ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ನ ತು ಮಾಂ ಶಕ್ಯಸೇ ದ್ರಷ್ಟುಮನೇನೈವ ಸ್ವಚಕ್ಷುಷಾ।
ದಿವ್ಯಂ ದದಾಮಿ ತೇ ಚಕ್ಷುಃ ಪಶ್ಯ ಮೇ ಯೋಗಮೈಶ್ವರಮ್ ॥ 8 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा।
दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम् ॥ 8 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
na tu māṃ śakyase draṣṭumanenaiva svacakṣuṣā|
divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogamaiśvaram || 8 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅನೇನ ಏವ ಸ್ವಚಕ್ಷುಷಾ (अनेन एव स्वचक्षुषा, anena eva svacakṣuṣā) = ನಿನ್ನ ಈ ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ (with these eyes of your own)
- ಮಾಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ನ ತು ಶಕ್ಯಸೇ (मां द्रष्टुं न तु शक्यसे, māṃ draṣṭuṃ na tu śakyase) = ನನ್ನನ್ನು ಕಾಣಲು ನಿನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ (you cannot see me)
- ತೇ ದಿವ್ಯಂ ಚಕ್ಷುಃ ದದಾಮಿ (ते दिव्यं चक्षुः ददामि, te divyaṃ cakṣuḥ dadāmi) = ನಿನಗೆ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ (I give you a divine eye)
- ಮೇ ಐಶ್ವರಂ ಯೋಗಂ ಪಶ್ಯ (मे ऐश्वरं योगं पश्य, me aiśvaraṃ yogaṃ paśya) = ನನ್ನ ಈಶ್ವರ ಯೋಗವನ್ನು ನೋಡು (behold my sovereign yoga)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಈ ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಣಲು ನಿನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಈಶ್ವರ ಯೋಗವನ್ನು ನೋಡು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
But you cannot see me with these eyes of your own. I give you a divine eye. Behold my sovereign yoga.
ಶ್ಲೋಕ 11.8ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 11.8
ನೋಡು, ನೋಡು ಎಂದು ಮೂರು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣ ಒಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಈ ಕಣ್ಣು ಸಾಲದು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಸ್ವಚಕ್ಷು’ ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಕೃತವಾದ ಕಣ್ಣು, ‘ಯೋಗಮೈಶ್ವರಂ’ ಎಂದರೆ ಈಶ್ವರನ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯ ಅತಿಶಯ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಕಾರಣವನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಈ ಕಣ್ಣು ಮಿತವಾದ, ಗಡಿಯುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ, ಅಳತೆಗೆ ಸಿಗದವನನ್ನು ಅಲ್ಲ. ‘ಯೋಗ’ ಎಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅವನ ಅನಂತ ಜ್ಞಾನ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳ ಯೋಗ ಮತ್ತು ಅನಂತ ವಿಭೂತಿಗಳ ಯೋಗ.
After three verses of ‘behold, behold’, Krishna states a truth: this eye is not enough. For Shankara ‘one’s own eye’ is the natural eye, and ‘sovereign yoga’ is the surpassing yogic power of the Lord. Ramanuja gives the reason: this eye grasps only limited objects with boundaries, not the one beyond all measure. For him ‘yoga’ means the union with infinite qualities such as knowledge and with infinite glories.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ದಿವ್ಯ ಚಕ್ಷುವನ್ನು ‘ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ’, ಜ್ಞಾನದ ರೂಪದ ಕಣ್ಣು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ‘ಯೋಗ’ಕ್ಕೆ ಅವರು ಕೊಡುವ ಅರ್ಥ ಗಮನಾರ್ಹ: ಅಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದನ್ನು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಸಂಜಯನಿಗೂ ವ್ಯಾಸರು ಇಂಥದೇ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆ, ಅದರಿಂದಲೇ ಅವನು ಈ ಸಂವಾದವನ್ನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Sridhara Swami calls the divine eye ‘jnanatmaka’, an eye whose nature is knowledge. The sense he gives to ‘yoga’ is notable: the power to make the impossible possible. In the Mahabharata story Vyasa had given a similar divine sight to Sanjaya, and it is by that sight that he is telling this dialogue to Dhritarashtra. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮಿತಿಗಳಿವೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವಿಲ್ಲದೆ ರೋಗಾಣು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಅನುಭವವಿಲ್ಲದೆ ಎಕ್ಸರೇ ಚಿತ್ರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೆರಳು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಬೇಕು.
Our eyes have limits. Without a microscope germs are not seen, and without experience the faint shadow on an X-ray is not seen. Seeing needs preparation.
ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ ಹೊರಗಿನ ಸಾಧನವಲ್ಲ, ಅದು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಕಣ್ಣು ಎಂಬುದು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಾತು. ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಓದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಧ್ಯಾನ ಆ ಕಣ್ಣನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.
The divine eye is not an outer instrument, it is the eye of understanding, as Sridhara Swami says. A little reading and a little meditation every day slowly open that eye.