ಬಹಳ ವರ್ಷ ದುಡಿದು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿದವರು ಗೃಹಪ್ರವೇಶದ ಮರುದಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಖಾಲಿತನ ಅನುಭವಿಸುವುದುಂಟು. ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೂ ಏನೋ ಉಳಿದಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಈ ಪದ್ಯ ಆ ಖಾಲಿತನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಎರಡು ಬಗೆಯಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ದ್ರವಿಣಾರ್ಜನಜಃ ಪರಿಶ್ರಮಃ ಫಲಿತೋಽಪ್ಯಸ್ಯ ಜನಸ್ಯ ನೀರಸಃ
ದ್ರವಿಣಾರ್ಜನಮಾತ್ಮತುಷ್ಟಯೇ ಪರಮಾವರ್ಜಯಿತುಂ ಗುಣಾರ್ಜನಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
द्रविणार्जनजः परिश्रमः फलितोऽप्यस्य जनस्य नीरसः
द्रविणार्जनमात्मतुष्टये परमावर्जयितुं गुणार्जनम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
draviṇārjanajaḥ pariśramaḥ phalito’pyasya janasya nīrasaḥ
draviṇārjanamātmatuṣṭaye paramāvarjayituṃ guṇārjanam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ದ್ರವಿಣಾರ್ಜನಜಃ (द्रविणार्जनजः, draviṇārjanajaḥ) = ಧನ ಗಳಿಸುವುದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ (born of earning wealth)
- ಪರಿಶ್ರಮಃ (परिश्रमः, pariśramaḥ) = ಪರಿಶ್ರಮ (toil)
- ಫಲಿತೋಽಪ್ಯಸ್ಯ (फलितोऽप्यस्य, phalito’pyasya) = ಫಲಿಸಿದರೂ ಕೂಡ ಈ (ಫಲಿತಃ + ಅಪಿ + ಅಸ್ಯ) (even when it bears fruit, of this (phalitah + api + asya))
- ಜನಸ್ಯ (जनस्य, janasya) = ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ (person)
- ನೀರಸಃ (नीरसः, nīrasaḥ) = ರಸವಿಲ್ಲದ, ನೀರಸ (without savour)
- ದ್ರವಿಣಾರ್ಜನಮಾತ್ಮತುಷ್ಟಯೇ (द्रविणार्जनमात्मतुष्टये, draviṇārjanamātmatuṣṭaye) = ಧನ ಗಳಿಕೆ ತನ್ನ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ (ದ್ರವಿಣಾರ್ಜನಂ + ಆತ್ಮತುಷ್ಟಯೇ) (earning wealth is for one’s own satisfaction (dravinarjanam + atmatushtaye))
- ಪರಮಾವರ್ಜಯಿತುಂ (परमावर्जयितुं, paramāvarjayituṃ) = ಇತರರನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು (ಪರಂ + ಆವರ್ಜಯಿತುಂ) (to win over others (param + avarjayitum))
- ಗುಣಾರ್ಜನಮ್ (गुणार्जनम्, guṇārjanam) = ಗುಣ ಗಳಿಕೆ (the earning of virtues)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಧನ ಗಳಿಸುವ ಪರಿಶ್ರಮ ಫಲಿಸಿದರೂ ಈ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನೀರಸವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಧನ ಗಳಿಕೆ ತನ್ನ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಇತರರನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವುದು ಗುಣ ಗಳಿಕೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Even when the toil of earning wealth bears fruit, it stays savourless for this person. Earning wealth is only for one’s own satisfaction. To win others over, there is the earning of virtues.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ನೀರಸ ಎಂದರೆ ರಸವಿಲ್ಲದ. ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಇಲ್ಲದ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ ಧನ ಗಳಿಕೆಯ ಫಲ ತೋರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಆವರ್ಜನ ಎಂದರೆ ಬಗ್ಗಿಸುವುದು, ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
Nirasa means without juice. The thought is that the fruit of earning wealth seems like a fruit with no juice in it. Avarjana means bending someone towards oneself, winning them over.
ಪರಂ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಇತರರು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಜ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಾವು ಇತರರು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
For the word param, the sense of others is the more natural. It could also be taken as supreme. We have taken it as others.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 70. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 70. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪರೀಕ್ಷೆ ಪಾಸಾದವರೆಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯ ವೈದ್ಯರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರೋಗಿಗಳ ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ನಂಬಿಕೆ ಗಳಿಸುವ ಗುಣಗಳು ಬೇರೆಯೇ ಕಲಿಕೆ.
Not everyone who passes the examination becomes a good doctor. The qualities that earn the trust of patients and colleagues are a separate kind of learning.
ಧನ ಬೇಡ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದೊಂದೇ ಸಾಕಾಗದು ಎಂದು ಮೆಲ್ಲನೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ತೃಪ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಧನ ಎನ್ನುವುದು ಕವಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಎಲ್ಲರ ಅನುಭವವೂ ಹಾಗೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು.
The verse does not say money is unwanted. It says gently that money alone is not enough. That wealth serves only one’s own satisfaction is the poet’s opinion. We cannot say everyone’s experience is the same.

