ಕಾಶಿ ಎಂದರೆ ಗಂಗಾತೀರದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಕಾಶ್ ಎಂದರೆ ಬೆಳಗುವುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಶಿ ಎಂದರೆ ಬೆಳಗುವ ಜ್ಯೋತಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಕಾಶಿಯ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ, ಗಂಗೆ, ಭವಾನಿ, ವಿಶ್ವೇಶ ಮೊದಲಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗಿನ ಅರಿವಿಗೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತವೆ.
Kashi is the holy city on the Ganga. The root kash means to shine, and the hymn also uses the sense of Kashi as the shining light. These five verses match the names of Kashi, such as Manikarnika, Ganga, Bhavani and Vishvesha, with the inner knowing.
ಮೊದಲ ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಸಾ ಕಾಶಿಕಾಽಹಂ ನಿಜಬೋಧರೂಪಾ ಎಂಬ ಸಾಲಿನೊಡನೆ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ ಆ ಕಾಶಿ ನಾನೇ, ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅರಿವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವಳು ಎಂದು.
The first three verses end with the line sa kashika aham nija-bodha-rupa. It means, that Kashi am I, in the form of my own knowing.
ಪಾಠ (ಕನ್ನಡ)
ಮನೋನಿವೃತ್ತಿಃ ಪರಮೋಪಶಾಂತಿಃ
ಸಾ ತೀರ್ಥವರ್ಯಾ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಚ ।
ಜ್ಞಾನಪ್ರವಾಹಾ ವಿಮಲಾದಿಗಂಗಾ
ಸಾ ಕಾಶಿಕಾಽಹಂ ನಿಜಬೋಧರೂಪಾ ॥ 1 ॥
ಯಸ್ಯಾಮಿದಂ ಕಲ್ಪಿತಮಿಂದ್ರಜಾಲಂ
ಚರಾಚರಂ ಭಾತಿ ಮನೋವಿಲಾಸಂ ।
ಸಚ್ಚಿತ್ಸುಖೈಕಾ ಪರಮಾತ್ಮರೂಪಾ
ಸಾ ಕಾಶಿಕಾಽಹಂ ನಿಜಬೋಧರೂಪಾ ॥ 2 ॥
ಕೋಶೇಷು ಪಂಚಸ್ವಧಿರಾಜಮಾನಾ
ಬುದ್ಧಿರ್ಭವಾನೀ ಪ್ರತಿದೇಹಗೇಹಂ ।
ಸಾಕ್ಷೀ ಶಿವಃ ಸರ್ವಗತೋಽಂತರಾತ್ಮಾ
ಸಾ ಕಾಶಿಕಾಽಹಂ ನಿಜಬೋಧರೂಪಾ ॥ 3 ॥
ಕಾಶ್ಯಾಂ ಹಿ ಕಾಶತೇ ಕಾಶೀ ಕಾಶೀ ಸರ್ವಪ್ರಕಾಶಿಕಾ ।
ಸಾ ಕಾಶೀ ವಿದಿತಾ ಯೇನ ತೇನ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಹಿ ಕಾಶಿಕಾ ॥ 4 ॥
ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರಂ ಶರೀರಂ ತ್ರಿಭುವನಜನನೀ ವ್ಯಾಪಿನೀ ಜ್ಞಾನಗಂಗಾ
ಭಕ್ತಿಃ ಶ್ರದ್ಧಾ ಗಯೇಯಂ ನಿಜಗುರುಚರಣಧ್ಯಾನಯೋಗಃ ಪ್ರಯಾಗಃ ।
ವಿಶ್ವೇಶೋಽಯಂ ತುರೀಯಃ ಸಕಲಜನಮನಃಸಾಕ್ಷಿಭೂತೋಽಂತರಾತ್ಮಾ
ದೇಹೇ ಸರ್ವಂ ಮದೀಯೇ ಯದಿ ವಸತಿ ಪುನಸ್ತೀರ್ಥಮನ್ಯತ್ಕಿಮಸ್ತಿ ॥ 5 ॥
ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠText in Devanagari
मनोनिवृत्तिः परमोपशांतिः
सा तीर्थवर्या मणिकर्णिका च ।
ज्ञानप्रवाहा विमलादिगंगा
सा काशिकाऽहं निजबोधरूपा ॥ 1 ॥
यस्यामिदं कल्पितमिंद्रजालं
चराचरं भाति मनोविलासं ।
सच्चित्सुखैका परमात्मरूपा
सा काशिकाऽहं निजबोधरूपा ॥ 2 ॥
कोशेषु पंचस्वधिराजमाना
बुद्धिर्भवानी प्रतिदेहगेहं ।
साक्षी शिवः सर्वगतोऽंतरात्मा
सा काशिकाऽहं निजबोधरूपा ॥ 3 ॥
काश्यां हि काशते काशी काशी सर्वप्रकाशिका ।
सा काशी विदिता येन तेन प्राप्ता हि काशिका ॥ 4 ॥
काशीक्षेत्रं शरीरं त्रिभुवनजननी व्यापिनी ज्ञानगंगा
भक्तिः श्रद्धा गयेयं निजगुरुचरणध्यानयोगः प्रयागः ।
