ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ವಾರದಲ್ಲಿ ಜೇಬು ಖಾಲಿಯಾದಾಗ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಒಂದು ವಿಷಯ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊರತೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನದಲ್ಲ, ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳದು.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಮೂರು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯದಾದ ಬಡತನವನ್ನು ಅವೆಲ್ಲದರ ಕೂಡಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕಷ್ಟಾ ವೃತ್ತಿಃ ಪರಾಧೀನಾ ಕಷ್ಟೋ ವಾಸೋ ನಿರಾಶ್ರಯಃ
ನಿರ್ಧನೋ ವ್ಯವಸಾಯಶ್ಚ ಸರ್ವಕಷ್ಟಾ ದರಿದ್ರತಾ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
कष्टा वृत्तिः पराधीना कष्टो वासो निराश्रयः
निर्धनो व्यवसायश्च सर्वकष्टा दरिद्रता
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kaṣṭā vṛttiḥ parādhīnā kaṣṭo vāso nirāśrayaḥ
nirdhano vyavasāyaśca sarvakaṣṭā daridratā
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕಷ್ಟಾ (कष्टा, kaṣṭā) = ಕಷ್ಟಕರ (hard)
- ವೃತ್ತಿಃ (वृत्तिः, vṛttiḥ) = ಜೀವನೋಪಾಯ (livelihood)
- ಪರಾಧೀನಾ (पराधीना, parādhīnā) = ಪರರ ಅಧೀನದ್ದು (that depends on others)
- ಕಷ್ಟೋ (कष्टो, kaṣṭo) = ಕಷ್ಟಕರ (ಕಷ್ಟಃ) (hard)
- ವಾಸೋ (वासो, vāso) = ವಾಸ (ವಾಸಃ) (dwelling)
- ನಿರಾಶ್ರಯಃ (निराश्रयः, nirāśrayaḥ) = ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದ (without shelter)
- ನಿರ್ಧನೋ (निर्धनो, nirdhano) = ಹಣವಿಲ್ಲದ (ನಿರ್ಧನಃ) (without wealth)
- ವ್ಯವಸಾಯಶ್ಚ (व्यवसायश्च, vyavasāyaśca) = ವ್ಯಾಪಾರವೂ (ವ್ಯವಸಾಯಃ ಚ) (and a trade)
- ಸರ್ವಕಷ್ಟಾ (सर्वकष्टा, sarvakaṣṭā) = ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳ ರೂಪ (hard in every way)
- ದರಿದ್ರತಾ (दरिद्रता, daridratā) = ಬಡತನ (poverty)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಷ್ಟ. ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದ ವಾಸ ಕಷ್ಟ. ಬಂಡವಾಳವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ಬಡತನವೇ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳ ರೂಪ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A livelihood that depends on others is hard. Living without shelter is hard. A trade without wealth is hard as well. But poverty is hard in every way.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸರ್ವಕಷ್ಟಾ ಎಂಬ ಪದದ ಮೇಲೆ ಶ್ಲೋಕದ ತೂಕ ಇದೆ. ಹಿಂದಿನ ಮೂರು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನೂ ಬಡತನ ತನ್ನೊಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
The weight of the verse falls on the word sarvakashta. The sense is that poverty holds all three earlier hardships within itself.
ನಿರ್ಧನೋ ವ್ಯವಸಾಯಶ್ಚ ಎಂಬಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯ ಎಂದರೆ ಕೃಷಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
In nirdhano vyavasayashcha the word vyavasaya need not mean farming alone. It can be taken as any undertaking or trade.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 162. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 162. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಬಡತನವನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಯಾರ ತಪ್ಪೆಂದೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡದೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸೂಚನೆ ಇಲ್ಲಿದೆ.
The verse describes poverty as a condition and does not call it anyone’s fault. It hints at trying to understand those in difficulty without passing judgement.
ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರು ಔಷಧಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದರ ಕಾರಣ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಸಡ್ಡೆಯಲ್ಲ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಣದ ಕೊರತೆ. ಇದನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.
When a patient stops a medicine, the reason is not always carelessness. Sometimes it is want of money. It is good to remember this.

