ಹಬ್ಬದ ಅಡುಗೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಟ್ಟುಗ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸೌಟು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಥದೇ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ. ಆಯುಧಗಳ ಹೆಸರುಗಳೇ ಇದರ ಚಿತ್ರ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕೇಚಿದ್ಗದಾಃ ಕೇಽಪಿ ಸಚಾಪಬಾಣಾನನ್ಯೇ ಕೃಪಾಣೀಮಪರೇ ಚ ಶೂಲಮ್
ಶಕ್ತ್ಯೃಷ್ಟಿಮನ್ಯೇ ಮುಸಲಂ ಪರೇ ಚ ಪ್ರೋತ್ತಾನಹಸ್ತಾಃ ಪರಿನರ್ತಯಂತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
केचिद्गदाः केऽपि सचापबाणानन्ये कृपाणीमपरे च शूलम्
शक्त्यृष्टिमन्ये मुसलं परे च प्रोत्तानहस्ताः परिनर्तयन्ति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kecidgadāḥ ke’pi sacāpabāṇānanye kṛpāṇīmapare ca śūlam
śaktyṛṣṭimanye musalaṃ pare ca prottānahastāḥ parinartayanti
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕೇಚಿದ್ಗದಾಃ (केचिद्गदाः, kecidgadāḥ) = ಕೆಲವರು ಗದೆಗಳನ್ನು (ಕೇಚಿತ್, ಗದಾಃ) (some, maces)
- ಕೇಽಪಿ (केऽपि, ke’pi) = ಇನ್ನು ಕೆಲವರು (ಕೇ, ಅಪಿ) (some others)
- ಸಚಾಪಬಾಣಾನನ್ಯೇ (सचापबाणानन्ये, sacāpabāṇānanye) = ಬಿಲ್ಲು ಬಾಣಗಳ ಸಹಿತ ಬೇರೆ ಕೆಲವರು (ಸಚಾಪಬಾಣಾನ್, ಅನ್ಯೇ) (bows together with arrows, others)
- ಕೃಪಾಣೀಮಪರೇ (कृपाणीमपरे, kṛpāṇīmapare) = ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜನ (ಕೃಪಾಣೀಮ್, ಅಪರೇ) (a sword, yet others)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಶೂಲಮ್ (शूलम्, śūlam) = ಶೂಲವನ್ನು (a spike or trident)
- ಶಕ್ತ್ಯೃಷ್ಟಿಮನ್ಯೇ (शक्त्यृष्टिमन्ये, śaktyṛṣṭimanye) = ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಋಷ್ಟಿ ಎಂಬ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಕೆಲವರು (ಶಕ್ತಿ, ಋಷ್ಟಿಮ್, ಅನ್ಯೇ) (the shakti and the rishti, others)
- ಮುಸಲಂ (मुसलं, musalaṃ) = ಒನಕೆಯಂಥ ಆಯುಧವನ್ನು (a pestle-like club)
- ಪರೇ (परे, pare) = ಇನ್ನು ಕೆಲವರು (others)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಪ್ರೋತ್ತಾನಹಸ್ತಾಃ (प्रोत्तानहस्ताः, prottānahastāḥ) = ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಿ ಹಿಡಿದವರಾಗಿ (with hands held high)
- ಪರಿನರ್ತಯಂತಿ (परिनर्तयन्ति, parinartayanti) = ಸುತ್ತಲೂ ಕುಣಿಸುತ್ತಾರೆ (whirl about, make dance)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕೆಲವರು ಗದೆಗಳನ್ನು, ಕೆಲವರು ಬಿಲ್ಲು ಬಾಣಗಳನ್ನು, ಬೇರೆಯವರು ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಶೂಲವನ್ನು, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಶಕ್ತಿ, ಋಷ್ಟಿಗಳನ್ನು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಒನಕೆಯಂಥ ಆಯುಧವನ್ನು ಕೈಗಳನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಸುತ್ತಲೂ ಕುಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Some whirl maces, some bows and arrows, others a sword and a spike, others the shakti and the rishti, and others a pestle-like club, all with their hands held high.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿನರ್ತಯನ್ತಿ ಎಂದರೆ ಕುಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರವಾದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವ ಯೋಧರ ಬಲ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹ ಅದರಿಂದ ತೋರುತ್ತದೆ.
One verb serves every weapon. Parinartayanti means they make them dance. It shows the strength and zest of warriors who spin heavy arms with ease.
ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಋಷ್ಟಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ನಿಖರ ಆಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈಟಿ ಜಾತಿಯ ಆಯುಧಗಳು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು.
Shakti and rishti name old weapons whose exact shape is described differently in different works. Here they may broadly be taken as spear-type arms.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 128. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 128. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಹತ್ತು ಜನ ಹತ್ತು ವಿಧದ ಸಾಧನ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ಕೆಲಸ ಒಂದೇ ಆದರೂ ವಿಧಾನ ಬೇರೆ. ಒಂದೇ ರೋಗಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಭಾಗಗಳ ವೈದ್ಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುವುದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.
Ten people holding ten kinds of tool means one task and many methods. It recalls a single patient treated by colleagues from different departments, each with their own instruments.
ಈ ಪದ್ಯ ಒಂದು ವರ್ಣನೆ ಮಾತ್ರ. ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ಓದುತ್ತೇವೆ.
The verse is only a description. We read it as having no wish to encourage war.

