ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕವಡೆಗಳು. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸೀಮೆಸುಣ್ಣದಿಂದ ಗೀಚಿದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮನೆಗಳ ಚೌಕ. ಅದರ ಸುತ್ತ ಚಕ್ಕಳಮಕ್ಕಳ ಹಾಕಿ ಕುಳಿತ ನಾಲ್ವರು ಆಟಗಾರರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮುಂದೆಯೂ ತಲಾ ನಾಲ್ಕು ಕಾಯಿಗಳು: ಹುಣಸೆಬೀಜ, ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಅಥವಾ ಒಡೆದ ಬಳೆಯ ಚೂರುಗಳು. ಚೌಕಾಬಾರ ಆಟಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟೇ ಸಾಕು. ಇದು ಭಾರತದ ಅಂಗಳದ ಹಳೆಯ ಆಟ. ಇವತ್ತಿಗೂ ಎಷ್ಟೋ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ
ಹೆಸರು ·
ಇತಿಹಾಸ ·
ಏನೇನು ಬೇಕು ·
ಆಡುವುದು ಹೇಗೆ ·
ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಗಳು ·
ಆಟದ ಪದಗಳು ·
ಮೊದಲ ಆಟ ·
ಇದು ಏನನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ ·
ಆಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಡಿ ·
ಆಕರಗಳು
ಹೆಸರು, ಹಾಗೂ ಇದರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳು
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇದು ಚೌಕಾಬಾರ. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು Chowkabara, Chowka Bara ಅಥವಾ Chauka Bhara ಎಂದೂ ಬರೆಯುವುದುಂಟು. ಹಳೆಯ ಮೈಸೂರಿನ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟೆಮನೆ ಅಥವಾ ಗಟ್ಟಮನೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇದೇ ಆಟವನ್ನು, ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರವಾದ ಆಟವನ್ನು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ:
- ಅಷ್ಟ ಚಮ್ಮ (Ashta Chamma) ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು
- ತಾಯಂ (Thaayam) ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಮಿಳು (ಇದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ಲಸ್ ಆಕಾರದ ಬೇರೊಂದು ಆಟಕ್ಕೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ)
- ಕವಿಡಿ ಕಳಿ (Kavidi Kali) ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ
- ಚೋಮಲ್ ಇಷ್ಟೋ (Chomal Ishto) ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿ
- ಚಲ್ಲಾಸ್ ಆಟ್ (Challas Aath) ಪಶ್ಚಿಮ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ
- ಅಷ್ಟ-ಕಷ್ಟೆ (Ashta-kashte) ಏಳಕ್ಕೆ ಏಳು ಮನೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಚೌಕದ ಆಟದ ಬಗ್ಗೆ 1892ರ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರು
ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆಸರುಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ಬರಹಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರದೇ ಆದ ಒಂದೊಂದು ಹೆಸರೂ ಇರುತ್ತದೆ.
ಚೌಕಾಬಾರ ಎಂದರೆ ಅರ್ಥವೇನು? ಚೌಕ ಎನ್ನುವುದು ಸುಲಭ. ನಾಲ್ಕೂ ಕವಡೆಗಳು ಬಾಯಿ ಮೇಲಾಗಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ಎಣಿಕೆ ನಾಲ್ಕು. ಇದನ್ನು ಚೌಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಬಾರ ಎನ್ನುವುದೇ ಇಲ್ಲೊಂದು ಒಗಟು. ಐದಕ್ಕೆ ಐದು ಮನೆಗಳ ಚೌಕದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಣಿಕೆ ಎಂಟು. ಅಂದರೆ ನಾಲ್ಕೂ ಕವಡೆಗಳು ಕವುಚಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಸಿಗುವ ಎಣಿಕೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ, ಎಂಟು ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಬದಲು ಹನ್ನೆರಡು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುವ ‘ಬಾರ’ ಎಂಬ ಪದ ಏಕೆ ಬಂತು?
ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಬಹುಶಃ ಆ ದೊಡ್ಡ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಏಳಕ್ಕೆ ಏಳು ಮನೆಗಳ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಆರು ಕವಡೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆರೂ ಕವಡೆಗಳು ಕವುಚಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಎಣಿಕೆ ಹನ್ನೆರಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ‘ಬಾರಹ’ ಎಂದರೆ “ದಾಳದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡರ ಎಣಿಕೆ” ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಎರಡು ಚೌಕಗಳ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಎಣಿಕೆಗಳು ಸೇರಿ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿರಬಹುದು: ಸಣ್ಣ ಚೌಕದ ಚೌಕ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಚೌಕದ ಹನ್ನೆರಡು. ಆದರೆ ಈ ಹೆಸರು ‘ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಎಂಟು’ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ಎಂಟರ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಬಾರ ಎಂದೇ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಯಾವುದೇ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರವಾದ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ.
