇರ್ಹೇತುಭೂತಾ ಸನಾತನೀ ॥ 57 ॥
ಯತ್ಪ್ರಭಾವಾ ಚ ಸಾ ದೇವೀ ಯತ್ಸ್ವರೂಪಾ ಯದುದ್ಭವಾ ॥ 61 ॥
ದೇವಾನಾಂ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಮಾವಿರ್ಭವತಿ ಸಾ ಯದಾ ॥ 65 ॥
ಯೋಗನಿದ್ರಾಂ ಯದಾ ವಿಷ್ಣುರ್ಜಗತ್ಯೇಕಾರ್ಣವೀಕೃತೇ ॥ 66 ॥
ತದಾ ದ್ವಾವಸುರೌ ಘೋರೌ ವಿಖ್ಯಾತೌ ಮಧುಕೈಟಭೌ ॥ 67 ॥
ಸ ನಾಭಿಕಮಲೇ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸ್ಥಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ॥ 68 ॥
ತುಷ್ಟಾವ ಯೋಗನಿದ್ರಾಂ ತಾಮೇಕಾಗ್ರಹೃದಯಃ ಸ್ಥಿತಃ ॥ 69 ॥
ವಿಶ್ವೇಶ್ವರೀಂ ಜಗದ್ಧಾತ್ರೀಂ ಸ್ಥಿತಿಸಂಹಾರಕಾರಿಣೀಮ್ ॥ 70 ॥
ಅರ್ಧಮಾತ್ರಾ ಸ್ಥಿತಾ ನಿತ್ಯಾ ಯಾನುಚ್ಚಾರ್ಯಾವಿಶೇಷತಃ ॥ 74 ॥
ತ್ವಯೈತದ್ಧಾರ್ಯತೇ ವಿಶ್ವಂ ತ್ವಯೈತತ್ ಸೃಜ್ಯತೇ ಜಗತ್ ॥ 75 ॥
ವಿಸೃಷ್ಟೌ ಸೃಷ್ಟಿರೂಪಾ ತ್ವಂ ಸ್ಥಿತಿರೂಪಾ ಚ ಪಾಲನೇ ॥ 76 ॥
ಮಹಾವಿದ್ಯಾ ಮಹಾಮಾಯಾ ಮಹಾಮೇಧಾ ಮಹಾಸ್ಮೃತಿಃ ॥ 77 ॥
ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತ್ವಂ ಚ ಸರ್ವಸ್ಯ ಗುಣತ್ರಯವಿಭಾವಿನೀ ॥ 78 ॥
ತ್ವಂ ಶ್ರೀಸ್ತ್ವಮೀಶ್ವರೀ ತ್ವಂ ಹ್ರೀಸ್ತ್ವಂ ಬುದ್ಧಿರ್ಬೋಧಲಕ್ಷಣಾ ॥ 79 ॥
ಖಡ್ಗಿನೀ ಶೂಲಿನೀ ಘೋರಾ ಗದಿನೀ ಚಕ್ರಿಣೀ ತಥಾ ॥ 80 ॥
ಸೌಮ್ಯಾ ಸೌಮ್ಯತರಾಶೇಷಸೌಮ್ಯೇಭ್ಯಸ್ತ್ವತಿಸುಂದರೀ ॥ 81 ॥
ಯಚ್ಚ ಕಿಂಚಿತ್ಕ್ವಚಿದ್ವಸ್ತು ಸದಸದ್ವಾಖಿಲಾತ್ಮಿಕೇ ॥ 82 ॥
ಯಯಾ ತ್ವಯಾ ಜಗತ್ಸ್ರಷ್ಟಾ ಜಗತ್ಪಾತ್ಯತ್ತಿ ಯೋ ಜಗತ್ ॥ 83 ॥
ವಿಷ್ಣುಃ ಶರೀರಗ್ರಹಣಮಹಮೀಶಾನ ಏವ ಚ ॥ 84 ॥
ಸಾ ತ್ವಮಿತ್ಥಂ ಪ್ರಭಾವೈಃ ಸ್ವೈರುದಾರೈರ್ದೇವಿ ಸಂಸ್ತುತಾ ॥ 85 ॥
ಪ್ರಬೋಧಂ ಚ ಜಗತ್ಸ್ವಾಮೀ ನೀಯತಾಮಚ್ಯುತೋ ಲಘು ॥ 86 ॥
ನೇತ್ರಾಸ್ಯನಾಸಿಕಾಬಾಹುಹೃದಯೇಭ್ಯಸ್ತಥೋರಸಃ ॥ 90 ॥
ಉತ್ತಸ್ಥೌ ಚ ಜಗನ್ನಾಥಸ್ತಯಾ ಮುಕ್ತೋ ಜನಾರ್ದನಃ ॥ 91 ॥
ಮಧುಕೈಟಭೌ ದುರಾತ್ಮಾನಾವತಿವೀರ್ಯಪರಾಕ್ರಮೌ ॥ 92 ॥
ಸಮುತ್ಥಾಯ ತತಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಯುಯುಧೇ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಃ ॥ 93 ॥
ತಾವಪ್ಯತಿಬಲೋನ್ಮತ್ತೌ ಮಹಾಮಾಯಾವಿಮೋಹಿತೌ ॥ 94 ॥
ಆವಾಂ ಜಹಿ ನ ಯತ್ರೋರ್ವೀ ಸಲಿಲೇನ ಪರಿಪ್ಲುತಾ ॥ 101 ॥
ಕೃತ್ವಾ ಚಕ್ರೇಣ ವೈ ಛಿನ್ನೇ ಜಘನೇ ಶಿರಸೀ ತಯೋಃ ॥ 103 ॥
ಪ್ರಭಾವಮಸ್ಯಾ ದೇವ್ಯಾಸ್ತು ಭೂಯಃ ಶೃಣು ವದಾಮಿ ತೇ ॥ 104 ॥
॥ ಸ್ವಸ್ತಿ ಶ್ರೀಮಾರ್ಕಂಡೇಯಪುರಾಣೇ ಸಾವರ್ಣಿಕೇ ಮನ್ವಂತರೇ ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಮಧುಕೈಟಭವಧೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥
ಮಧುಕೈಟಭ ವಧೆಯ ಬಗ್ಗೆ
ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೆಸರು ಮಧುಕೈಟಭ ವಧೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಮೊದಲ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ ಇಬ್ಬರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯರ ನೋವಿನ ಕಥೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಕ್ರೌಷ್ಟುಕಿಗೆ ಎಂಟನೆಯ ಮನು ಸಾವರ್ಣಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಾವರ್ಣಿಯೇ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸುರಥ ರಾಜ. ಅವನ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಎಂಬ ವೈಶ್ಯನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಮೇಧಸ ಮುನಿ ಮಹಾಮಾಯೆಯ ಮೊದಲ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಅಧ್ಯಾಯದ ನಡೆ
- ಮಂತ್ರ 1ರಿಂದ 16: ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಕಥೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುರಥ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳೇ ಕೋಶ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬೇಟೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದ ಅವನು ಮೇಧಸ ಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ನಗರ, ಪಟ್ಟದ ಆನೆ, ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಖಜಾನೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೆ.
