ಯಾರಿಗಾದರೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಮಾತನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಅದು ಬರದಿದ್ದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿ ಮತ್ತು ಕಟಕಿ ಎರಡೂ ಇವೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅತ್ಯದ್ಭುತಮಿಮಂ ಮನ್ಯೇ ಸ್ವಭಾವಮಮನಸ್ವಿನಃ
ಯದುಪಕ್ರಿಯಮಾಣೋಽಪಿ ಪ್ರೀಯತೇ ನ ವಿಲೀಯತೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अत्यद्भुतमिमं मन्ये स्वभावममनस्विनः
यदुपक्रियमाणोऽपि प्रीयते न विलीयते
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
atyadbhutamimaṃ manye svabhāvamamanasvinaḥ
yadupakriyamāṇo’pi prīyate na vilīyate
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅತ್ಯದ್ಭುತಮಿಮಂ (अत्यद्भुतमिमं, atyadbhutamimaṃ) = ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ಈ (ಅತ್ಯದ್ಭುತಂ + ಇಮಂ) (this most wonderful)
- ಮನ್ಯೇ (मन्ये, manye) = ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ (we think)
- ಸ್ವಭಾವಮಮನಸ್ವಿನಃ (स्वभावममनस्विनः, svabhāvamamanasvinaḥ) = ಸ್ವಭಾವವನ್ನು, ಉದಾತ್ತ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದವನ (ಸ್ವಭಾವಂ + ಅಮನಸ್ವಿನಃ) (the nature of the small-minded man)
- ಯದುಪಕ್ರಿಯಮಾಣೋಽಪಿ (यदुपक्रियमाणोऽपि, yadupakriyamāṇo’pi) = ಯಾವುದು, ಉಪಕಾರ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ (ಯತ್ + ಉಪಕ್ರಿಯಮಾಣಃ + ಅಪಿ) (that, even when being helped)
- ಪ್ರೀಯತೇ (प्रीयते, prīyate) = ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ (he is pleased)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ವಿಲೀಯತೇ (विलीयते, vilīyate) = ಕರಗುತ್ತಾನೆ (he melts)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಉದಾತ್ತ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದವನ ಈ ಸ್ವಭಾವ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅವನಿಗೆ ಉಪಕಾರವಾದರೂ ಅವನು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
We find this nature of the small-minded man most wonderful: though he is helped, he is pleased, but he does not melt.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಸ್ವಭಾವಮಮನಸ್ವಿನಃ ಎಂದು ಸಂಧಿಯಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸ್ವಭಾವಮ್ ಅಮನಸ್ವಿನಃ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿ ಓದಿದ್ದೇವೆ, ಅಂದರೆ ಉದಾತ್ತ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದವನ ಸ್ವಭಾವ. ಬಿಡಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನುಮಾನ ಉಳಿದಿದೆ.
The print joins the words as svabhavamamanasvinah. We have read it as svabhavam amanasvinah, the nature of one without a noble mind. A little doubt remains about how the words are split.
ವಿಲೀಯತೇ ಎಂದರೆ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಕೃತಜ್ಞತೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಾಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಕರಗುವುದನ್ನು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಿರಬಹುದು. ಯಾವ ಭಾವ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕವೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Viliyate means melts. The poet may mean melting in gratitude or in shame. The verse itself does not make clear which feeling.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 70. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 70. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಗುಣವಾದ ರೋಗಿ ಒಂದು ಧನ್ಯವಾದವನ್ನೂ ಹೇಳದೆ ಹೋಗುವುದುಂಟು. ಅದರಿಂದ ಕುಗ್ಗದೆ ಮುಂದಿನ ರೋಗಿಯನ್ನು ಅದೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೋಡುವುದು ವೈದ್ಯನ ಒಂದು ಸಾಧನೆ.
A patient who has recovered sometimes leaves without a word of thanks. To meet the next patient with the same mind, undiminished, is an achievement for a doctor.
ಅದೇ ಕನ್ನಡಿ ನಮ್ಮತ್ತಲೂ ತಿರುಗಬಹುದು. ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ನಾವು ಎಷ್ಟು ಕರಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದೊಂದು ಅವಕಾಶ.
The same mirror can turn towards us. It is a chance to ask how far we ourselves have melted at the help we received.