ಇತಿಹಾಸ: ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವುದು, ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಹೇಳಿಕೆಗಳು
ಹಂಪಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿನ ಕೆತ್ತನೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕರಿಂದ ಹದಿನಾರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಹಾನಗರವಾಗಿದ್ದ ವಿಜಯನಗರದ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ, ನೆಲ ಮತ್ತು ಜಗುಲಿಗಳ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿದ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಟದ ಚೌಕಗಳಿವೆ. 2015ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 965 ಚೌಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 580 ಚೌಕಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದೆ. ಆ 580 ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಘಟ್ಟಗಳಿರುವ ಐದಕ್ಕೆ ಐದರ ಒಂದೇ ಒಂದು ಚೌಕವಿತ್ತು. ಅದುವೇ ಚೌಕಾಬಾರ ಚೌಕ. ಆ ಅಧ್ಯಯನವು ಅದನ್ನು ಚೌಕಾಬಾರ ಎಂದೇ ಕರೆದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಆಟವನ್ನು ಏಳಕ್ಕೆ ಏಳರ ಚೌಕದಲ್ಲಿಯೂ ಆಡಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚೌಕಗಳು ಆ ಕಾಲದ ನಗರದ ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು ಎನ್ನುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚೌಕದ ಕಾಲವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿಲ್ಲ. ಬಾದಾಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಚೌಕಗಳಿರುವುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಹಳೆಯ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿದ ಚೌಕವೆಲ್ಲವೂ ಹಳೆಯದಾಗಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ. ಒಮ್ಮೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ಗೋರಿಗಳ ದುರಸ್ತಿ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟ ಚಮ್ಮ ಚೌಕವನ್ನು ಗೀಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ನೋಡಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿದ ಚೌಕವು ಆ ಆಟ ಅಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎಂಬುದನ್ನಷ್ಟೇ ನಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ಯಾವಾಗ ಆಡಿದರು ಎಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ. ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಹಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಆಟದ ಉಲ್ಲೇಖ ಬಹಳ ವಿರಳ. ಇದರ ಹೆಸರಿರುವ ಯಾವುದೇ ಶಾಸನವಾಗಲೀ, ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಬರಹಗಳಾಗಲೀ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿವರಣೆಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನವು. 1892ರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕವೊಂದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕವಡೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಏಳಕ್ಕೆ ಏಳು ಮನೆಗಳ ಆಟವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. 1960ರ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವು ತಮಿಳಿನ ತಾಯಂ ಆಟವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಐದಕ್ಕೆ ಐದರ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಕವಡೆಯ ಬದಲು, ಒಂದು ಕಡೆ ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಕಪ್ಪಗಿರುವ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಆಟವಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಇದರ ಸಂಬಂಧಿಕರು. ಕಾಯಿಗಳು ಒಂದು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಬಂದು ನಡುಮನೆ ಸೇರುವ ಓಟದ ಆಟಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಚೌಕಾಬಾರ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಂಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟವೆಂದರೆ ಪಗಡೆ ಅಥವಾ ಪಚೀಸಿ. ಇದನ್ನು ಪ್ಲಸ್ ಆಕಾರದ ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಚೌಕಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೇರೆ. ಹಂಪಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಇವೆರಡನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಮೊದಲು ಬಂತು ಎಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.
ಮಹಾಭಾರತದ ಆಟವೇ? ಇದು ಮಹಾಭಾರತದ ಆಟ, ಅಥವಾ ಇದು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎಂದು ನೀವು ಆಗಾಗ ಓದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದಾಳದ ಆಟದ ಉಲ್ಲೇಖ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ದಾಳಗಳಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಆಟದ ಚೌಕದ ವಿವರಣೆ ಅಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಮಹಾಭಾರತದ ಜೂಜಿನ ಆಟದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಚೌಕದ ಸುಳಿವಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ನಮಗೆ ಆಧಾರಗಳಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವುದು ಒಳಿತು: ಇದೊಂದು ಹಳೆಯ ಆಟ. ಹಂಪಿಯ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಕೆತ್ತನೆಯಿದೆ. ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕವಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಆಡುವ ಮೂಲಕವೇ ಇದು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.
ಆಟಕ್ಕೆ ಏನೇನು ಬೇಕು?
- ಒಂದು ಚೌಕ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸೀಮೆಸುಣ್ಣದಿಂದ ಬರೆದ, ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಿದ ಅಥವಾ ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಲಿದ ಐದು ಅಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಐದು ಉದ್ದ ಸಾಲುಗಳ ಚೌಕ. ನಾಲ್ಕೂ ಬದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಮನೆ ಹಾಗೂ ನಡುಮನೆ, ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು ಐದು ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕತ್ತರಿ ಗುರುತು ಹಾಕಿರುತ್ತದೆ.
- ನಾಲ್ಕು ಕವಡೆಗಳು. ಒಂದು ಕಡೆ ಸೀಳಿರುವ ಬಾಯಿಯಿರುವ ಸಣ್ಣ ಕಡಲಚಿಪ್ಪುಗಳು. ಹಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕವಡೆಯ ಬದಲು ಹುಣಸೆಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೀಜದ ಒಂದು ಮಗ್ಗುಲನ್ನು ಕಲ್ಲಿಗೆ ಉಜ್ಜಿ ಚಪ್ಪಟೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೀಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ಬಿಳಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕಪ್ಪಾದ ಮುಖ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು.
- ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕಾಯಿಗಳು. ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಆಗುವಂತಹ ಸಣ್ಣ ವಸ್ತುಗಳು: ಹುಣಸೆಬೀಜ, ಕಡಲೆಕಾಯಿ, ಕಡಲೆಕಾಳು, ಹರಳುಗಳು ಅಥವಾ ಬೇರೆಬೇರೆ ಬಣ್ಣದ ಬಳೆಚೂರುಗಳು.
- ಇಬ್ಬರು, ಮೂವರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಆಟಗಾರರು. ಇಬ್ಬರಿದ್ದರೆ ಎದುರುಬದುರಾಗಿ ಕೂರುತ್ತಾರೆ.
ಆಡುವುದು ಹೇಗೆ?
ಆಂಗಣವು ಆಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳು ಇವು. ಇವು ಕಣಕಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಮನೆಯ ನಿಯಮಗಳು. ಬೇರೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ರೀತಿ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.
1. ಕವಡೆ ಹಾಕುವುದು
ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೂ ಕವಡೆಗಳನ್ನು ಕುಲುಕಿ ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿ. ಬಾಯಿ ಮೇಲಾಗಿ ಬಿದ್ದ ಕವಡೆಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿ.
