ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯಥಾ ದೀಪೋ ನಿವಾತಸ್ಥೋ ನೇಂಗತೇ ಸೋಪಮಾ ಸ್ಮೃತಾ।
ಯೋಗಿನೋ ಯತಚಿತ್ತಸ್ಯ ಯುಂಜತೋ ಯೋಗಮಾತ್ಮನಃ ॥ 19 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता।
योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ॥ 19 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā|
yogino yatacittasya yuñjato yogamātmanaḥ || 19 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯಥಾ ದೀಪಃ ನಿವಾತಸ್ಥಃ (यथा दीपः निवातस्थः, yathā dīpaḥ nivātasthaḥ) = ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ದೀಪ ಹೇಗೋ (as a lamp in a windless place)
- ನ ಇಂಗತೇ (न इङ्गते, na iṅgate) = ಅಲುಗುವುದಿಲ್ಲ (does not flicker)
- ಸಾ ಉಪಮಾ ಸ್ಮೃತಾ (सा उपमा स्मृता, sā upamā smṛtā) = ಆ ಉಪಮೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ (that is the image given)
- ಯತಚಿತ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ (यतचित्तस्य योगिनः, yatacittasya yoginaḥ) = ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ಯೋಗಿಯ (of the yogi whose mind is controlled)
- ಆತ್ಮನಃ ಯೋಗಮ್ ಯುಂಜತಃ (आत्मनः योगम् युञ्जतः, ātmanaḥ yogam yuñjataḥ) = ಆತ್ಮದ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ (practising yoga on the self)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ದೀಪ ಅಲುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮದ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ಯೋಗಿಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅದೇ ಉಪಮೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
As a lamp in a windless place does not flicker: that is the image given for the controlled mind of the yogi practising yoga on the self.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಆ ಯೋಗಿಯ ಸಮಾಹಿತ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಈಗ ಉಪಮೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಶಂಕರರು. ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ದೀಪ ಅಲುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶಂಕರರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು, ಮನಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಓಡಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಯೋಗಜ್ಞರು ಚಿಂತಿಸಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಉಪಮೆ. ಯಾರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೋ ಆ ಯೋಗಿ ಅಂತಃಕರಣವನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟವನು, ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನು; ಆ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಶಂಕರರು ‘ಆತ್ಮದ ಸಮಾಧಿಯ ಅಭ್ಯಾಸ’ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.
The image for the composed mind of that yogi, Shankara says, is now given. A lamp in a windless place does not move. It is, he says, an image conceived by those who know yoga, who watch how the mind moves. The yogi whose mind it describes has his inner organ held in, and practises yoga, which Shankara glosses as practising absorption in the self.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 6.19ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 6.19
ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಉಪಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. ‘ಸ್ಮೃತಾ’, ‘ನೆನಪಿಟ್ಟ’, ಎಂಬ ಪದವು, ಇದು ಹೊಸ ಉಪಮೆಯಲ್ಲ, ಯೋಗಿಗಳು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಂದ ಉಪಮೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಅದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಯೋಗಜ್ಞರು ಚಿಂತಿಸಿದ ಉಪಮೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
This is one of the loveliest images in the Bhagavad Gita. The word ‘smrta’, ‘remembered’, suggests it is not a new image but one handed down among yogis. Shankara calls it an image conceived by those versed in yoga who have watched the movements of the mind.
ದೀಪದ ಉಪಮೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅದು ಅಲುಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಬೆಳಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು ನಿಶ್ಚಲವಾದರೆ ಅದು ಆರಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಉಪಮೆ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದ್ದು: ಬೇರೆಲ್ಲ ಮನೋವೃತ್ತಿಗಳು ನಿಂತಾಗ ಆತ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
Ramanuja and Sridhara Swami note two qualities in the image of the lamp: it does not waver, and it keeps shining. When the mind becomes still it does not go out; it shines more clearly. For Ramanuja the image is of the self itself: when all other movements of mind cease, the self stands still, bright with the light of knowledge.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ಆತ್ಮನೋ ಯೋಗಂ’ ಎಂಬುದನ್ನು ‘ಭಗವಂತನನ್ನು ವಿಷಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಯೋಗ’ ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅದು ‘ಆತ್ಮದ ಸಮಾಧಿ’.
Madhva opens ‘yoga of the self’ as ‘yoga that has the Lord as its object’. For Shankara it is ‘absorption in the self’.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದೀಪವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆದರೆ ಸಾಕು, ಜ್ವಾಲೆ ತಾನಾಗಿ ನೇರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಅಲುಗಿಸುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು, ಅಂದರೆ ಸದ್ದು, ಚಿಂತೆ, ಆತುರವನ್ನು, ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭ.
A flame cannot be held still by force. It is enough to block the wind, and the flame straightens of itself. It is easier to reduce the wind that shakes the mind, the noise, worry and hurry, than to try to hold the mind still directly.
ದೇವರ ಮನೆಯ ನಂದಾದೀಪವನ್ನು ಕಿಟಕಿ ಮುಚ್ಚಿ ಕಾಪಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಮನಸ್ಸಿಗೂ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಕಿಟಕಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಬೇಕು.
In many homes the lamp in the shrine is protected by closing the window. The mind too needs a little time in the day with the window closed.