विश्वेशोऽयं तुरीयः सकलजनमनःसाक्षिभूतोऽंतरात्मा
देहे सर्वं मदीये यदि वसति पुनस्तीर्थमन्यत्किमस्ति ॥ 5 ॥
IAST ಲಿಪ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಠText in IAST transliteration
manonivṛttiḥ paramopaśāṃtiḥ
sā tīrthavaryā maṇikarṇikā ca |
jñānapravāhā vimalādigaṃgā
sā kāśikā’haṃ nijabodharūpā || 1 ||
yasyāmidaṃ kalpitamiṃdrajālaṃ
carācaraṃ bhāti manovilāsaṃ |
saccitsukhaikā paramātmarūpā
sā kāśikā’haṃ nijabodharūpā || 2 ||
kośeṣu paṃcasvadhirājamānā
buddhirbhavānī pratidehagehaṃ |
sākṣī śivaḥ sarvagato’ṃtarātmā
sā kāśikā’haṃ nijabodharūpā || 3 ||
kāśyāṃ hi kāśate kāśī kāśī sarvaprakāśikā |
sā kāśī viditā yena tena prāptā hi kāśikā || 4 ||
kāśīkṣetraṃ śarīraṃ tribhuvanajananī vyāpinī jñānagaṃgā
bhaktiḥ śraddhā gayeyaṃ nijagurucaraṇadhyānayogaḥ prayāgaḥ |
viśveśo’yaṃ turīyaḥ sakalajanamanaḥsākṣibhūto’ṃtarātmā
dehe sarvaṃ madīye yadi vasati punastīrthamanyatkimasti || 5 ||
ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥ
- 1 ಮನಸ್ಸಿನ ನಿವೃತ್ತಿಯೇ ಪರಮ ಶಾಂತಿ, ಅದೇ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ. ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರವಾಹವೇ ನಿರ್ಮಲ ಗಂಗೆ ಮೊದಲಾದ ನದಿಗಳು. ಆ ಕಾಶಿ ನಾನೇ, ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅರಿವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವಳು.
The stilling of the mind is supreme peace, and that is Manikarnika, the best of holy waters. The flow of knowledge is the pure Ganga and the other rivers. That Kashi am I, in the form of my own knowing. - 2 ಚರ ಮತ್ತು ಅಚರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಮಾಯಾಜಾಲ ಯಾರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಟದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆಯೋ, ಸತ್ತು, ಚಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುಖವೇ ಆದ ಒಂದೇ ಪರಮಾತ್ಮ ರೂಪದ ಆ ಕಾಶಿ ನಾನೇ, ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅರಿವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವಳು.
In her this magic show of the moving and the unmoving appears as imagined, a play of the mind. She is one alone, being, consciousness and bliss, the form of the Supreme Self. That Kashi am I, in the form of my own knowing. - 3 ಐದು ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಪ್ರತಿ ದೇಹ ಎಂಬ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭವಾನಿ. ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಅಂತರಾತ್ಮನೇ ಶಿವ. ಆ ಕಾಶಿ ನಾನೇ, ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅರಿವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವಳು.