- ಒಂದು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಾಯಿ ಮೇಲಾದರೆ ಒಂದು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಮನೆ ಚಲಿಸಿ
- ನಾಲ್ಕೂ ಬಾಯಿ ಮೇಲಾದರೆ ಅದು ಚೌಕ, ನಾಲ್ಕು ಮನೆ, ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾಕಿ
- ನಾಲ್ಕೂ ಕವುಚಿ ಬಿದ್ದರೆ ಎಂಟು ಮನೆ, ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾಕಿ
ಚೌಕ ಅಥವಾ ಎಂಟು ಬಿದ್ದಾಗ, ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿ ಜರುಗಿಸುವ ಮುನ್ನ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾಕಿ. ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಎಂಟು ಬರದೇ ಇರುವವರೆಗೆ ಹೀಗೆ ಕವಡೆ ಹಾಕುತ್ತಲೇ ಇರಿ. ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಎಣಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಸಾಲೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 4, 8 ಮತ್ತು 2. ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬಳಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಣಿಕೆಗೂ ಒಂದು ಕಾಯನ್ನು ಜರುಗಿಸಿ. ಒಂದು ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಎರಡು ಕಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚುವಂತಿಲ್ಲ. ಯಾವ ಕಾಯಿಗೂ ಬಳಸಲಾಗದ ಎಣಿಕೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಕಾಯಿಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತವೆ?
ನಿಮ್ಮ ಕಡೆಯ ಸಾಲಿನ ನಡುವಿನ ಕತ್ತರಿ ಗುರುತಿನ ಮನೆಯಿಂದಲೇ ನಿಮ್ಮ ನಾಲ್ಕೂ ಕಾಯಿಗಳು ಶುರುವಾಗುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೇ ಎಣಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಅವು ಚೌಕದ ಮೇಲಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಆಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಎಣಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
3. ನಡುಮನೆಯ ದಾರಿ
ಒಂದು ಕಾಯಿ ಹೊರಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಬರುತ್ತದೆ: ಹದಿನಾರು ಮನೆಗಳು. ಆಮೇಲೆ ಅದು ಒಳಸಾಲಿಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ: ಇನ್ನೂ ಎಂಟು ಮನೆಗಳು. ಆಮೇಲೆ ಅದು ನಡುಮನೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಶುರುವಾದಾಗಿನಿಂದ ನಡುಮನೆ ಸೇರುವವರೆಗೆ ಅದು ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಹೆಜ್ಜೆಗಳು.
4. ಹೊಡೆಯುವುದು
ಎದುರಾಳಿಯ ಒಂಟಿ ಕಾಯಿ ಇರುವ ಮನೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕಾಯಿ ಬಂದರೆ, ನೀವು ಅದನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತೀರಿ. ಹೊಡೆತ ತಿಂದ ಕಾಯಿ ತಾನು ಶುರು ಮಾಡಿದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿ, ಮತ್ತೆ ಶುರುಮಾಡಬೇಕು. ಒಂದು ಹೊಡೆತವು ನಿಮಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಎಣಿಕೆ ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಹಾಕಿ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಉಳಿದಿರುವ ಎಣಿಕೆಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
5. ಸುರಕ್ಷಿತ ಮನೆಗಳು
ಕತ್ತರಿ ಗುರುತಿರುವ ಐದೂ ಮನೆಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತ. ಅಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೂ ಹೊಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಆಟಗಾರರ ಕಾಯಿಗಳು ಅವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಕತ್ತರಿ ಗುರುತಿನ ಮನೆ ಒಂದು ಘಟ್ಟ. ಮುಂದೆ ವಿವರಿಸುವ ಜೋಡಿಯು ಘಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
6. ಹೊಡೆಯುವವರೆಗೆ ಒಳಸಾಲಿಗೆ ಹೋಗುವಂತಿಲ್ಲ
ಎದುರಾಳಿಯ ಒಂದಾದರೂ ಕಾಯಿ ಹೊಡೆಯುವವರೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಯಾವ ಕಾಯಿಯೂ ಒಳಸಾಲಿಗೆ ಹೋಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಹೊರಸಾಲಿನ ಸುತ್ತು ಮುಗಿಸಿದ ಕಾಯಿ ಹೊರಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಹೊಡೆತ ಕೊಟ್ಟರೂ, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಕಾಯಿಗಳಿಗೂ ಒಳಸಾಲಿನ ದಾರಿ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.
7. ಜೋಡಿ: ಎರಡು ಕಾಯಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ
ನಿಮ್ಮ ಎರಡು ಕಾಯಿಗಳು ಒಂದು ಸಾಧಾರಣ ಮನೆಯಲ್ಲಿ (ಕತ್ತರಿ ಗುರುತಿಲ್ಲದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ) ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿಂತರೆ, ಅವು ಒಂದು ಜೋಡಿ. ಜೋಡಿ ಬಲಿಷ್ಠವಾದದ್ದು, ಆದರೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಅದು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೊಸ ಜೋಡಿಯು ಟೊಳ್ಳು. 2ರ ಎಣಿಕೆ ಬಂದು, ಆ ಎರಡೂ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಮನೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಜರುಗಿಸುವವರೆಗೂ ಅದು ಟೊಳ್ಳು ಜೋಡಿಯಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಅದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. 2 ಬಿದ್ದಾಗ ನಿರ್ಧಾರ ನಿಮ್ಮದು: ಒಂದು ಕಾಯನ್ನೇ ಎರಡು ಮನೆ ಜರುಗಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಮನೆ ಜರುಗಿಸಿ ಆ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಬಹುದು. 4 ಅಥವಾ 8 ಬಿದ್ದಾಗ, ಟೊಳ್ಳು ಜೋಡಿಯ ಎರಡು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಜರುಗಿಸಬೇಕು. ಟೊಳ್ಳಾಗಿರುವವರೆಗೆ ಆ ಜೋಡಿ ಯಾರ ದಾರಿಯನ್ನೂ ಕಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಎದುರಾಳಿಯ ಒಂಟಿ ಕಾಯಿ ಆ ಜೋಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗಬಹುದು, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಜೋಡಿಯಿರುವ ಮನೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಬಂದು ಕೂರಬಹುದು. ಆಗ ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕವಡೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ: 1 ಬಂದರೆ ಟೊಳ್ಳು ಜೋಡಿಯ ಎರಡೂ ಕಾಯಿಗಳು ಅವು ಶುರು ಮಾಡಿದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತವೆ. