ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಐದು ರತ್ನಗಳು. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕವೂ ನಮೋಽಸ್ತು ರಾಮಾಯ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ನಮನ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
Five verses, five jewels. Each one ends with namostu ramaya salakshmanaya, salutations to Rama together with Lakshmana, so that throughout the hymn the two brothers are honoured side by side.
ಶ್ಲೋಕಗಳು ರಾಮನ ರೂಪವನ್ನೂ ಗುಣವನ್ನೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ: ಕಮಲದ ಎಸಳಿನಂತಹ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಮಿಂಚು ಹೊತ್ತ ಮೋಡದಂತಹ ಮೈ, ಸಮುದ್ರದ ಸೊಕ್ಕು ಮುರಿದ ಬಾಣ, ಸುಗ್ರೀವನ ಸ್ನೇಹ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ತಂದೆಯೂ ತಾಯಿಯೂ ಆದ ಕರುಣೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಫಲಶ್ರುತಿಯ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ, ಮೂರು ಹೊತ್ತಿನ ಸಂಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಓದುವವರ ಬಗ್ಗೆ.
The verses draw Rama’s form and character in a few strokes: eyes long as lotus petals, a body like a cloud lit by lightning, the arrow that humbled the pride of the ocean, the friendship with Sugriva, and the compassion that makes him father and mother to his devotees. A closing phalashruti verse speaks of those who recite the hymn at the three junctures of the day.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಕಂಜಾತಪತ್ರಾಯತಲೋಚನಾಯ
ಕರ್ಣಾವತಂಸೋಜ್ಜ್ವಲಕುಂಡಲಾಯ ।
ಕಾರುಣ್ಯಪಾತ್ರಾಯ ಸುವಂಶಜಾಯ
ನಮೋಽಸ್ತು ರಾಮಾಯ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯ ॥ 1 ॥
ವಿದ್ಯುನ್ನಿಭಾಂಭೋದಸುವಿಗ್ರಹಾಯ
ವಿದ್ಯಾಧರೈಃ ಸಂಸ್ತುತಸದ್ಗುಣಾಯ ।
ವೀರಾವತಾರಾಯ ವಿರೋಧಿಹಂತ್ರೇ
ನಮೋಽಸ್ತು ರಾಮಾಯ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯ ॥ 2 ॥
ಸಂಸಕ್ತದಿವ್ಯಾಯುಧಕಾರ್ಮುಕಾಯ
ಸಮುದ್ರಗರ್ವಾಪಹರಾಯುಧಾಯ ।
ಸುಗ್ರೀವಮಿತ್ರಾಯ ಸುರಾರಿಹಂತ್ರೇ
ನಮೋಽಸ್ತು ರಾಮಾಯ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯ ॥ 3 ॥
ಪೀತಾಂಬರಾಲಂಕೃತಮಧ್ಯಕಾಯ
ಪಿತಾಮಹೇಂದ್ರಾಮರವಂದಿತಾಯ ।
ಪಿತ್ರೇ ಸ್ವಭಕ್ತಸ್ಯ ಜನಸ್ಯ ಮಾತ್ರೇ
ನಮೋಽಸ್ತು ರಾಮಾಯ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯ ॥ 4 ॥
ನಮೋ ನಮಸ್ತೇಽಖಿಲಪೂಜಿತಾಯ
ನಮೋ ನಮಶ್ಚಂದ್ರನಿಭಾನನಾಯ ।
ನಮೋ ನಮಸ್ತೇ ರಘುವಂಶಜಾಯ
ನಮೋಽಸ್ತು ರಾಮಾಯ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯ ॥ 5 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
ಇಮಾನಿ ಪಂಚರತ್ನಾನಿ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಂ ಯಃ ಪಠೇನ್ನರಃ ।
ಸರ್ವಪಾಪವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ 6 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
कंजातपत्रायतलोचनाय
कर्णावतंसोज्ज्वलकुंडलाय ।
कारुण्यपात्राय सुवंशजाय
नमोऽस्तु रामाय सलक्ष्मणाय ॥ 1 ॥
विद्युन्निभांभोदसुविग्रहाय
विद्याधरैः संस्तुतसद्गुणाय ।
वीरावताराय विरोधिहंत्रे
नमोऽस्तु रामाय सलक्ष्मणाय ॥ 2 ॥
संसक्तदिव्यायुधकार्मुकाय
समुद्रगर्वापहरायुधाय ।
सुग्रीवमित्राय सुरारिहंत्रे
नमोऽस्तु रामाय सलक्ष्मणाय ॥ 3 ॥
पीतांबरालंकृतमध्यकाय
पितामहेंद्रामरवंदिताय ।
पित्रे स्वभक्तस्य जनस्य मात्रे
नमोऽस्तु रामाय सलक्ष्मणाय ॥ 4 ॥
नमो नमस्तेऽखिलपूजिताय
नमो नमश्चंद्रनिभाननाय ।
नमो नमस्ते रघुवंशजाय
नमोऽस्तु रामाय सलक्ष्मणाय ॥ 5 ॥
ಫಲಶ್ರುತಿ
इमानि पंचरत्नानि त्रिसंध्यं यः पठेन्नरः ।
सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति परमां गतिम् ॥ 6 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
kaṃjātapatrāyatalocanāya
karṇāvataṃsojjvalakuṃḍalāya |
kāruṇyapātrāya suvaṃśajāya
namo’stu rāmāya salakṣmaṇāya || 1 ||
vidyunnibhāṃbhodasuvigrahāya
vidyādharaiḥ saṃstutasadguṇāya |
vīrāvatārāya virodhihaṃtre
namo’stu rāmāya salakṣmaṇāya || 2 ||
saṃsaktadivyāyudhakārmukāya
samudragarvāpaharāyudhāya |
sugrīvamitrāya surārihaṃtre
namo’stu rāmāya salakṣmaṇāya || 3 ||
pītāṃbarālaṃkṛtamadhyakāya
pitāmaheṃdrāmaravaṃditāya |
pitre svabhaktasya janasya mātre
namo’stu rāmāya salakṣmaṇāya || 4 ||
namo namaste’khilapūjitāya
namo namaścaṃdranibhānanāya |
namo namaste raghuvaṃśajāya
namo’stu rāmāya salakṣmaṇāya || 5 ||
ಫಲಶ್ರುತಿ
imāni paṃcaratnāni trisaṃdhyaṃ yaḥ paṭhennaraḥ |
sarvapāpavinirmuktaḥ sa yāti paramāṃ gatim || 6 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಕಮಲದ ಎಸಳಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳವನು, ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಆಭರಣವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಕುಂಡಲಗಳವನು. ಕರುಣೆಯ ನೆಲೆಯಾದವನು, ಒಳ್ಳೆಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು. ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
His eyes are long as the petals of a lotus, and bright earrings adorn his ears. He is the abode of compassion and born in a noble line. Salutations to that Rama, who is with Lakshmana. - 2 ಮಿಂಚು ಹೊತ್ತ ಮೋಡದಂತೆ ಶೋಭಿಸುವ ಸುಂದರ ಮೈಯುಳ್ಳವನು, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಕೊಂಡಾಡುವ ಸದ್ಗುಣಗಳವನು. ವೀರನಾಗಿಯೇ ಇಳಿದು ಬಂದವನು, ಎದುರು ನಿಂತವರನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯುವವನು. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸಹಿತನಾದ ಆ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
His beautiful body shines like a cloud lit by lightning, and the vidyadharas praise his good qualities. He came down as a hero and he strikes down those who stand against him. Salutations to that Rama, who is with Lakshmana. - 3 ದಿವ್ಯವಾದ ಆಯುಧಗಳನ್ನೂ ಬಿಲ್ಲನ್ನೂ ಸದಾ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವನು, ಸಮುದ್ರದ ಸೊಕ್ಕನ್ನು ಮುರಿದ ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು. ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಗೆಳೆಯನಾದವನು, ದೇವತೆಗಳ ಹಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದವನು. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸಹಿತನಾದ ಆ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
He keeps the divine weapons and his bow always at hand, and his was the arrow that broke the pride of the ocean. He became the friend of Sugriva and killed the enemies of the gods. Salutations to that Rama, who is with Lakshmana. - 4 ಪೀತಾಂಬರದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ನಡುವುಳ್ಳವನು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲ ವಂದಿಸುವವನು. ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ ಜನರಿಗೆ ತಂದೆಯೂ ತಾಯಿಯೂ ಆದವನು. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸಹಿತನಾದ ಆ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
His waist is adorned with a yellow silk garment, and Brahma, Indra and the immortals bow to him. To the people who are his own devotees he is both father and mother. Salutations to that Rama, who is with Lakshmana. - 5 ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಮಸ್ಕಾರ. ಚಂದ್ರನಂತಹ ಮುಖದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಮಸ್ಕಾರ. ರಘುವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಮಸ್ಕಾರ. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸಹಿತನಾದ ಆ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Salutations, salutations to you who are worshipped by all. Salutations, salutations to you whose face is like the moon. Salutations, salutations to you born in the line of Raghu. Salutations to that Rama, who is with Lakshmana. - 6 ಈ ಐದು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಮೂರು ಹೊತ್ತಿನ ಸಂಧ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯ ಓದುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
The man who recites these five jewels at the three junctures of the day is freed from all his sins and reaches the highest goal.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ನಮ್ಮ ಮೂಲದ ಕೊನೆಯ ಸೂಚನೆ ಈ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಶ್ರೀರಾಮ ಕರ್ಣಾಮೃತ ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದು ರಾಮನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಪದ್ಯಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಕಲನ. ಅದಲ್ಲದೆ ಹಲವು ಮುದ್ರಿತ ಸ್ತೋತ್ರಸಂಗ್ರಹಗಳು ಇದನ್ನು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ರಚನೆ ಎಂದು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡನೆಯ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಬಲವಾದ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಕರ್ತೃವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ತೆರೆದೇ ಬಿಡುತ್ತೇವೆ.
The colophon of our source takes these five verses from the Shrirama Karnamrita, a large anthology of devotional verses on Rama. Many printed collections of hymns, on the other hand, give the piece as a work of Shankaracharya. That second claim has no strong manuscript support, so we leave the question of authorship open.
ರಚನೆ ಸರಳ. ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಉಪಜಾತಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಕೊನೆಯ ಫಲಶ್ರುತಿ ಅನುಷ್ಟುಭ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪಂಚರತ್ನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ: ಕ, ವಿ, ಸಂ, ಪೀ ಮತ್ತು ನ. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಫಲಶ್ರುತಿಯ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಆರು ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ, ಅದನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
The structure is simple. The five verses are in upajati and the closing phalashruti is in anushtubh. As the title’s word pancharatna, five jewels, suggests, each of the five begins with a different letter: ka, vi, sam, pi and na. In the source the phalashruti continues the same numbering as verse 6, and we have kept that.
ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕದ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ನಮೋಽಸ್ತು ರಾಮಾಯ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯ ಎಂದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟು ಮುಂದೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ರಾಮನನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಸ್ತುತಿಸದೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನೂ ಜೊತೆಗೇ ಸೇರಿಸುವುದು ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಗುರುತು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ರಾಮನನ್ನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ತಂದೆಯೂ ತಾಯಿಯೂ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಮಭಕ್ತಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವ ಮಾತು.
The closing line of every verse is namostu ramaya salakshmanaya. We translate it in full in verse 1 and briefly thereafter. Praising Rama never alone but always with Lakshmana is the mark of this hymn. Verse 4 calls Rama father and mother to his devotees, a phrase that recurs throughout the literature of Rama devotion.
ನಾವು ಸ್ತೋತ್ರನಿಧಿಯ ಪಾಠವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಬೇರೆ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪದಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಸಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಬೇರೆ ಕ್ರಮಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಮೂರನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ಸಮುದ್ರಗರ್ವಾಪಹರಾಯುಧ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ಸೊಕ್ಕನ್ನು ಮುರಿದ ಆಯುಧ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದೇವೆ, ಅದು ರಾಮ ಸೇತುವೆಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಬಾಣ ಎತ್ತಿದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
We print the Stotranidhi text without change. Other collections show small differences of wording and divide the compounds in other ways. In verse 3 we take samudragarvapaharayudha as the weapon that took away the pride of the ocean, which commentators refer to the episode where Rama raised his bow against the sea for the sake of the causeway.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Sources: several. Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದೇ ಮೇಜನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಓದುವ ಇಬ್ಬರು ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರಲ್ಲಿ ಜಾಗ ಕಿರಿದು, ಆದರೆ ಜೊತೆ ದೊಡ್ಡದು. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವೂ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಿಸುವಾಗ ಪ್ರತಿ ಸಲ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನೂ ಜೊತೆಗೇ ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸದ ಹಿಂದೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತವರ ಪಾಲೂ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
Two brothers sharing one desk to study have little room but much company. This hymn, too, names Lakshmana every time it bows to Rama. It is a reminder that behind any large piece of work there is also the share of those who stood alongside.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