ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವವನು ತುದಿ ಮುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣ ದೂರದ ಇನ್ನೊಂದು ಶಿಖರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಕಾಲು ಮುಂದಿನದ್ದರ ಕಡೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.
ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯವರೆಗೆ ಏರಿತ್ತು. ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಏಣಿಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯಲೋಕ ದಾಟಿ ದೇವಲೋಕದ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಚಕ್ರಧರೋಽಪಿ ಸುರತ್ವಂ ಸುರೋಽಪಿ ಸುರರಾಜ್ಯಮೀಹತೇ ಕರ್ತುಮ್
ಸುರರಾಜೋಽಪ್ಯೂರ್ಧ್ವಗತಿಂ ತಥಾಪಿ ನ ನಿವರ್ತತೇ ತೃಷ್ಣಾ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
चक्रधरोऽपि सुरत्वं सुरोऽपि सुरराज्यमीहते कर्तुम्
सुरराजोऽप्यूर्ध्वगतिं तथापि न निवर्तते तृष्णा
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
cakradharo’pi suratvaṃ suro’pi surarājyamīhate kartum
surarājo’pyūrdhvagatiṃ tathāpi na nivartate tṛṣṇā
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಚಕ್ರಧರೋಽಪಿ (चक्रधरोऽपि, cakradharo’pi) = ಚಕ್ರಧರನೂ (ಚಕ್ರಧರಃ ಅಪಿ) (even the wheel-bearer (chakradharah api))
- ಸುರತ್ವಂ (सुरत्वं, suratvaṃ) = ದೇವತ್ವವನ್ನು (godhood)
- ಸುರೋಽಪಿ (सुरोऽपि, suro’pi) = ದೇವತೆಯೂ (ಸುರಃ ಅಪಿ) (even a god (surah api))
- ಸುರರಾಜ್ಯಮೀಹತೇ (सुरराज्यमीहते, surarājyamīhate) = ದೇವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ (ಸುರರಾಜ್ಯಂ ಈಹತೇ) (strives for the kingdom of the gods (suraraajyam ihate))
- ಕರ್ತುಮ್ (कर्तुम्, kartum) = ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು (to make it his own)
- ಸುರರಾಜೋಽಪ್ಯೂರ್ಧ್ವಗತಿಂ (सुरराजोऽप्यूर्ध्वगतिं, surarājo’pyūrdhvagatiṃ) = ದೇವರಾಜನೂ ಇನ್ನೂ ಮೇಲಿನ ಗತಿಯನ್ನು (ಸುರರಾಜಃ ಅಪಿ ಊರ್ಧ್ವಗತಿಂ) (even the king of the gods, a higher state (suraraajah api urdhvagatim))
- ತಥಾಪಿ (तथापि, tathāpi) = ಆದರೂ (and yet)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ನಿವರ್ತತೇ (निवर्तते, nivartate) = ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆ (turns back)
- ತೃಷ್ಣಾ (तृष्णा, tṛṣṇā) = ತೃಷ್ಣೆ (craving)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಚಕ್ರಧರನಿಗೆ ದೇವತ್ವ ಬೇಕು. ದೇವತೆಗೆ ದೇವತೆಗಳ ರಾಜ್ಯ ಬೇಕು. ದೇವರಾಜನಿಗೂ ಇನ್ನೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಬೇಕು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ತೃಷ್ಣೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The wheel-bearer wants godhood. A god wants the kingdom of the gods. Even the king of the gods wants a still higher state. And yet craving does not turn back.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಚಕ್ರಧರ ಎಂದರೆ ಚಕ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು. ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಈ ಪದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೂ ಹೇಳುವುದುಂಟು, ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಖಚಿತವೆಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸುರರಾಜ ಎಂದರೆ ದೇವತೆಗಳ ರಾಜ, ಅಂದರೆ ಇಂದ್ರ.
Chakradhara means one who bears the wheel. We have taken it as the continuation of the emperor in the previous verse, but the word is also used of Vishnu, so we do not call this certain. Suraraja means king of the gods, that is, Indra.
ಊರ್ಧ್ವಗತಿ ಎಂದರೆ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಿತಿ. ಅದು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೆಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಸರಿಸದೆ ಬಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಏಣಿ ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
Urdhvagati means a higher state. The verse does not name which one. By leaving it unnamed it keeps the feeling that the ladder has not ended.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 76. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 76. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದು ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿದ ದಿನ ಸಂತೋಷ ಪಡಲು ಸಮಯ ಕೊಡದೆ ಮುಂದಿನ ಗುರಿ ತೋರಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ನಮಗೆಲ್ಲ ಪರಿಚಿತ. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉಸಿರು ಎಳೆದು ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಹುದು.
We all know the mind that shows the next goal on the day we reach one, without letting us enjoy it. One can practise pausing for a breath at that moment.
ಪರೀಕ್ಷೆ ಪಾಸಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಗೆಲುವುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹಾದುಹೋದರೆ ಸಂತೋಷ ಎಲ್ಲೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
We have seen a student who has passed an exam think of the next one before celebrating. There is no fault in that, but if every win passes by in the same way, joy never settles anywhere.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