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಎಣಿಕೆ ಬಂದರೆ, ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಆ ಒಂಟಿ ಕಾಯಿ ತಾನು ಬಂದ ಮನೆಗೇ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಆ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಬೇರೊಂದು ಕಾಯಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಟ್ಟಿ ಜೋಡಿಯು 2, 4 ಅಥವಾ 8ರ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ, ಎರಡೂ ಕಾಯಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೇ, ಎಣಿಕೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು: 2 ಬಂದರೆ ಒಂದು ಮನೆ, 4 ಬಂದರೆ ಎರಡು, 8 ಬಂದರೆ ನಾಲ್ಕು. ಎದುರಾಳಿಯ ಒಂಟಿ ಕಾಯಿ ಹೊರಸಾಲಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಒಳಸಾಲಿನಲ್ಲಾಗಲಿ ಗಟ್ಟಿ ಜೋಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಅದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಕೂರಬಹುದು. ಹಾಗೆ ಕೂತಾಗ, ಆ ಒಂಟಿ ಕಾಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಜೋಡಿಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸರದಿಯ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ: ಆಟಗಾರನ ಮುಂದಿನ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಜೋಡಿ ಚಲಿಸಿದರೆ, ಅಲ್ಲೇ ಕೂತಿದ್ದ ಒಂಟಿ ಕಾಯಿಗೆ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ಆ ಜೋಡಿ ಚಲಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆ ಒಂಟಿ ಕಾಯಿ ಪಾರಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಒಂಟಿ ಕಾಯಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೂತಿರುವವರೆಗೆ, ಬೇರೆ ಯಾವ ಕಾಯಿಯೂ ಆ ಮನೆಗೆ ಬರುವಂತಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ಜೋಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಜೋಡಿ ಮಾತ್ರ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲದು. ಒಂದು ಜೋಡಿಯು ಎದುರಾಳಿಯ ಒಂಟಿ ಕಾಯಿ, ಜೋಡಿ ಅಥವಾ ಮುರಿದ ಜೋಡಿಯಿರುವ ಮನೆಗೆ ಬಂದರೆ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಹೊಡೆತ ತಿಂದು ಆಟದ ಮೊದಲಿನ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಾಯಿಗಳಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು 1ರ ಒಂದು ಎಣಿಕೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಮುರಿದ ಜೋಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಜೋಡಿಯಿರುವ ಮನೆಗೆ ನಿಮ್ಮದೇ ಮೂರನೇ ಕಾಯಿ ಬಂದರೆ ಆ ಜೋಡಿ ಮುರಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಆ ಕಾಯಿಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಮುರಿದ ಜೋಡಿಯಿರುವ ಮನೆಗೆ ಎದುರಾಳಿಯ ಒಂಟಿ ಕಾಯಿ ಬಂದರೆ, ಎದುರಾಳಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕವಡೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಎರಡು ಕಾಯಿಗಳಿದ್ದರೆ, ಒಂದು 1 ಅವನ್ನು ಅವು ಶುರು ಮಾಡಿದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಕಾಯಿಗಳಿಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಎರಡು 1 ಬೇಕು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕಿದ್ದರೆ ಮೂರು ಬೇಕು. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಎಣಿಕೆ ಬಂದರೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಕಾಯಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಆ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಬೇರೊಂದು ಕಾಯಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಜರುಗಿಸಲು ಬೇರೆ ಯಾವ ಕಾಯಿಯೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆ ಸರದಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
8. ನಡುಮನೆ ಸೇರುವುದು
ನಡುಮನೆ ಸೇರಲು ನಿಖರವಾದ ಎಣಿಕೆಯೇ ಬೇಕು. ನಡುಮನೆಯಿಂದ ಎರಡು ಮನೆ ಹಿಂದಿರುವ ಕಾಯಿಗೆ 2 ಬೇಕು, 3 ಅಲ್ಲ. ನಡುಮನೆ ಸೇರಿದ ಕಾಯಿ ಗುರಿ ತಲುಪಿದಂತೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅದು ಹಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ: ಹಣ್ಣಾಯಿತು. ನಡುಮನೆ ಸೇರುವವರೆಗೆ ಅದು ಬರೀ ಕಾಯಿ, ಗುರಿ ತಲುಪಿದಾಗಲೇ ಅದು ಹಣ್ಣು.
9. ಗೆಲುವು
ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕೂ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ನಡುಮನೆ ಸೇರಿಸಿದವರು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
ಆಟದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕ್ರಮಗಳು: ಇತರರು ಹೇಗೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ
ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಆಟವನ್ನು ಒಂದೇ ತರಹ ಆಡುವುದಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಕ್ರಮವೇ ಸರಿಯಾದದ್ದು ಎಂದು ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಮಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಆಂಗಣ ಆ್ಯಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಹೊಸ ಆಟ ಶುರು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ನಿಯಮಗಳು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.
- ಮೊದಲ ಹೊಡೆತದವರೆಗೆ ಕಾಯುವುದು ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಸುತ್ತುವುದು. ಕೆಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಸಾಲಿಗೆ ಹೋಗಲಾಗದ ಕಾಯಿ ಹೊರಸಾಲಿನ ಕೊನೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಯುವ ಬದಲು, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೊರಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಕಾಯಿ ಒಳಸಾಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಹೊಡೆತವೇ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಆಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಮನೆಯ ನಿಯಮಗಳು.
- ಮೊದಲು ಕಾಯಿ ನಡೆಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾಕುವುದು. ಚೌಕ ಅಥವಾ ಎಂಟು ಬಿದ್ದಾಗ, ಮೊದಲು ಕವಡೆ ಹಾಕುವ ಬದಲು, ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಮೊದಲು ಆ ಎಣಿಕೆಗೆ ಕಾಯಿ ನಡೆಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಕವಡೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಆಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಮನೆಯ ನಿಯಮ.
- ಸತತವಾಗಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಬಿದ್ದರೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸತತವಾಗಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಚೌಕ ಅಥವಾ ಎಂಟು ಬಿದ್ದರೆ ಆ ಸರದಿ ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಡೆಸಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಎಣಿಕೆಗಳೂ ರದ್ದಾಗುತ್ತವೆ. ಆಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಮನೆಯ ನಿಯಮ.
- ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕವಡೆ ಹಾಕುವುದು. ಕೆಲವರು ಎದುರಾಳಿಯ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದಾಗ ಕವಡೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾಕಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಕಾಯಿ ಹಣ್ಣಾದಾಗ ಕವಡೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾಕಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. 1960ರ ತಮಿಳಿನ ‘ತಾಯಂ’ (Thaayam) ಆಟದಲ್ಲಿ, 1 ಬಿದ್ದಾಗಲೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾಕಬಹುದು. ಮೊದಲ ಎರಡು ಆಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ನಿಯಮಗಳಾಗಿವೆ.
- ಜೋಡಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಕೆಲವರು ಜೋಡಿಯನ್ನೇ ಆಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರ ಆಟದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಯು ದಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಯಾವ ಕಾಯಿಯೂ ಆ ಮನೆಗೆ ಬರುವಂತಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಟೊಳ್ಳು ಜೋಡಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ: ಜೋಡಿಯಾದ ಕೂಡಲೇ ಅದು ಗಟ್ಟಿ ಜೋಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಆಟದಲ್ಲಿ, ಜೋಡಿ ಮುಂದಿನ ಸರದಿಯಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ತಾನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಾಗ ತನ್ನ ಮೇಲಿರುವ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಹೊಡೆಯಬಹುದು. ಆಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನೆಯ ನಿಯಮಗಳಾಗಿವೆ.
- ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಆಟಕ್ಕೆ ತರುವುದು. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಟ ಶುರುವಾದಾಗ ಕಾಯಿಗಳು ಚೌಕದ ಹೊರಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಆಟಕ್ಕೆ ತರಲು 4 ಅಥವಾ 8 ಬೀಳಬೇಕು. 1960ರ ತಮಿಳಿನ ‘ತಾಯಂ’ ಆಟದಲ್ಲಿ 1 ಬೀಳಬೇಕಿತ್ತು. ಆಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹೀಗಿಲ್ಲ: ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಚೌಕದ ಮೇಲೆಯೇ ಶುರುವಾಗುತ್ತವೆ.
- ಏಳಕ್ಕೆ ಏಳು ಮನೆಗಳ ಆಟ. ಇದನ್ನು ಆರು ಕವಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಆರು ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ದೊಡ್ಡ ಎಣಿಕೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಆಡುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಆರು ಕಾಯಿಗಳಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಆಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ.
- ಕವಡೆಗೆ ಬದಲು ಹುಣಸೆಬೀಜ. ಒಂದು ಕಡೆ ಉಜ್ಜಿ ಚಪ್ಪಟೆ ಮಾಡಿದ ಹುಣಸೆಬೀಜಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮುಖ ಮೇಲಾದಾಗ ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದು ಕೆಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೈಸ್ (die) ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಟದ ಪದಗಳು
- ಚೌಕಾಬಾರ ಆಟದ ಹೆಸರು
- ಕವಡೆ ಸಮುದ್ರದ ಚಿಪ್ಪು
- ಕಾಯಿ ಆಟದ ಕಾಯಿ; ಹಣ್ಣಾಗದ ಕಾಯಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ
- ಮನೆ ಚೌಕದ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ವಿಭಾಗ; ಅಕ್ಷರಶಃ ಒಂದು ಮನೆ
- ಘಟ್ಟ ಗುರುತು ಹಾಕಿರುವ, ಕಾಯಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವ ಮನೆ (ಒಂದು ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗಟ್ಟ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ)
- ಚೌಕ ಕವಡೆಯ ನಾಲ್ಕೂ ಬಾಯಿ ಮೇಲಾಗಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಬರುವ ಎಣಿಕೆ, ನಾಲ್ಕು
- ಹೊಡೆ ಎದುರಾಳಿಯ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು
- ಜೋಡಿ ಒಬ್ಬನೇ ಆಟಗಾರನ ಎರಡು ಕಾಯಿಗಳು ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವುದು
- ಟೊಳ್ಳು ಜೋಡಿ ಟೊಳ್ಳಾದ ಜೋಡಿ, ಇನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗದ ಜೋಡಿ
- ಗಟ್ಟಿ ಜೋಡಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಜೋಡಿ
- ಹಣ್ಣು, ಹಣ್ಣಾಯಿತು ನಡುಮನೆ ಸೇರಿದ ಕಾಯಿ; ಕಾಯಿ ಹಣ್ಣಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು
ಮೊದಲ ಆಟ: ಕೆಲವು ಸುಳಿವುಗಳು
- ಮೊದಲ ಹೊಡೆತ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಇರಲಿ. ಒಂದಾದರೂ ಕಾಯಿ ಹೊಡೆಯುವವರೆಗೆ, ನಿಮ್ಮ ಯಾವ ಕಾಯಿಯೂ ಒಳಸಾಲಿಗೆ ಹೋಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಕಾಯಿಯನ್ನು ಒಂದೆರಡು ಮನೆ ಮುಂದೆ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಎದುರಾಳಿಯ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಅವಕಾಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯಿದೆ.
- ಘಟ್ಟದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಯಿರಲಿ. ಘಟ್ಟದ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಯಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎದುರಾಳಿಯ ಕಾಯಿ ನಿಮ್ಮ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಘಟ್ಟದ ಮನೆಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಜಾಣತನ.
- ಹಿಂದೆ ಗಮನವಿರಲಿ. ನಿಮ್ಮ ಕಾಯಿಗೆ ಅಪಾಯವಿರುವುದು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎದುರಾಳಿಯ ಕಾಯಿಯಿಂದ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಎಣಿಕೆಗಳೇ ಕವಡೆ ಹಾಕಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ.
- ಎಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿ ನಡೆಸಿ. ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಎಣಿಕೆಗಳು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮುನ್ನ ಯೋಚಿಸಿ. ದೊಡ್ಡ ಎಣಿಕೆಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಶುರುಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು, ಸಣ್ಣ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬಹುದು.
- ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ. ಟೊಳ್ಳು ಜೋಡಿ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾದ ಗುರಿ. ಆದರೆ ಗಟ್ಟಿ ಜೋಡಿ ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹಿಂದಿರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಹೆದರಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಟವು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಕಲಿಸುವ ಪಾಠಗಳು
ಈ ಆಟ ಆಡಿದ ಮನೆಗಳವರೆಲ್ಲರೂ ಹೇಳುವುದು ಒಂದೇ ಮಾತನ್ನು. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಣಿಸುವವರೆಗೆ ಯಾರೂ ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಮಕ್ಕಳು ಬೇಗ ಬೇಗ ಕೂಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ಕಾಯಿ ನಡೆಸಬೇಕು, ಯಾವ ಎಣಿಕೆ ಬಳಸಬೇಕು, ಈಗಲೋ ಆಮೇಲೋ: ಹೀಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅದೃಷ್ಟ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಹೊಡೆತ ತಿಂದು ಶುರುವಿನ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ಕಾಯಿಯಿಂದ ಆಟವೇನೂ ಮುಗಿದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿದ್ದವರೂ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಒಂದು ದೀರ್ಘವಾದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಕವಡೆ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲೊಂದು ಸೀಮೆಸುಣ್ಣದ ಚೌಕವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಕೂರುವುದನ್ನು ಈ ಆಟ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಡಿ
ಆಂಗಣ (Angana) ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಫೋನ್ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗಳದ ಆಟಗಳ ಒಂದು ಆ್ಯಪ್. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಚೌಕಾಬಾರವು ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನೇ ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ, ಮೇಲೆ ಆಂಗಣದ ಮನೆಯ ನಿಯಮ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯನ್ನೂ ಹೊಸ ಆಟಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನಿಯಮಗಳು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಫೋನನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾ ಮನೆಯವರ ಜೊತೆ ಆಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ಗುಬ್ಬಿ ಹಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಗೆಳೆಯರ ಜೊತೆಗೂ ಆಡಬಹುದು.
ಆಕರಗಳು
- Elke Rogersdotter, “What’s Left of Games Are Boards Alone: On Form, Incidence, and Variability of Engraved Game Boards at Vijayanagara (c. AD 1350 to 1565)”, Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology 3 (2015): 457 to 496, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುಟ 466, 483, 486. academia.edu
- INSTUCEN Trust (R.G. Raghavan and others), “Project Khēḷiya: Mapping India’s Heritage Games”, in Playing with the Past (Mumbai, 2020). academia.edu
- S.S. Gotad, A.S. Ambekar and G. Chaudhury, “Gamesmen and Board Game-Designs from Vadnagar”, Heritage 12 (2024): 972 to 1000. PDF
- Edward Falkener, Games Ancient and Oriental and How to Play Them (London, 1892), chapter 29, “Ashta-Kashte”. archive.org
- R.C. Bell, Board and Table Games from Many Civilizations, vol. 1 (London, 1960), pp. 17 to 20, “Thaayam”.
- H.J.R. Murray, A History of Board-Games other than Chess (Oxford, 1952), pp. 130 to 131.
- Ludii Portal, Maastricht University: Ashta-kashte and Thaayam, ಫಾಲ್ಕನರ್, ಮರ್ರೆ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ ಅವರ ಬರಹಗಳ ಸಾರಾಂಶ.
- V. Krishna, Kannada-English dictionary (Alar): ಚೌಕಾಬಾರ, ಚೌಕ, ಬಾರಹ, ಗಟ್ಟ.
- MAP Academy, Impart: “Chowka Bara” (2022).
- ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಹುಲ್ಲೇನಹಳ್ಳಿ, “ಗೆಜ್ಜುಣಸೆ ಹಣ್ಣೂ ಬರ್ಲು ಕಡ್ಡೀನೂ”, ಅವಧಿ (2022), ಆಟಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಉಜ್ಜಿ ಚಪ್ಪಟೆ ಮಾಡಿದ ಹುಣಸೆಬೀಜಗಳ ಕುರಿತು.
- Roll the Dice, “How to play Chowka Bara (7 house)”, ಆರು ಕವಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡರ ಎಣಿಕೆಯ ಕುರಿತು.
Four cowries in the hollow of a hand. A board of twenty-five squares drawn in chalk on the floor. Four players sitting cross-legged round it, each with four pawns: tamarind seeds, groundnuts, or pieces of a broken bangle. That is all Chowkabara needs. It is an old game of the Indian courtyard, and many homes still play it.
On this page
The name ·
History ·
What you need ·
How to play ·
Variations ·
Words of the game ·
A first game ·
What it teaches ·
Play it in Angana ·
Sources
The name, and its many other names
In Kannada it is ಚೌಕಾಬಾರ, Chowkabara, also written Chowka Bara or Chauka Bhara. Parts of old Mysore call it Katte Mane or Gatta Mane. Across India the same game, or one very close to it, goes by other names:
- Ashta Chamma Telugu, in Andhra Pradesh and Telangana
- Thaayam Tamil, in Tamil Nadu (the same name is also used for a different, cross-shaped game)
- Kavidi Kali Malayalam, in Kerala
- Chomal Ishto Gujarati, in Gujarat
- Challas Aath Marathi, in western Maharashtra
- Ashta-kashte the name in a book of 1892, for the larger board of seven by seven
Most of these names are recorded in popular sources rather than in scholarly ones. Families often have a name of their own.
