ಮಳೆಗಾಲದ ಮೊದಲ ಮೋಡ ಬಂದಾಗ ಊರಿಗೆ ಊರೇ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನೋಡುತ್ತದೆ. ರೈತನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಅಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿ ಹಾಗೆ ಯಾರೂ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಎರಡನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಗೌರವಂ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ದಾನಾನ್ನ ತು ವಿತ್ತಸ್ಯ ಸಂಚಯಾತ್
ಸ್ಥಿತಿರುಚ್ಚೈಃ ಪಯೋದಾನಾಂ ಪಯೋಧೀನಾಮಧಃ ಸ್ಥಿತಿಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
गौरवं प्राप्यते दानान्न तु वित्तस्य सञ्चयात्
स्थितिरुच्चैः पयोदानां पयोधीनामधः स्थितिः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
gauravaṃ prāpyate dānānna tu vittasya sañcayāt
sthitiruccaiḥ payodānāṃ payodhīnāmadhaḥ sthitiḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗೌರವಂ (गौरवं, gauravaṃ) = ಗೌರವವು, ಹಿರಿಮೆ (respect, weight)
- ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ (प्राप्यते, prāpyate) = ದೊರೆಯುತ್ತದೆ (is obtained)
- ದಾನಾನ್ನ (दानान्न, dānānna) = ಕೊಡುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲ (ದಾನಾತ್ ನ) (from giving, not)
- ತು (तु, tu) = ಆದರೆ (but)
- ವಿತ್ತಸ್ಯ (वित्तस्य, vittasya) = ಸಂಪತ್ತಿನ (of wealth)
- ಸಂಚಯಾತ್ (सञ्चयात्, sañcayāt) = ಕೂಡಿಡುವುದರಿಂದ (from hoarding)
- ಸ್ಥಿತಿರುಚ್ಚೈಃ (स्थितिरुच्चैः, sthitiruccaiḥ) = ಸ್ಥಾನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ (ಸ್ಥಿತಿಃ ಉಚ್ಚೈಃ) (the station is high)
- ಪಯೋದಾನಾಂ (पयोदानां, payodānāṃ) = ನೀರು ಕೊಡುವ ಮೋಡಗಳ (of the water-givers, the clouds)
- ಪಯೋಧೀನಾಮಧಃ (पयोधीनामधः, payodhīnāmadhaḥ) = ನೀರನ್ನು ಧರಿಸುವ ಸಮುದ್ರಗಳ, ಕೆಳಗೆ (ಪಯೋಧೀನಾಮ್ ಅಧಃ) (of the water-holders, the oceans, below)
- ಸ್ಥಿತಿಃ (स्थितिः, sthitiḥ) = ಸ್ಥಾನ (the station)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗೌರವ ದೊರೆಯುವುದು ಕೊಡುವುದರಿಂದ, ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೂಡಿಡುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲ. ನೀರು ಕೊಡುವ ಮೋಡಗಳ ಸ್ಥಾನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ, ನೀರನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮುದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾನ ಕೆಳಗಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Respect is won by giving, not by hoarding wealth. The clouds, who give water, stand high. The oceans, who hold it, lie low.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪಯೋದ ಎಂದರೆ ನೀರು ಕೊಡುವುದು, ಅಂದರೆ ಮೋಡ. ಪಯೋಧಿ ಎಂದರೆ ನೀರನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದು, ಅಂದರೆ ಸಮುದ್ರ. ಪದಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲೇ ಕೊಡುವವನೂ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವವನೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕವಿಯ ಜಾಣ್ಮೆ.
Payoda means giver of water, that is a cloud. Payodhi means holder of water, that is the ocean. The giver and the keeper are already in the meaning of the words. That is the poet’s craft.
ಇದು ಹೋಲಿಕೆಯ ಅಲಂಕಾರ. ಮೋಡ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಸಮುದ್ರ ಭೂಮಿಯ ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿದೆ. ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ತಗ್ಗನ್ನು ಗೌರವದ ಅಳತೆಯಾಗಿ ಕವಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ.
This is a comparison. The cloud is high in the sky and the ocean lies in the low places of the earth. The poet uses height and depth as a measure of respect.
ಸಮುದ್ರದ ನೀರೇ ಆವಿಯಾಗಿ ಮೋಡವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನು ಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಕಾವ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ, ಭೂಗೋಳದ ಪಾಠವಲ್ಲ.
Science says the ocean’s own water rises as vapour and becomes cloud. The verse does not take that into account. It is a poetic comparison, not a lesson in geography.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 69. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 69. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಹಣ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಗೌರವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಅಥವಾ ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಕೊಟ್ಟವರಿಗೆ ಸಿಗುವುದು ಕೃತಜ್ಞತೆ. ಇವೆರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
The respect shown to one who keeps wealth often comes from need or fear. What the giver receives is gratitude. The verse reminds us that the two are different.
ಶಿಕ್ಷಕ ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ಜೋಪಾನವಾಗಿ ತನ್ನಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಅವನೊಂದಿಗೇ ಮುಗಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಲಿಸಿದರೆ ಮೋಡದಂತೆ ಬೇರೆಡೆ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
If a teacher keeps his experience carefully to himself, it ends with him. If he teaches it, it rains elsewhere like a cloud.