ಮೊದಲ ಸಂಬಳ ಬಂದ ದಿನ ಇಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಸಾಕು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು ವರ್ಷ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಅದರ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಬೇಕು ಎನಿಸಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಒಂದೊಂದೇ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿ ಹೇಳಿ, ರಾಜನ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನವರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಇಚ್ಛತಿ ಶತೀ ಸಹಸ್ರಂ ಸಸಹಸ್ರಃ ಕೋಟಿಮೀಹತೇ ಕರ್ತುಮ್
ಕೋಟಿಯುತೋಽಪಿ ನೃಪತ್ವಂ ನೃಪೋಽಪಿ ಬತ ಚಕ್ರವರ್ತಿತ್ವಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
इच्छति शती सहस्रं ससहस्रः कोटिमीहते कर्तुम्
कोटियुतोऽपि नृपत्वं नृपोऽपि बत चक्रवर्तित्वम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
icchati śatī sahasraṃ sasahasraḥ koṭimīhate kartum
koṭiyuto’pi nṛpatvaṃ nṛpo’pi bata cakravartitvam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಇಚ್ಛತಿ (इच्छति, icchati) = ಬಯಸುತ್ತಾನೆ (wants)
- ಶತೀ (शती, śatī) = ನೂರು ಇರುವವನು (one who has a hundred)
- ಸಹಸ್ರಂ (सहस्रं, sahasraṃ) = ಸಾವಿರವನ್ನು (a thousand)
- ಸಸಹಸ್ರಃ (ससहस्रः, sasahasraḥ) = ಸಾವಿರ ಇರುವವನು (one who has a thousand)
- ಕೋಟಿಮೀಹತೇ (कोटिमीहते, koṭimīhate) = ಕೋಟಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ (ಕೋಟಿಂ ಈಹತೇ) (strives for a crore (kotim ihate))
- ಕರ್ತುಮ್ (कर्तुम्, kartum) = ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು (to make it so)
- ಕೋಟಿಯುತೋಽಪಿ (कोटियुतोऽपि, koṭiyuto’pi) = ಕೋಟಿ ಇರುವವನೂ (ಕೋಟಿಯುತಃ ಅಪಿ) (even one with a crore (kotiyutah api))
- ನೃಪತ್ವಂ (नृपत्वं, nṛpatvaṃ) = ರಾಜಪದವನ್ನು (kingship)
- ನೃಪೋಽಪಿ (नृपोऽपि, nṛpo’pi) = ರಾಜನೂ (ನೃಪಃ ಅಪಿ) (even a king (nripah api))
- ಬತ (बत, bata) = ಅಯ್ಯೋ (alas)
- ಚಕ್ರವರ್ತಿತ್ವಮ್ (चक्रवर्तित्वम्, cakravartitvam) = ಚಕ್ರವರ್ತಿಪದವನ್ನು (emperorship)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನೂರು ಇರುವವನು ಸಾವಿರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಸಾವಿರ ಇರುವವನು ಕೋಟಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಟಿ ಇರುವವನು ರಾಜಪದವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಅಯ್ಯೋ, ರಾಜನೂ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One with a hundred wants a thousand. One with a thousand strives to make it a crore. One with a crore wants kingship. Alas, even the king wants to be an emperor.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಶತೀ ಮತ್ತು ಸಸಹಸ್ರಃ ಎಂದರೆ ನೂರು ಇರುವವನು ಮತ್ತು ಸಾವಿರ ಇರುವವನು. ಈ ಪದಗಳನ್ನು ನಾವು ಹಾಗೆ ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಕೋಟಿ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಕೋಟಿ, ಅಂದರೆ ಹತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ.
Shati and sasahasrah mean one who has a hundred and one who has a thousand, which is how we have read them. A koti is a crore, that is ten million.
ಇದು ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಏಣಿಯ ಶೈಲಿ. ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಎಷ್ಟು ಇದೆ ಎಂಬುದು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಬೇಕು ಎಂಬ ಭಾವ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬತ ಎಂಬ ಉದ್ಗಾರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನಂತೆ ಬರುತ್ತದೆ.
This is a climbing ladder of a verse. What one has changes at every step, but the feeling of wanting more does not. The exclamation bata comes at the end like the poet’s sigh.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 76. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 76. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮ್ಮ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬರೆದರೆ ಅದು ಇದೇ ಏಣಿಯಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಒಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತಿದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನದು ಸಾಲದಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ.
If we wrote our wishes as a list it might look like this very ladder. Once a step is climbed, the one behind seems too small to count.
ಇದು ಹಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬೇಡ ಎನ್ನುವ ಶ್ಲೋಕವಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಲಹೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಎಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಸಾಕು ಎಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ನೆನಪು.
This is not a verse against earning money, nor is it financial advice. It is a reminder to ask ourselves how much would be enough.