What does Chowka Bara mean? Chowka is easy. When all four cowries land mouth up, the throw is four, and it is called a chowka. A Kannada dictionary gives exactly this sense. Bara is the puzzle. On the board of five by five, the other big throw is eight, when all four cowries land face down. So why bara, which means twelve, and not aath, eight?
The likeliest answer lies on the bigger board. The board of seven by seven is played with six cowries, and when all six land face down the throw is twelve. The same dictionary gives baraha as “the score of twelve in the game of dice”. So the name may hold the two great throws of the two boards: the chowka of the small board and the twelve of the large one. Some sources say instead that the name means “four and eight”, and some players do call the eight bara. No old text settles it.
History: what we know, and what is only said
Carved in stone at Hampi. The ruins of Vijayanagara, the great city of the fourteenth to sixteenth centuries, are full of game boards cut into the stone of floors and platforms. A survey published in 2015 counted 965 boards in the core of the city and studied 580 of them. Among those 580 was exactly one board of five by five with five crossed squares: a Chowkabara board. The study names it so, and adds that the game may also be played on seven by seven. Most boards there are thought to belong to the life of the city, but this one board has not been dated on its own. Boards have also been reported at Badami.
A board cut into an old floor is not always old. In Maharashtra, researchers once watched workers from Andhra Pradesh scratch an Ashta Chamma board into a slab during repairs to some old tombs. So a carved board at Hampi tells us the game is old enough to be there. It does not tell us exactly when someone first played it.
In books. The game is hardly mentioned in the old literature of any Indian language. No inscription and no traveller’s account naming it has been found. The earliest clear descriptions in print are recent. An English book of 1892 describes the seven by seven game with four cowries, as played in India. A book of 1960 describes the Tamil Thaayam on five by five, with seeds, white on one side and dark on the other, in place of cowries. Kannada writers today remember it as a game of their childhood.
Its cousins. Chowkabara belongs to a family of race games in which pawns go round a track and home to the centre. Its best-known cousin is Pagade, or Pachisi, played on a cross-shaped cloth. The two boards are quite different, and the Hampi survey counts them separately. Which came first is not known.
The Mahabharata? You will often read that this is the game of the Mahabharata, or that it is thousands of years old. There is no evidence for either. The oldest Indian game of dice we know of, in the Rigveda, was played with nuts for dice, and no board is described. Nothing in the Mahabharata’s game of dice describes a board like this one either. It is better to say what can be shown: an old game, carved at Hampi, passed down for generations by playing rather than by writing.
What you need
- A board. Five rows of five squares, drawn in chalk on the floor, scratched on a stone, or sewn on cloth. Five squares are marked with a cross: the middle of each side, and the centre.
- Four cowries. Small sea shells with a slit mouth on one side. Many families used tamarind seeds instead, rubbed flat on a stone on one side, so that each seed had a pale face and a dark one.
- Four pawns for each player. Anything small that can be told apart: tamarind seeds, groundnuts, chickpeas, stones, or bits of broken bangles in different colours.
- Two, three or four players. With two, they sit facing each other.
How to play
These are the rules Angana plays as its usual rules. They come from one family in Kanakatte. Other families play differently, and the differences follow in the next section.
1. Throwing the cowries
Shake the four cowries in your hands and let them fall. Count the ones that land mouth up.
- One, two or three mouths up move one, two or three squares
- All four mouths up a chowka: four squares, and throw again
- All four face down eight squares, and throw again
After a chowka or an eight, throw again before moving any pawn. Keep throwing until a throw that is neither. Now you have a little row of throws, say a 4, an 8 and a 2. Use them one by one, a pawn move for each, in any order you like. One throw cannot be split between two pawns. A throw that no pawn can use is lost.
2. Where the pawns start
All four of your pawns start on the crossed square in the middle of your own side. They are on the board from the first throw. You do not need a special throw to bring them in.
3. The way home
A pawn goes once round the outer ring, anticlockwise: sixteen squares. Then it steps into the inner ring and goes round it clockwise: eight more squares. Then it reaches the centre. That is twenty-four steps from start to home.
4. Hitting
If your pawn lands on a square where an opponent’s single pawn stands, you hit it. The hit pawn goes back to its start, to begin again. A hit earns you one more throw, thrown at once and added to the throws you still have.
5. The safe squares
The five crossed squares are safe. Nobody can be hit there, and pawns of different players may share them. A crossed square is a ಘಟ್ಟ (ghatta). A jodi, which comes next, never forms on a ghatta.
6. No going inside until you have hit
None of your pawns may step into the inner ring until you have hit at least one pawn of an opponent. Until then, a pawn that has come round waits at the last square of the outer ring. One hit, by any of your pawns, opens the way for all of them.
7. The jodi: two pawns together
When two of your pawns stand together on a plain square (not a crossed one), they are a jodi, a pair. A jodi is strong, but it is not born strong.
A new jodi is ಟೊಳ್ಳು (tollu), hollow. It stays hollow until a throw of 2 moves both pawns on together by one square. Then it becomes ಗಟ್ಟಿ (gatti), hard. On a 2 you choose: move one pawn two squares, or move both together one square and harden the jodi. On a 4 or an 8, the two pawns of a hollow jodi move one at a time. While it is hollow, a jodi blocks nobody. An opponent’s single pawn may pass it, and may even land on it. Then that player throws once more: a 1 sends both pawns of the hollow jodi back to their start. Any other throw sends the attacking pawn back to the square it came from, and that throw is used for another pawn.
A hard jodi moves only on a 2, a 4 or an 8, both pawns together, by half the throw: one square for a 2, two for a 4, four for an 8. An opponent’s single pawn may not pass it, in the outer ring or the inner. It may land on it, though, and sit there. Then the jodi has one turn to hit it: if the jodi moves in its player’s next turn, the sitting pawn is hit. If the jodi does not move, the sitting pawn is free and goes on its way. While a pawn sits there, no other pawn may land on that square.
Only a jodi can hit a jodi. A jodi landing on a single pawn, a jodi, or a broken jodi of an opponent sends all of them back to their start. If three pawns stand there, it needs one throw of 1 to do so.