The intellect, shining among the five sheaths, is Bhavani in every body-house. The inner Self, the all-pervading witness, is Shiva. That Kashi am I, in the form of my own knowing. - 4 ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಶಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಆ ಕಾಶಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬೆಳಗುವುದು. ಆ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಯಾರು ಅರಿತರೋ ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಪಡೆದವರು.
In Kashi, Kashi shines, and that Kashi illumines everything. Whoever has known that Kashi has truly attained Kashi. - 5 ಈ ಶರೀರವೇ ಕಾಶೀ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವೇ ಗಂಗೆ. ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆ ಗಯೆ, ಗುರುವಿನ ಪಾದಗಳ ಧ್ಯಾನಯೋಗ ಪ್ರಯಾಗ. ಎಲ್ಲ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಅಂತರಾತ್ಮ, ತುರೀಯನಾದ ಈ ವಿಶ್ವೇಶ. ಇವೆಲ್ಲ ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುವಾಗ ಬೇರೆ ತೀರ್ಥ ಯಾವುದಿದೆ?
This body is the field of Kashi, and knowledge, pervading as mother of the three worlds, is the Ganga. Devotion and faith are Gaya, and the yoga of meditating on the feet of one’s own guru is Prayaga. This Vishvesha is the Fourth, the inner Self, witness of the minds of all people. When all this dwells in my own body, what other holy place is there?
ಈ ಸ್ತೋತ್ರದ ಬಗ್ಗೆAbout this hymn
ಇದೊಂದು ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ತೋತ್ರ. ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರದ್ದು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ರಚನೆಯ ಕಾಲವನ್ನು ನಾವು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
This hymn is from the website of the Sringeri Sri Sharada Peetham. Tradition ascribes it to Shankara Bhagavatpada. We give no date of composition.
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅದ್ವೈತದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಳಮುಖವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗಿದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ, ಬುದ್ಧಿ ಭವಾನಿ, ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಆತ್ಮ ವಿಶ್ವೇಶ. ಇದು ಕಾಶಿಯ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಮಾತಲ್ಲ, ಅದರ ಒಳಗಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮಾತು.
Here the holy places of Kashi are seen inwardly, in the Advaita sense. Peace of mind is Manikarnika, the intellect is Bhavani, and the witnessing Self is Vishvesha. This does not dismiss the pilgrimage to Kashi but points to its inner meaning.
ಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಒಂದೇ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನೊಡನೆ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಸಾಲಿಲ್ಲದೆ ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ, ಐದನೆಯದು ದೀರ್ಘ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸಮಾರೋಪ. ಪಾಠವನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಕಾಶಿಕಾ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕಾಶಿ ಎಂದೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ.
Three verses end with the same closing line. The fourth verse has two lines without that refrain, and the fifth is a closing verse in a longer metre. We give the text as it stands in the source. We take the word kashika as Kashi itself.
ಆಧಾರ: ಶೃಂಗೇರಿ ಶ್ರೀ ಶಾರದಾ ಪೀಠದ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ತೋತ್ರ ವಿಭಾಗ. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. · Source: the stotra section of the Sringeri Sri Sharada Peetham website (sringeri.net). Where readings differ, the difference is noted here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಕನ್ನಡಕ ಹುಡುಕುತ್ತ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅದು ತಲೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಇತ್ತು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುವ ಕ್ಷಣ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಪರಿಚಿತ. ಹುಡುಕಿದ ವಸ್ತು ಎಂದಿಗೂ ದೂರ ಹೋಗಿರಲಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಗಮನ ಮಾತ್ರ ಬೇರೆಡೆ ಇತ್ತು.
Most of us know the moment, after going round the house looking for spectacles, of finding they were on our head all along. The thing sought had never gone far, only our attention was elsewhere.
ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಅದೇ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಅರಿವಿನಲ್ಲೇ ಕಾಣಬಹುದು. ಯಾತ್ರೆ, ಪೂಜೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದಾರಿಗಳು ಎಂದು ನಾವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
The hymn speaks in the same vein: every holy place may be found within our own knowing. We may take pilgrimage and worship as ways of reminding us of it.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