ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ತಸ್ಯ ಪಾಲಯತಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಜಾಃ ಪುತ್ರಾನಿವೌರಸಾನ್ ।
ಬಭೂವುಃ ಶತ್ರವೋ ಭೂಪಾಃ ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿನಸ್ತದಾ ॥ 5 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
तस्य पालयतः सम्यक् प्रजाः पुत्रानिवौरसान् ।
बभूवुः शत्रवो भूपाः कोलाविध्वंसिनस्तदा ॥ 5 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
tasya pālayataḥ samyak prajāḥ putrānivaurasān |
babhūvuḥ śatravo bhūpāḥ kolāvidhvaṃsinastadā || 5 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತಸ್ಯ (तस्य, tasya) = ಅವನು (while he)
- ಪಾಲಯತಃ (पालयतः, pālayataḥ) = ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ (was protecting)
- ಸಮ್ಯಕ್ (सम्यक्, samyak) = ಸರಿಯಾಗಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ (well, rightly)
- ಪ್ರಜಾಃ (प्रजाः, prajāḥ) = ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು (his subjects)
- ಪುತ್ರಾನಿವೌರಸಾನ್ (पुत्रानिवौरसान्, putrānivaurasān) = ತನ್ನ ಔರಸ ಪುತ್ರರಂತೆ, ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಂತೆ (as if they were the sons of his own body)
- ಬಭೂವುಃ (बभूवुः, babhūvuḥ) = ಆದರು (became)
- ಶತ್ರವೋ (शत्रवो, śatravo) = ಶತ್ರುಗಳು (enemies)
- ಭೂಪಾಃ (भूपाः, bhūpāḥ) = ರಾಜರು (kings)
- ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿನಸ್ (कोलाविध्वंसिनस्, kolāvidhvaṃsinas) = ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿಗಳು ಎಂಬ (ಅಥವಾ ಕೋಲಾ ನಗರವನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿದ) (the Kolavidhvamsins (or, the destroyers of Kola))
- ತದಾ (तदा, tadā) = ಆಗ (then)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿಗಳು ಎಂಬ ರಾಜರು ಅವನಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳಾದರು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even while he was rightly protecting his subjects as if they were the sons of his own body, kings called the Kolavidhvamsins became his enemies.
ಶ್ಲೋಕ 1.5ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 1.5
ತಸ್ಯ ಪಾಲಯತಃ ಎಂಬ ಷಷ್ಠೀ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಪದಗಳು ಅವನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಅನಾದರ ಷಷ್ಠೀ (ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯ ಪ್ರಯೋಗ) ಎಂದೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಗ ಅವನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಶತ್ರುಗಳು ಎದ್ದರು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಹೊರಡುತ್ತದೆ.
Tasya palayatah, in the genitive, means even as he was protecting. It can also be taken as the genitive of disregard (anadara), which carries the sense in spite of. Read so, the enemies rose in disregard of his good rule.
ಔರಸ ಪುತ್ರ ಎಂದರೆ ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯ ಮಗ. ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಔರಸನೇ ಮೊದಲಿಗ. ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಅಂತಹ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಕಾಣುವುದು ಆದರ್ಶ ರಾಜನ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
An aurasa son is a son of one’s own body, born of one’s lawful wife. The Dharmashastra names several kinds of sons, and the aurasa ranks first. Tradition holds that seeing one’s subjects as such sons is the mark of an ideal king.
ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿನಃ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು: ಇದು ಆ ಶತ್ರು ರಾಜರ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಅಥವಾ ಕುಲದ ಹೆಸರು, ಕೋಲಾವಿಧ್ವಂಸಿಗಳು ಎಂಬ ರಾಜರು ಎಂದು ಹಲವರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು: ಕೋಲಾ ಅಥವಾ ಕೋಲಾಪುರಿ ಎಂಬ ನಗರವನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿದವರು (ನಾಶ ಮಾಡಿದವರು) ಎಂದು ಪದವನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದು. ಆ ನಗರ ಸುರಥನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಕೆಲವರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಇಂದಿನ ಯಾವುದೇ ಊರಿನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸುವುದು ಖಚಿತವಲ್ಲ.
The word kolavidhvamsinah has two readings. In the first, it is the name of a group or clan of hostile kings, the kings called the Kolavidhvamsins, and many read it so. In the second, the word is analysed as those who destroyed Kola, or Kolapuri, a city. Some take that city to have been in Suratha’s kingdom. Identifying it with any present-day town is uncertain.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮೊದಲನೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಪದವನ್ನು ಹೆಸರಾಗಿಯೇ ಉಳಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ಗತಿ ಒಂದೇ: ಒಳ್ಳೆಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯೂ ಶತ್ರುಗಳು ಏಳದಂತೆ ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
In the full meaning we have given the first reading and kept the word as a name. Under either reading the story moves the same way: even good rule did not keep enemies from rising.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕಾರಿಡಾರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಯುವವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ನಾವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ಮಾಡಿದ್ದೆವಲ್ಲ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
Many of those waiting in a hospital corridor are quietly asking themselves: but we did everything right.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡವನಿಗೂ ಕಷ್ಟ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಷ್ಟಕ್ಕೂ ತಪ್ಪಿಗೂ ಯಾವಾಗಲೂ ನಂಟು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ತನ್ನನ್ನೇ ದೂರಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.
This verse does not try to answer that. It simply admits that trouble comes even to one who has acted rightly. Knowing that hardship and fault are not always linked can lighten the weight of blaming ourselves.