A broken jodi. If a third pawn of your own lands on your jodi, the jodi breaks. From then on the pawns there move one at a time. An opponent’s single pawn that lands on a broken jodi throws again. For two pawns, one 1 sends them back to their start. Three pawns need two 1s in a row, and four need three. Any other throw sends the attacking pawn back, and that throw must move another pawn. With no other pawn to move, the turn is lost.
8. Reaching home
The centre needs the exact count. A pawn two squares from the centre needs a 2, not a 3. A pawn that reaches the centre is home. In Kannada it has become ripe: ಹಣ್ಣಾಯಿತು. A pawn is a kayi, an unripe fruit, until it reaches home and becomes a hannu, a ripe one.
9. Winning
The first player to bring all four pawns home wins.
Variations: how other families play
No two villages play quite alike, and many families are sure that theirs is the proper way. Here are the differences met most often. Where Angana lets you play a variation, it says so; you will find these under Rules before a new game.
- Before the first hit, wait or go round again. In some families a pawn that cannot yet go inside goes round the outer ring once more instead of waiting. Some do not need a hit at all. Both are house rules in Angana.
- Move first, then throw again. After a chowka or an eight, many play the move first and then throw again, instead of throwing first. A house rule in Angana.
- Three in a row. In many homes a third chowka or eight in a row cancels the turn, and every throw waiting with it. A house rule in Angana.
- Extra throws. Some give no extra throw for a hit. Some give one when a pawn reaches home. In the Tamil Thaayam of 1960, a 1 also gives another throw. The first two are house rules in Angana.
- The jodi. This varies most of all. Some play no jodi at all. In some a jodi blocks completely and nobody may land on it. Some have no hollow jodi: a pair is hard at once. In some a jodi may hit a pawn sitting on it whenever it moves, not only in the next turn. All of these are house rules in Angana.
- Bringing pawns on. In some places pawns start off the board, and a 4 or an 8 is needed to bring one on. In the Tamil Thaayam of 1960 it was a 1. Not in Angana: its pawns always start on the board.
- The board of seven by seven. Played with six cowries, so the big throws are six and twelve. Some say each player then has six pawns. Not yet in Angana.
- Seeds for cowries. Tamarind seeds rubbed flat on one side, counted pale face up. Today some families use a die.
Words of the game
- ಚೌಕಾಬಾರ Chowkabara, the game
- ಕವಡೆ kavade, a cowrie
- ಕಾಯಿ kayi, a pawn; also an unripe fruit
- ಮನೆ mane, a square of the board; literally a house
- ಘಟ್ಟ ghatta, a crossed, safe square (a dictionary spells it ಗಟ್ಟ)
- ಚೌಕ chowka, the throw of four, all mouths up
- ಹೊಡೆ hode, to hit a pawn
- ಜೋಡಿ jodi, two pawns of one player together
- ಟೊಳ್ಳು ಜೋಡಿ tollu jodi, a hollow pair, not yet hardened
- ಗಟ್ಟಿ ಜೋಡಿ gatti jodi, a hard pair
- ಹಣ್ಣು, ಹಣ್ಣಾಯಿತು hannu, a pawn that has reached the centre; “it has ripened”
A first game: a few tips
- Get the first hit early. Until you hit, none of your pawns can go inside. A chance to hit is worth more than a few squares of progress.
- Rest on the crosses. A pawn on a crossed square is safe. When an opponent’s pawn is close behind you, a throw that lands you on a cross is often the best use of it.
- Look behind you. The danger to a pawn is the opponent one, two or three squares behind it. Those are the throws that come up most often.
- Spread your throws. With a row of throws waiting, think before you use them. A small throw can finish what a big throw started.
- Harden a jodi when you can. A hollow jodi is a target. A hard jodi blocks the way and frightens everyone behind it.
What the game quietly teaches
Families who played it say the same things. Children learn to add quickly, because nobody waits for a slow count. They learn to choose: which pawn, which throw, now or later. They learn that luck comes and goes, that a pawn sent back to its start is not the end of the game, and that the one who was behind can still win. And on a long afternoon, they learn to sit together for an hour with nothing but four shells and a chalk board.
Play it in Angana
Angana is an app of the courtyard games, on Android phones and on the web. Its Chowkabara plays the rules on this page as its usual rules. Every variation marked above as a house rule can be chosen under Rules before a new game. You can play with family on one phone, passing it round, or with Gubbi the sparrow and its friends.
Sources
- Elke Rogersdotter, “What’s Left of Games Are Boards Alone: On Form, Incidence, and Variability of Engraved Game Boards at Vijayanagara (c. AD 1350 to 1565)”, Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology 3 (2015): 457 to 496, especially pp. 466, 483, 486. academia.edu
- INSTUCEN Trust (R.G. Raghavan and others), “Project Khēḷiya: Mapping India’s Heritage Games”, in Playing with the Past (Mumbai, 2020). academia.edu
- S.S. Gotad, A.S. Ambekar and G. Chaudhury, “Gamesmen and Board Game-Designs from Vadnagar”, Heritage 12 (2024): 972 to 1000. PDF
- Edward Falkener, Games Ancient and Oriental and How to Play Them (London, 1892), chapter 29, “Ashta-Kashte”. archive.org
- R.C. Bell, Board and Table Games from Many Civilizations, vol. 1 (London, 1960), pp. 17 to 20, “Thaayam”.
- H.J.R. Murray, A History of Board-Games other than Chess (Oxford, 1952), pp. 130 to 131.
- Ludii Portal, Maastricht University: Ashta-kashte and Thaayam, summarising Falkener, Murray and Bell.
- V. Krishna, Kannada-English dictionary (Alar): ಚೌಕಾಬಾರ, ಚೌಕ, ಬಾರಹ, ಗಟ್ಟ.
- MAP Academy, Impart: “Chowka Bara” (2022).
- ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಹುಲ್ಲೇನಹಳ್ಳಿ, “ಗೆಜ್ಜುಣಸೆ ಹಣ್ಣೂ ಬರ್ಲು ಕಡ್ಡೀನೂ”, ಅವಧಿ (2022), on tamarind seeds rubbed flat for the game.
- Roll the Dice, “How to play Chowka Bara (7 house)”, on six cowries and the throw of twelve.
