ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವ್ಯೋರಿದಮಂತರಂ ಹಿ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ತ್ವಯೈಕೇನ ದಿಶಶ್ಚ ಸರ್ವಾಃ।
ದೃಷ್ಟ್ವಾದ್ಭುತಂ ರೂಪಮುಗ್ರಂ ತವೇದಂ ಲೋಕತ್ರಯಂ ಪ್ರವ್ಯಥಿತಂ ಮಹಾತ್ಮನ್ ॥ 20 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः।
दृष्ट्वाद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥ 20 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ|
dṛṣṭvādbhutaṃ rūpamugraṃ tavedaṃ lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman || 20 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವ್ಯೋಃ ಇದಮ್ ಅಂತರಂ ಹಿ (द्यावापृथिव्योः इदम् अन्तरं हि, dyāvāpṛthivyoḥ idam antaraṃ hi) = ಆಕಾಶ ಭೂಮಿಗಳ ನಡುವಿನ ಈ ಅವಕಾಶ (this space between heaven and earth)
- ಸರ್ವಾಃ ದಿಶಃ ಚ (सर्वाः दिशः च, sarvāḥ diśaḥ ca) = ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ (and all the directions)
- ತ್ವಯಾ ಏಕೇನ ವ್ಯಾಪ್ತಮ್ (त्वया एकेन व्याप्तम्, tvayā ekena vyāptam) = ನೀನೊಬ್ಬನೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವೆ (are pervaded by you alone)
- ಮಹಾತ್ಮನ್ (महात्मन्, mahātman) = ಮಹಾತ್ಮನೇ (O great one)
- ತವ ಇದಮ್ ಅದ್ಭುತಮ್ ಉಗ್ರಂ ರೂಪಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ (तव इदम् अद्भुतम् उग्रं रूपं दृष्ट्वा, tava idam adbhutam ugraṃ rūpaṃ dṛṣṭvā) = ನಿನ್ನ ಈ ಅದ್ಭುತವಾದ ಉಗ್ರ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು (seeing this wondrous and terrible form of yours)
- ಲೋಕತ್ರಯಂ ಪ್ರವ್ಯಥಿತಮ್ (लोकत्रयं प्रव्यथितम्, lokatrayaṃ pravyathitam) = ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ನಡುಗುತ್ತಿವೆ (the three worlds tremble)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆಕಾಶ ಭೂಮಿಗಳ ನಡುವಿನ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೀನೊಬ್ಬನೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವೆ. ಮಹಾತ್ಮ, ನಿನ್ನ ಈ ಅದ್ಭುತವಾದ ಉಗ್ರ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ನಡುಗುತ್ತಿವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
This space between heaven and earth and all the directions are pervaded by you alone. Seeing this wondrous and terrible form of yours, O great one, the three worlds tremble.
ಶ್ಲೋಕ 11.20ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 11.20
ಇಲ್ಲಿಂದ ವಿಶ್ವರೂಪದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ: ‘ಅದ್ಭುತ’ದ ಜೊತೆಗೆ ‘ಉಗ್ರ’. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಉಗ್ರ’ಕ್ಕೆ ಕ್ರೂರ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ‘ಮಹಾತ್ಮನ್’ ಸಂಬೋಧನೆಗೆ ಕ್ಷುದ್ರ ಸ್ವಭಾವವಿಲ್ಲದವನು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಎರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ‘ನಾವು ಗೆಲ್ಲುವೆವೋ ಅವರು ಗೆಲ್ಲುವರೋ’ ಎಂಬ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ದ್ಯು’ ಮತ್ತು ‘ಪೃಥಿವಿ’ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ನಡುಗುವ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಎಂದರೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದು ಸೇರಿದ್ದವರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.
From here the colour of the cosmic form changes: ‘terrible’ comes along with ‘wondrous’. Shankara gives ‘ugra’ the sense of fierce, and takes the address ‘mahatman’ to mean one whose nature is not petty. According to him the verses that follow show the answer to the doubt of the second chapter, whether we shall win or they will. For Ramanuja ‘heaven’ and ‘earth’ point to all the worlds above and below. The three worlds that tremble, he says, are those who had gathered to watch the battle.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ. ಈ ರೂಪ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದೇ ಆಗಬೇಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು: ನಾರದರಿಗೆ ಅದರಿಂದ ಭಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ರೂಪ ಕಂಡು ಕೆಲವರು ಆನಂದಪಡುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಹೆದರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಾರುಣ ಶಾಖೆಯ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಯ ನೋಡುವವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮಾತಿನ ಸಾರ. ‘ನೀನೊಬ್ಬನೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವೆ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಒಂದೇ ರೂಪದಿಂದ ಅವನು ಆಕಾಶ ಭೂಮಿಗಳ ನಡುವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Madhva’s explanation here is distinctive. This form need not frighten everyone, he says: Narada felt no fear at it. He quotes the Varuna shakha: some rejoice on seeing that form and some are afraid. The gist of his words is that fear depends on the state of the seer’s mind. For ‘pervaded by you alone’ he points to a shruti that he fills the space between heaven and earth with a single form.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದೇ ದೃಶ್ಯ ಕೆಲವರಿಗೆ ಆನಂದ, ಕೆಲವರಿಗೆ ಭಯ ಎಂಬ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಮಾತು ಇಂದಿನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಹತ್ತಿರ. ಘಟನೆಗಿಂತ ಅದನ್ನು ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ ನಮ್ಮ ಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
Madhva’s word that the same sight brings joy to some and fear to others is close to today’s psychology too. More than the event itself, the way we interpret it shapes what we feel.
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಒಂದೇ ಕೋಣೆ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಭಯದ ಜಾಗ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಗುಣವಾಗುವ ಜಾಗ. ನೋಟ ಬದಲಾದರೆ ಅನುಭವವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
The same hospital room is a place of fear for one person and a place of healing for another. When the way of seeing changes, the experience changes too.