ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಮಾ ತೇ ವ್ಯಥಾ ಮಾ ಚ ವಿಮೂಢಭಾವೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರೂಪಂ ಘೋರಮೀದೃಙ್ಮಮೇದಮ್।
ವ್ಯಪೇತಭೀಃ ಪ್ರೀತಮನಾಃ ಪುನಸ್ತ್ವಂ ತದೇವ ಮೇ ರೂಪಮಿದಂ ಪ್ರಪಶ್ಯ ॥ 49 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
मा ते व्यथा मा च विमूढभावो दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम्।
व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य ॥ 49 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
mā te vyathā mā ca vimūḍhabhāvo dṛṣṭvā rūpaṃ ghoramīdṛṅmamedam|
vyapetabhīḥ prītamanāḥ punastvaṃ tadeva me rūpamidaṃ prapaśya || 49 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಈದೃಕ್ ಮಮ ಇದಂ ಘೋರಂ ರೂಪಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ (ईदृक् मम इदं घोरं रूपं दृष्ट्वा, īdṛk mama idaṃ ghoraṃ rūpaṃ dṛṣṭvā) = ನನ್ನ ಈ ಘೋರ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು (having seen this terrible form of mine)
- ತೇ ವ್ಯಥಾ ಮಾ ವಿಮೂಢಭಾವಃ ಚ ಮಾ (ते व्यथा मा विमूढभावः च मा, te vyathā mā vimūḍhabhāvaḥ ca mā) = ನಿನಗೆ ಕಳವಳವಾಗಲಿ ಗೊಂದಲವಾಗಲಿ ಬೇಡ (let there be no distress for you, and no bewilderment)
- ವ್ಯಪೇತಭೀಃ ಪ್ರೀತಮನಾಃ ತ್ವಮ್ (व्यपेतभीः प्रीतमनाः त्वम्, vyapetabhīḥ prītamanāḥ tvam) = ಭಯ ಬಿಟ್ಟು, ಸಂತೋಷದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀನು (free of fear, with a glad mind)
- ಪುನಃ ತತ್ ಏವ ಮೇ ಇದಂ ರೂಪಂ ಪ್ರಪಶ್ಯ (पुनः तत् एव मे इदं रूपं प्रपश्य, punaḥ tat eva me idaṃ rūpaṃ prapaśya) = ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಆ ಹಿಂದಿನ ರೂಪವನ್ನೇ ಇಗೋ ನೋಡು (behold again that same form of mine)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನನ್ನ ಈ ಘೋರ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ನಿನಗೆ ಕಳವಳವಾಗಲಿ ಗೊಂದಲವಾಗಲಿ ಬೇಡ. ಭಯ ಬಿಟ್ಟು, ಸಂತೋಷದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಆ ಹಿಂದಿನ ರೂಪವನ್ನೇ ಇಗೋ ನೋಡು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Having seen this terrible form of mine, let there be no distress for you and no bewilderment. Free of fear and with a glad mind, behold again that same form of mine.
ಶ್ಲೋಕ 11.49ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 11.49
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಲಿರುವ ರೂಪವನ್ನು ‘ಶಂಖ ಚಕ್ರ ಗದೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳ ರೂಪ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ರೂಪ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ‘ವಿಮೂಢಭಾವ’ಕ್ಕೆ ಅವರು ಚಿತ್ತದ ಗೊಂದಲ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
Shankara describes the form Arjuna will see again as ‘the four-armed form bearing conch, discus and mace, the form dear to you’. He gives ‘vimudhabhava’ the sense of confusion of mind.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅದು ‘ತ್ವಯಾ ಅಭ್ಯಸ್ತಪೂರ್ವಂ ಸೌಮ್ಯರೂಪಂ’, ನೀನು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಸೌಮ್ಯ ರೂಪ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಕೃಷ್ಣನ ಮಾತಿನ ಹಿಂದಿನ ಭಾವವನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಇಷ್ಟು ಹೇಳಿದರೂ ಈ ರೂಪ ಕಂಡು ನಿನಗೆ ಕಳವಳವಾಗುವುದಾದರೆ ಆ ರೂಪವನ್ನೇ ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
For Ramanuja it is ‘tvaya abhyastapurvam saumyarupam’, the gentle form you have long been used to. Sridhara Swami states the feeling behind Krishna’s words like this: if even after all this you are distressed at seeing this form, I will show you that other form. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕಠಿಣ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಭಯಪಡಬೇಡ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪರಿಚಿತ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ.
After telling a hard truth, Krishna does not leave Arjuna there. He says ‘do not fear’ and returns to the familiar form.
ಗಂಭೀರ ಕಾಯಿಲೆಯ ಸುದ್ದಿ ಹೇಳುವ ವೈದ್ಯರಿಗೂ ಇದು ಪಾಠ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ, ಅದರ ನಂತರ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುವುದು ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ.
This is a lesson for doctors who give news of a serious illness too. Telling the truth is one step, and giving courage after it is another step just as important.