ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯತಂತೋ ಯೋಗಿನಶ್ಚೈನಂ ಪಶ್ಯಂತ್ಯಾತ್ಮನ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್।
ಯತಂತೋಽಪ್ಯಕೃತಾತ್ಮಾನೋ ನೈನಂ ಪಶ್ಯಂತ್ಯಚೇತಸಃ ॥ 11 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम्।
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥ 11 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam|
yatanto’pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ || 11 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯತಂತಃ ಯೋಗಿನಃ ಚ (यतन्तः योगिनः च, yatantaḥ yoginaḥ ca) = ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಯೋಗಿಗಳು (yogis who strive)
- ಆತ್ಮನಿ ಅವಸ್ಥಿತಮ್ ಏನಂ ಪಶ್ಯಂತಿ (आत्मनि अवस्थितम् एनं पश्यन्ति, ātmani avasthitam enaṃ paśyanti) = ತಮ್ಮೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಇವನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ (see him dwelling within themselves)
- ಅಕೃತಾತ್ಮಾನಃ ಅಚೇತಸಃ (अकृतात्मानः अचेतसः, akṛtātmānaḥ acetasaḥ) = ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ, ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದವರು (those of unprepared mind, lacking discernment)
- ಯತಂತಃ ಅಪಿ ಏನಂ ನ ಪಶ್ಯಂತಿ (यतन्तः अपि एनं न पश्यन्ति, yatantaḥ api enaṃ na paśyanti) = ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಇವನನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ (do not see him even though they strive)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಇವನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ, ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಇವನನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Yogis who strive see him dwelling within themselves. Those of unprepared mind, lacking discernment, do not see him even though they strive.
ಶ್ಲೋಕ 15.11ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 15.11
ಪ್ರಯತ್ನ ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಇದೆ, ಫಲ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಎಲ್ಲಿ? ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ‘ಅಕೃತಾತ್ಮ’ರು ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಜಯದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳದವರು, ದುರಾಚಾರದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದವರು, ದರ್ಪ ಶಮನವಾಗದವರು. ಶಾಸ್ತ್ರ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಅವರು ಕಾಣರು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಇವನನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ, ವಿವೇಕಿಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
Effort is in both, the fruit comes to only one. Where is the difference? According to Shankara the ‘akritatman’ are those who have not refined their minds through austerity and mastery of the senses, who have not turned away from misconduct, whose arrogance has not been quieted. Though they strive with scripture and the like, they do not see. Sridhara Swami says: he is hard to know, and even among the discerning only some see him.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಶರಣಾಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ: ಭಗವಂತನ ಶರಣಾಗತಿಯೊಡನೆ ಕರ್ಮಯೋಗಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರ ಮನಸ್ಸು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಅವರು ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ಶರಣಾಗತಿಯಿಲ್ಲದವರ ಮನಸ್ಸು ಸಂಸ್ಕಾರಗೊಳ್ಳದೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ಅಕೃತಾತ್ಮ’ರನ್ನು ಅಶುದ್ಧ ಬುದ್ಧಿಯವರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ‘ಯತಂತಃ’ ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರು.
Ramanuja finds the difference in surrender: those who strive in karma yoga and the like together with surrender to the Lord have their minds made pure and see the self, while the minds of those without surrender remain unrefined. Madhva calls the ‘akritatman’ those of impure understanding, and ‘yatantah’ those who strive after gaining knowledge.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾತ್ರ ಸಾಲದು, ನೆಲ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು. ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಮೊದಲು ಹೊಲವನ್ನು ಉಳುವಂತೆ, ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಮಾತಿನ ತಿರುಳು.
Effort alone is not enough, the ground must be ready. As a field is ploughed before the seed is sown, conduct must be set right before meditation: that is the core of Shankara’s word.
ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಫಲ ಕಾಣದಾಗ ನಿರಾಶೆ ಸಹಜ. ಅಂಥ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಬದಲಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು, ಅನುಭವಿಗಳ ಸಲಹೆ ಕೇಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
When effort shows no fruit, disappointment is natural. At such times it is better to look at the preparation and seek the advice of the experienced than to change paths.