ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯತ್ತು ಕಾಮೇಪ್ಸುನಾ ಕರ್ಮ ಸಾಹಂಕಾರೇಣ ವಾ ಪುನಃ।
ಕ್ರಿಯತೇ ಬಹುಲಾಯಾಸಂ ತದ್ರಾಜಸಮುದಾಹೃತಮ್ ॥ 24 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः।
क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥ 24 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yattu kāmepsunā karma sāhaṅkāreṇa vā punaḥ|
kriyate bahulāyāsaṃ tadrājasamudāhṛtam || 24 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯತ್ ತು ಕಾಮೇಪ್ಸುನಾ (यत् तु कामेप्सुना, yat tu kāmepsunā) = ಆದರೆ ಯಾವುದು ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಂದ (but that which, by one seeking desires)
- ಸಾಹಂಕಾರೇಣ ವಾ ಪುನಃ (साहङ्कारेण वा पुनः, sāhaṅkāreṇa vā punaḥ) = ಅಥವಾ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ (or again with ego)
- ಬಹುಲಾಯಾಸಂ ಕರ್ಮ ಕ್ರಿಯತೇ (बहुलायासं कर्म क्रियते, bahulāyāsaṃ karma kriyate) = ಅತಿ ಶ್ರಮದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುವ ಕರ್ಮ (action performed with great strain)
- ತತ್ ರಾಜಸಮ್ ಉದಾಹೃತಮ್ (तत् राजसम् उदाहृतम्, tat rājasam udāhṛtam) = ಅದನ್ನು ರಾಜಸ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ (is declared rajasic)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆದರೆ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅಥವಾ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು ಅತಿ ಶ್ರಮದಿಂದ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ರಾಜಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
But action performed with great strain by one who seeks the fulfilment of desires, or again with ego, is declared rajasic.
ಶ್ಲೋಕ 18.24ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.24
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ವಾ’ ಪದವನ್ನು ‘ಚ’, ಮತ್ತು, ಎಂದು ಓದುತ್ತಾರೆ, ರಾಜಸ ಕರ್ಮದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅದರ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ: ‘ಇಷ್ಟು ಕಷ್ಟದ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಾನೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂಬ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಮಾಡುವುದು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆ: ‘ನನಗೆ ಸಮನಾದ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಇನ್ನಾರಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂಬ ಬೇರೂರಿದ ಅಹಂಕಾರ.
Ramanuja reads the word ‘va’ as ‘cha’, and, and catches the mind of rajasic action in its own words: doing it with the pride of ‘I myself am doing this so laborious task’. Sridhara Swami’s example is the deep-rooted ego of ‘what other Vedic scholar is my equal’.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಸಾಹಂಕಾರ’ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಇದು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯ ಅಹಂಕಾರವಲ್ಲ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಶ್ರೋತ್ರಿಯನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಹೇಳಿದ ಅಹಂಕಾರ. ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗೆ ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯೂ ಅತಿ ಶ್ರಮದ ಕರ್ತೃತ್ವವೂ ಇಲ್ಲ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Shankara gives a fine clarification of ‘sahankara’: this is not ego from the view of knowledge of the truth, but ego measured against a Vedic scholar in the world who is without ego. For the knower of the self, free of ego in the highest sense, there is neither desire for fruit nor strenuous agency. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಬಹುಲಾಯಾಸ’, ಅತಿ ಶ್ರಮ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಫಲದ ಆತುರ ಅಥವಾ ಹೆಸರಿನ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ನಿದ್ರೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ದುಡಿಯುವುದು ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಳಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಗೆ ದಾರಿ.
‘Bahulayasa’, excessive strain, mostly comes from haste for results or hunger for a name. Working at the cost of sleep and with the family pushed aside leads, in the long run, to burnout and illness.
ಕೆಲಸದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಶ್ರಮದ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ರಾಂತಿಯೂ ಕೆಲಸದ ಭಾಗ.
The quality of work comes not from the amount of strain but from clarity of mind. Rest is also part of work.