- ಮಂತ್ರ 17ರಿಂದ 34: ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಎಂಬ ವೈಶ್ಯನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಹಣದಾಸೆಯ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳು ಅವನನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಅವರ ಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಚಿಂತಿಸುತ್ತದೆ.
- ಮಂತ್ರ 35ರಿಂದ 45: ಇಬ್ಬರೂ ಮುನಿಯ ಬಳಿ ಹೋಗಿ, ತಮ್ಮನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟವರ ಕಡೆಗೇ ಮನಸ್ಸು ಏಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
- ಮಂತ್ರ 46ರಿಂದ 58: ವಿಷಯಗಳ ಅರಿವು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಇದೆ, ಆದರೂ ಅವು ಮೋಹದಿಂದ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಗುಟುಕು ಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮುನಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಮಹಾಮಾಯೆ ಬಲವಾಗಿ ಸೆಳೆದು ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುತ್ತಾಳೆ, ಬಂಧನಕ್ಕೂ ಮುಕ್ತಿಗೂ ಅವಳೇ ಕಾರಣ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.
- ಮಂತ್ರ 59ರಿಂದ 72: ಆ ಮಹಾಮಾಯೆ ಯಾರು ಎಂದು ರಾಜ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ನಿತ್ಯಳು, ಆದರೂ ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಮುನಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವನ ಕಿವಿಯ ಮಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಧು ಕೈಟಭರು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾರೆ.
- ಮಂತ್ರ 73ರಿಂದ 87: ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬ್ರಹ್ಮ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಾಹಾ, ಸ್ವಧಾ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲವೂ ನೀನೇ ಎನ್ನುವ ಸ್ತುತಿ ಇದು.
- ಮಂತ್ರ 88ರಿಂದ 104: ದೇವಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬರುತ್ತಾಳೆ, ವಿಷ್ಣು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ದೀರ್ಘ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡ ಅಸುರರು ವಿಷ್ಣುವಿಗೇ ವರ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೀವಿಬ್ಬರೂ ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಸಾಯಬೇಕು ಎಂಬ ವರವನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ನೀರಿಲ್ಲದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಚಕ್ರದಿಂದ ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತಿಳಿದವರೂ ಏಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?
ರಾಜ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸರಳ. ತಮ್ಮನ್ನು ಯಾರು ಕೈಬಿಟ್ಟರು, ಏಕೆ ಕೈಬಿಟ್ಟರು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು. ಆದರೂ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅವರ ಕಡೆಗೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅರಿವು ಇದ್ದರೂ ಈ ಮೋಹ ಏಕೆ ಎಂಬುದೇ ಅವರ ಗೊಂದಲ. ತನ್ನ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯನ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ರಾಜ ವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ಕುರುಡಾದವರ ಮೂಢತೆ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಮುನಿಯ ಉತ್ತರ ಅವರನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಮಹಾಮಾಯೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅದೇ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಸನ್ನಳಾದಾಗ ಮುಕ್ತಿಗೆ ವರ ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಪ್ತಶತೀಯ ಉಳಿದ ಕಥೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆ ಮಹಾಮಾಯೆ ಯಾರು ಎಂಬ ರಾಜನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕೊಡುವ ಉತ್ತರವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಈ ಪುಟದ ಬಗ್ಗೆ
ಪಾಠ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗೀತಾ ಪ್ರೆಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಉವಾಚ ಸಾಲುಗಳು, ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಅರ್ಧಶ್ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ಅರವತ್ತಾರು ಪೂರ್ಣ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಸೇರಿ ನೂರನಾಲ್ಕು ಮಂತ್ರಗಳಿವೆ. ಈ ಪುಟದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಅದರದೇ ಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ.
ಅರ್ಥದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿ ಉವಾಚ ಸಾಲನ್ನು ಅದು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಶ್ಲೋಕದ ಪುಟದಲ್ಲೇ ತೋರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರವಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಉವಾಚ ಎರಡನೆಯ ಮಂತ್ರದ ಪುಟದಲ್ಲಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳ (ಮಂತ್ರ 1 ರಿಂದ 11) ಅರ್ಥದ ಪುಟಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಉಳಿದವು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಿವೆ.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು.