ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಜಗಳ ನಡೆದ ಮೇಲೆ ಮುಂದೆ ಎಷ್ಟು ದಿನ ಮೌನ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆ ಮನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗಳಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಆಯುಷ್ಯ ಮುಖ್ಯ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಅಳತೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಮನಸ್ಸಿನವರ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಭಾವಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಬಾಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಆಮರಣಾನ್ತಾಃ ಪ್ರಣಯಾಃ ಕೋಪಾಸ್ತತ್ಕ್ಷಣಭಙ್ಗುರಾಃ ।
ಪರಿತ್ಯಾಗಾಶ್ಚ ನಿಃಸಙ್ಗಾ ಭವನ್ತಿ ಹಿ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ॥
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
आमरणान्ताः प्रणयाः कोपास्तत्क्षणभङ्गुराः ।
परित्यागाश्च निःसङ्गा भवन्ति हि महात्मनाम् ॥
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
āmaraṇāntāḥ praṇayāḥ kopāstatkṣaṇabhaṅgurāḥ |
parityāgāśca niḥsaṅgā bhavanti hi mahātmanām ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಆಮರಣಾನ್ತಾಃ (आमरणान्ताः, āmaraṇāntāḥ) = ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಇರುವವು (lasting to the very end of life)
- ಪ್ರಣಯಾಃ (प्रणयाः, praṇayāḥ) = ಪ್ರೀತಿಗಳು (their affections)
- ಕೋಪಾಃ (कोपाः, kopāḥ) = ಕೋಪಗಳು (their angers)
- ತತ್ಕ್ಷಣ (तत्क्षण, tatkṣaṇa) = ಅದೇ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ (in that same instant)
- ಭಙ್ಗುರಾಃ (भङ्गुराः, bhaṅgurāḥ) = ಮುರಿದುಬೀಳುವವು (breaking)
- ಪರಿತ್ಯಾಗಾಃ (परित्यागाः, parityāgāḥ) = ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು (their giving up of a thing)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ನಿಃಸಙ್ಗಾಃ (निःसङ्गाः, niḥsaṅgāḥ) = ಅಂಟಿಲ್ಲದವು (without any clinging)
- ಭವನ್ತಿ (भवन्ति, bhavanti) = ಆಗಿರುತ್ತವೆ (are)
- ಹಿ (हि, hi) = ಖಂಡಿತವಾಗಿ (indeed)
- ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ (महात्मनाम्, mahātmanām) = ದೊಡ್ಡ ಮನಸ್ಸಿನವರ (of the great souled)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದೊಡ್ಡ ಮನಸ್ಸಿನವರ ಪ್ರೀತಿ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೋಪ ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೇ ಮುರಿದುಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅವರು ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂಟು ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
In great souled men, love lasts to the end of life. Their anger breaks in the very instant it comes. And when they give a thing up, no clinging is left in it.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮೂರು ಬಹುವಚನದ ಪದಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಪ್ರಣಯ, ಕೋಪ, ಪರಿತ್ಯಾಗ. ಮೂರಕ್ಕೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಯುಷ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದೇ ಶ್ಲೋಕದ ರಚನೆ. ಆಮರಣಾನ್ತ ಎಂಬುದು ಉದ್ದವಾದ ಪದ, ತತ್ಕ್ಷಣಭಙ್ಗುರ ಎಂಬುದು ಶಬ್ದದಲ್ಲೇ ಮುರಿದುಬೀಳುವ ಪದ.
Three plural nouns stand in a row: love, anger, letting go. Giving each of the three a different span is the whole design of the verse. Amarananta is a long word, and tatkshanabhangura is a word that breaks in the saying of it.
ನಿಃಸಙ್ಗ ಎಂದರೆ ಅಂಟಿಲ್ಲದ, ಜೊತೆ ಬಿಡದೆ ಹಿಂದೆ ಬರದ. ಪರಿತ್ಯಾಗ ಎಂಬುದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಿಡುವುದೂ ಆಗಬಹುದು, ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಿಡುವುದೂ ಆಗಬಹುದು. ಬಿಟ್ಟ ಮೇಲೂ ಅದರ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುವುದನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಸಙ್ಗ ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.
Niḥsanga means without adhesion, nothing trailing behind. Parityaga may be the giving up of a possession or of a position. Hovering around a thing after giving it up is what the verse calls sanga.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 46. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 46. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಿಟ್ಟು ಬರುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದನ್ನು ರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗದೇ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಶ್ಲೋಕ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅದರ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.
It is hard to stop anger from coming. Not carrying it into the night is possible. The verse does not forbid anger. It asks that anger be given a shorter life.
ಹೊಣೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಅಂಟು. ನಿಃಸಙ್ಗ ಪರಿತ್ಯಾಗ ಎಂದರೆ ಕೊಟ್ಟ ಜಾಗವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಕೊಡುವುದು.
When someone who has handed over a charge keeps sending advice back to that unit, that is adhesion. Nihsanga parityaga means handing over the whole of what was handed over.